Historia Belli Peloponnesiaci

Postquam autem Gylippo tempus opportunum adesse visum est, prior impetum dabat , et quum ad manus venissent, pugnabant in eo spatio, quod inter munitiones erat, ubi equitatus Syracusanorum nullus usus erat.

Et quum Syracusani et socii victi essent, svorumque cadavera fide publica interposita sustulissent, et Athenienses tropaeum erexissent, Gylippus convocatis copiis non illarum, sed suam culpam fuisse dixit; se enim equitatus ac velitum usum ipsis eripuisse, quod nimis intra munitiones bcicm instruxisset; nunc autem sc rursus educturum.

Et jubebat illos ita secum cogitare, apparatu quidem se inferiores non futuros, animis vero minime tolerabile ducendum, si non hoc sibi sumerent, ut qui Peloponnesii et Dorienses essent, Iones et insularum incolas et convenas homines superatos ex sua regione ejicerent

Atque post haec, quum tempus erat, eos rursus producebat. Nidas vero et Athenienses, existimantes, quamvis illi initium prodii facere nollent, sibi tamen necesse esse, non pati murum prope aedificari (jam enim murus, qui ab illis aedificabatur, propemodum vel ultra extremitatem muri ab Atheniensibus exstructi processerat, et si longius processisset, eliecturus erat, ut plane nihil amplius sua interesset sive pugnantes vincerent, sive omnino non pugnarent), in aciem igitur contra Syracusanos procedebant.

Et Gylippus gravis armaturae militibus extra munitiones longius quam ante productis manus cum iis conserebat;equitatum vero et velites a latere Atheniensium in loco spatioso collocaverat, ubi utrarumque munitionum opera desinebant.

Atque equites in proelio impressione facta in sinistrum Atheniensium cornu, quod iis erat oppositum, id in fugam verterunt; et ob eam rem reliquus etiam exercitus a Syracusanis victus in suas munitiones praeceps est compulsus.

Et insequente noctc murum propter hostilem ocius aedificarunt [et munitionem Atheniensium praetergressi sunt], ita ut jam neque ipsi ab iis amplius impediri possent, et illis vel omnem in posterum sui circumvallandi facultatem, quamvis vincerent, eripuissent.

Postea vero Corinthiorum et Ampraciotarmn et Leucadiorum naves, quae reliquae erant, numero duodecim advenerunt clam Atheniensium custodia (praeerat iis autem Erasinides Corinthius) et in reliqua muri parte aedificanda usque ad transversum murum Syracusanos adjuverunt.

Et Gylippus ceteram Siciliam obibat, ut navales pede· stresque copias colligeret, simul etiam ut civitates ad societatem secum ineundam solicitaret, si*qua aut propensa non erat, aut a bello prorsus adhuc abstinebat.

Alii quoque Syracusanorum et Corinthiorum legati Laceda»· monem et Corinthum missi sunt, ut novus exercitus trajiceretur, quocunque modo [ sive navibus onerariis, sive quacumque alia ratione] commode fieri posset, quod et Athenienses alias copias arcesserent.

Et Syracusani dtassem instruebant, ejusque exercitia factitabant, ut hac quoque rem gesturi, et in ceteris quoque rebus multo majores animos sumpserant.

Nicias vero, quum hoc intellexisset, et hostium quidem potentiam, suam vero penuriam in dies crescere videret, mittebat et ipse Athenas saepe quidem et alias nunrians de singulis rebus, quae gerebantur, sed tunc vel maxime, quod existimaret res suas in maximum discrimen adductas esse, et nisi primo quooue tempore aut se revocarent, aut alios non paucos mitterent, nullam super-esse spem salutis.

Veritus autem, ne ii, qui mittebantur, vel propter facundis inopiam, vel etiam memoria destituti, vel aliquid ad populi voluntatem dicentes, non quod res esset, renunciarent, epistolam scripsit, existimans fore, ut hoc potissimum modo suam sententiam per nun-cium minime occultatam Athenienses cognoscerent, et de rebus veris deliberarent.

Atque illi quidem, quos misit, cum literis, quas ferebant, et cum mandatis, quae eos exponere oportebat, abierunt. Nicias vero castris jam magis custodiam agendo quam sua sponte pericula adeundo prospiciebat.

Eadem autem aestate exeunte Enetio etiam, Atheniensium dux, cum Perdicca omltisque Thracibus Amphipoli bellum inferens orbem quidem non expugnavit, sed triremibus in Strymonem circumdactis ab ipso fluvio urbem obsidebat, ex Himerseo proficiscens. Atque haecsesta» finiebatur.

Hieme autem ineunte, qui a Nicia missi erant, Athenas pervenerunt, et omnia ore mandata, qnae ab illo acceperant , exposuerunt, et si quis aliquid praeterea percontabatur, respondebant, epistolamque reddiderunt. Civitatis autem scriba in medium progressus eam Atheniensibus recitavit , cujus lucc erant verba:

« Res quidem ante gestas, Athenienses, ex [multis] aliis meis epistolis cognovistis; nunc vero tempus postulat longe magis, quam ante, ut in quo statu sint res nostrae, cognoscatis, et de eo deliberetis.

Quum enim Syracusanos, adversus quos missi sumus, majore prcelioruni parte superassemus, et munitiones exstruxissemus, in qui- bus nunc sumus, venit Gylippus Lacedaemonius cum exercitu , quem ex Peloponneso duxit et ex quibusdam Sicili» civitatibus. Et primo quidem proelio a nobis superatus est, postridie vero ab equitum velitumque multitudine per vim coacti in munitiones nos recepimus.

Nunc igitur nos quidem propter adversariorum multitudinem omissa urbis circumvallatione quiescimus (nec enim omnibus nostris copiis uti possemus, quod munitionum custodia magnam gravis armaturae partem absumit), hostes vero murum simplicem juxta nostrum excitaverunt, ita ut eos amplius circumvallare nequeamus, nisi quis hanc munitionem nostris vicinam cum magnis copiis adortus expugnet.

Atque factum est, ut nos,, qui alios obsidere videbamur, ipsi potius, saltem quod ad terram attinet, hoc patiamur; neo enim in regionem circumjectam propter hostium equitatum procul progredimur.

« Praeterea legatos in Peloponnesum miserunt ad alias copias arcessendas, et ad urbes Siciliae Gylippus discessit, ut earujn alias quidem ad belli societatem pelliciat, quotquot nunc quiesount, ex aliis vero novas pedestres na· valesque copias, si possit, adducat.

Nam, ut ego audio, in animo liabent peditatu simul munitiones nostras temptare et navibus per mare.

Neque cuiquam vestrum res in· digna esse videatur, quod etiam per mare. Nam nostra classis, id quod illi quoque sentiunt, initio quidem et navium siccitate, et hominum incolumitate florebat; nunc vero et naves, quod tamdiu jam in mari manserunt, sunt putrefactae, et viri, qui eas explebant, sunt absumpti.

Naves enim subducere et siccari non licet, quod hostium naves, quae nostris sunt numero pares, atque adeo plures, perpetuo suspicionem praebent, ne invadant.

Manifestum autem est, eas ad hoc exerceri, et impetus faciendi rationes in illarum potestate sunt, et naves exsiccandi ma-jor illis facultas; nec enim in statione adversus alios sunt.

« Nobis vero, quamvis magno navium numero abundassemus, vix tamen boc licebat, etsi non, ut nunc, excubias cum tota classe agere cogeremur; nam si vel modicam custodi» partem detrahemus, commeatum non habebimus, quem nunc quoque juxta illorum urbem prfe-tervecti «gre in castra importamus.

Homines vero nautici liac de causa et perierunt nobis, et nunc etiam pereunt, quod nautae partim quidem propter longinquam lh gnationem et populationem et aquationem ab equilibus caeduntur; servitia vero, postquam utrorumque vires exaequatu: sunt, transfugiunt, et peregrinorum alii, qui coacti naves conscenderunt, in urbes continuo ditabuntur, alii, qui primo mercedis magnitudine erecti erant et opinabantur, se quaestum potius facturos, quam pugnaturos, postquam praeter opinionem et classem et cetera jam nobis ab hostibus adversari vident, partim transfugiendi causa discedunt, par tim ut quibusque facultas offertur; Sicilia autem est ampla; quidam eliam dum ipsi mercaturam factitant, trierarchis persuaserunt, ut Hyccarica mancipia pro se in naves imponerent, atque boc modo exactam rei nauticae disciplinam sustulerunt.

« Vobis autem, qui hoc probe nostis, scribo, rarum esse classiariae multitudinis vigorem, paucosque nautas reperiri, qui et navem agere et remigium moderari norint.

Sed horum omnium incommodorum Iioc est maximum, tum quod eso imperator Iure prohibere non possum (nam vestra ingenia non facile reguntur), tum etiam quod non habemus, unde navium supplementum parare possimus, id quod Itosti inultis e\ locis facere licet, sed necesse e*l, et ea,quibus utimur adhuc, et ea, quae absumuntur, ex illis esse, quae huc venientes habuimus; quae enim civitate* nunc nobis sunt sociae, Naxus et Catana, parum valkiae sunt.

Quod si hoc unum prapterea hostibus accessenl, ut Italiae loca, quae nos alunt, cognito rerum statu, in quo sumus, vobisque nullum auxilium ad nos mittentibus, se illis adjungant, piofeclo nobis obsidione expugnatis cinc praelio bellum ab ipsis confectum eriL

« His autem ego jucundiora quidem scribere potuissem, non tamen utiliora, siquidem necesse est, vos manifeste cognoscere rerum harum statum, ut de iis consultetis. Simul etiam quia vestra ingenia probe nota habeo, qui jucundissima quidem audire vultis, sed imputatis, si quid postea vobis contigerit, quod jucunditati illi minus respondeat , tutius esse duxi, declarare, quod verum esi.

« Atque nunc hoc quidem persuasum habeatis milites vestros et duces se ita gessisse in iis rebus, quarum causa primum huc venimus, ut reprehendi nequeant; sed quia nunc et universa Sicilia conspirat, et alios exercitu* ex Peloponneso ab iis exspectatur, decernite jam, hoc vobis persuadentes, eos qui hic adsnnl, ne praesentibus quidem rebus pares esse, sed aut hos necesse esse revocare, aut alium et pedestrem et navalem exercitum non minorem praeterea mittendum, et pecuniam non paucam, mihi vero successorem aliquem, quia ex renibus laborans permanere nequeo.

Meo autem jure postulo, ut veniam a vobis impetrem; etenim quum recte valebam, obeundis imperatoris muneribus saepe de vobis bene sum meritus. Quicquid autem facturi estis, id ineunte statim vere, ner ulla procrastinatione utentes faciatis, quia liostes res quidem Siculas brevi comparabunt, quae vero ex Peloponneso, tardius quidem, sed tamen, nisi animum advertatis, partim ut et ante, vos latebunt, partim pravertenL

Haec igitur sunt, quae Niciae epistola declaiab.it; Athenienses vero, his auditis, ipsi quidem imperium non abrogarunt, sed donec alii collegae delecti ad cum pervenirent, duos eorum, qui illic apud cum erant, Menandrum et Euthydemum, delectos ei adjunxerant, ne solus in valetudine infirma vexaretur; exercitum vero alium praeterea censuere. mittendum et nauticarum, et pedestrium copiarum tam ex Atheniensium propriis militibus, quam ex sociis. Et Demosthenem Alcisthenis, Eurymedontem Thudis filium collegas delectos ei miserunt.

Atque Eurymedontem quidem statim circa hibernum solstitium in Siciliam miserunt cum decem navibus et viginti argenti talentis, simul etidm ut iis, qui illic erant, auxilium venturum, ipsosque civitati curae futuros nuntiaret;

Demosthenes vero remanens adhuc adornabat profectionem, ut primo statim vere discederet, milites imperans sociis, et pecunias illinc et naves et gravis armatura milites comparans.

Mittunt autem Athenienses etiam circa Peloponnesum viginti naves, ut observarent, ne quis e Corintho et ex Peloponneso trajiceret in Siciliam.

Nam Corinthii, postquam legati ad eos venerunt, et res in Sicilia meliore conditione esse nunciaverunt, existimantes , et priorem classem non intempestive a se mistam esse, multo magis animo confirmabantur, et quum ipsi gravis armaturae milites in onerariis navibus in Siciliam mittere parabant, tum etiam Lacedaemonii eodem modo ex cetera Peloponneso.

Et Corinthii viginti quinque naves instruxerunt , ut pugnam navalem experirentur adversus speculatorias illas, quae stabant ad Naupactum, utque Athenienses, qui Naupacti erant, onerariarum ipsorum navium profectionem minus impedirent, si id modo agerent, ut hostilem triremium Corinthiarum aciem observarent.

Apparabant vero etiam expeditionem in Atticam Lacedaemonii, ut et ante placuerat iis, et Syracusanorum atque Corinthiorum instinctu, postquam audierunt, auxilium ab Atheniensibus in Siciliam mitti, ut irruptione facta impediretur. Et Alcibiades instabat, docens Deceleam muniendam esse nec bellum remittendum.

Praecipue vero quoddam animi robur Lacedaemoniis ex eo accesserat, quod existimabant, Athenienses, dum duplex bellum gererent, contra se et Sicilienses, a se facilius debellatum iri, et quod eos foedera priores fregisse ducebant; nam in superiore bello suum potius peccatum fuisse, quod Thebani foederum tempore Plataeam invasissent, et, quum in prioribus pactionibus cautum esset, ne arma inferrentur, si judicium subire vellent, ipsi ad judicium ab Atheniensibus provocati venire noluissent. Et propterea se merito adversa fortuna usos existimabant et quum illam cladem, quam ad Pylum acceperant, tum etiam, si qua alia iis contigerat, animo volutantes religioni vertebant.

At postquam Athenienses cum triginta navibus Argis profecti agri Epidaurii partem et Prasiarum et alia loca vastarunt, et simul etiam Pylo prodeuntes latrocinia exercebant, et quotiens orta esset controversia de aliqua conditionum, quae in foederibus erant dubiae, ad judicium a Lacedaemoniis provocati rem eis permittere nolebant, tunc vero Lacedaemonii, existimantes, peccatum illud, quod ipsi quoque prius commisissent , idem in Athenienses recidisse, ad bellum animis erant propensi.

Atque nuntiis ad socios hac hieme circummissis ferrum imperabdnt, et cetera instrumenta ad murorum exstructionem praeparabant, et simul etiam et ipsi parabant et ceteros Peloponnesios adigebant, ut illis, qui erant in Sicilia, auxilium in onerariis navibus mitterent. Atque haec hiems finiebatur, et hujus belli, quod Thucydides conscripsit, duodevigesimus annus finiebatur.

Veris autem insequentis statim initio maturrime Lacedaemonii sociique irruptionem in Atticam fecerunt; praeerat vero Agis, Archidami filius, Lacedaemoniorum rex. Ac primo quidem agri planitiem rireomjnceiitein vastarunt, deinde vero Deceleam monire crcpenmt, operr inter civitates partito.

Abest autem Decelea ab Athenis circiter centum ac viginti stadiis, ttntumdem vero etiam, nec multo plus a Boeotia. Haec autem munitio Atbesas ^ usque conspicua contra planitiem et regionis partes optimas ad maleficia exercenda exstruebatur.

Atque Peloponnesii quidem ac socii, qui in Attica erant, hanc mumtio-nem exstruebant; qui vero in Peloponneso erant, mittebant circa idem tempus navibus onerariis gravis armaturae milites in Siciliam, quum Lacedaemonii quidem praestantiam-mos servorum ac libertorum in civitatem nuper adscripto-ruro ex utrisque promisce sexcentos gravis armatam» milites delegissent et Eccritnm ducem Spartanum, Bmoti vero trecentos gravis armaturae milites, quibus praeerant Xeno et Nico Thebani et Hegesander Thespiensis.

Jsti igitur primi fere a Taenaro Laconiae profecti fin altum vela fecerant; post hos autem Corinthii non multo post miserunt quingentos gravis armaturae milites, alios quidem ex fpsa Corintho, alios praeterea ex Arcadibus mercede condoctos, et Alexarcbum Corinthium, quem iis ducem praefecerant. Miserunt vero Sicyonii quoque cum Corinthiis ducentos gravis armaturae milites, quibuspraeerat Sargeus Sicyonius.

Illae autem quinque et viginti Corinthiorum naves, qua» per hiemem instructae erant, e regione viginti Atticarum navium, quae ad Naupactum stabant, in statione erant, donec isti gravis armaturae milites navibus onerariis es Peloponneso profecti essent; cujus etiam rei causa et initio erant instructae, ne Athenienses ad onerarias naves potius, quam ad triremes animum adverterent.

Interea vero, dum Decelea munitur, veris initio statim et Athenienses circa Peloponnesum triginta naves, duce Charicle, Apollodori filio, miserunt, cui mandatum erat, ut et Argos profectus ex jure societatis Argivos ad naves militibus armatis explendas advocaret,

et Demosthenem , quemadmodum statuerant, in Siciliam mittebant cum sexaginta navibus Atheniensium et quinque Chiorum, que mille et ducentos proprios Atheniensium milites gravis armatur» ferebant, et ex insularum incolis quam potuerant undique plurimos contrahere, et ex aliis sue ditionis sociis, sicunde aliquid ad rem militarem idoneum compararo potuerant Ipsi autem praeceptum erat, ut primum copiis curo Chariclis exerdtu conjunctis simul oram Laconicam circumvectus infestaret

Et Demosthenes quidem, in Aeginas profectus, ibi suarum copiarum reliquias, si quae erant, et CUaridem, donec Argivos assumpsisset, opperiebatur.

In Sicilia vero sub eadem kqjus veris tempora et Gylippus Syracusas redierat adducens ex civitatibus, quibus persuaserat, exercitum quantum maximum undique potuerat.

Et convocatis Syracusanis dixit, quam plurimas possent naves armandas esse, pugnseque navalis periculum faciendum; se enim sperare, si hoc temptarent, in hoc bello facinus aliquod periculo dignum edituros.

Una vero etiam Hermocrates potissimum hortabatur, ne res navales adversus Athenienses aggredi dubitarent, dicens, ne illos quidem banc rerum nauticarum peritiam hsereditanam aut perpetuam habere, sed mediterraneos esse magis, quam Syracusanos, et a Medis coactos rebus nauticis operam dare coepisse. Atque adversus viros audaces, quales et Athenienses essent, eos haud dubie, qui parem audaciam exhiberent, accidere gravissimos; qua enim ratione illi aliis, quum quidem aliquando potentia non praestent, sed animi fiducia impetum faciant, terrorem injicere soleant, ita se quoque posse idem pariter auxilium adversus adversarios adhibere.

Et illud se dicebat probe scire, Syracusanos, si Atheniensium classi ex insperato obviam ire auderent, propter hujusmodi ferinus illis cousternatis plus profecturos, quam Athenienses propter scientiam Syracusanorum imperitiae obfhturos. Hortabatur igitur, ut rei nauticae periculum facerent, nec eam reformidarent.

Atque Syracusani quidem quum et Gylippus et Hermocrates, et si quis alius eos incitarent, animos ad navale proelium promptos habebant et naves instruebant;

Gylippus vero, postquam classis instructa erat, omnes pedestres copias sub noctem eduxit, et ipse quidem a terra munitiones in Plemyrio exstructas aggressurus erat, triremium vero Syracusanorum eodem tempore signo dato quinque quidem et triginta ex magno portu provehebantur, aliae vero quinque et quadraginta ex minore, ubi etiam erant ipsorum navalia, circumvehebantur, eo consilio, ut se conjungerent cum illis navibus, quae intus erant, et simul Plemyrium invaderent, ut Athenienses utrinque turbarentur.

Sed Athenienses celeriter instructis sexaginta navibus, cum quinque et viginti adversus illas quinque et triginta Syracusanorum naves pugnabant, quae erant in magno portu, cum reliquis vero occurrebant iis, quae ex navalibus circumvehebantur. Et statim ante magni portus ostium confligebant, et diu alteri alteros sustinebant, quum hi quidem in portum per vim ingredi conarentur, illi vero impedire.

Interea vero quum Athenienses, qui erant in Plemyrio, ad mare descendissent, et animos ad pugnam navalem intentos haberent, Gylippus prima luce illorum monitiones repente invasit, ac primum quidem maximam cepit, deinde vero et duas minores; custodes enim, cum maximam fedle captam animadvertissent, resistere non sunt ausi.

Atque ex prima quidem munitione, quae capta erat, homines, quotquot et in navigia et in quamdam onerariam navem confligerent, aegre in sua castra se recipiebant; quum enim Syracusani cum suis navibus, quas in magno portu habebant, navali praelio superiores essent, nns illorum velox triremis eos insequebatur; postquam autem reliquae duas munitiones capiebantur, interea et Syracusani jam proelio navali vincebantur, et qui ex munitionibus fugiebant, feci-lius praetervecti sunt.

Nam Syracusanorum naves, quae ante portus ostium pugnabant, quum Atheniensium naves per vim loco pepulissent, nullo ordine intro navigabant, et per confusionem inter se collisae victoriam Atheniensibns praebuerunt; nam et has in fugam verterunt, et illas, a quibus initio in ipso portu superabantur.

Atque undecim quidem Syracusanorum naves depresserunt, et majorem hominum partem interfecerunt, exceptis illis, qui erant in tribus navibus, quos vivos ceperunt; ipsorum vero tres naves profligatae sunt. Quum autem Syracusanorum naufragia subduxissent, et tropaeum erexissent in parva insula ante Plemyrium sita, in soa castra redierunt.

Atque Syracusani in navali quidem proelio ita reni gesserant, munitiones autem in Plemyrio sitas obtinebant, et tria de iis tropaea statuerunt. Atque alteram quidem c duabus munitionibus posterius, captis diruerunt, duas veru refecerunt, et imposito praesidio tuebantur.

Homines autem in hac istarum munitionum expugnatione mulli perierunt vivique capti sunt, praeterea et res universae, quae multae erant, captae sunt; quum enim Athenienses his munitionibus ut aerario uterentur, multae quidem negotiatorum res et frumentum inerat, multae etiam trierarcharum, siquidem et quadraginta triremium vela, et cetera instrumenta illic deprehensa sunt, et tres triremes subducta1.

Maxime autem et vel praecipue haec Plemyrii expugnatio Atheniensium copias afflixit; jam enim nec commeatus in castra tuto amplius importari poterant (nam Syracusani, qui cum suis navibus illic stationem habebant, prohibebant, jamqne importabantur tantum praelio commisso), et celeris etiam in rebus illa clades terrorem animique demissionem exercitui attulit.

Postea vero Syracusani naves duodecim cum Aga-tharclio Syracusano, earum praefecto, miserunt. Atque harum una quidem in Peloponnesum ivit, legatos vehens, qui rerum suarum statum, et spes de eo conceptas declararent, et ad bellum illic acrius administrandum incitarent; cetere vero undecim naves Italiam versus navigarunt, quod audiebant, navigia pecunia onusta ad Athenienses cursum tenere.

Atque et haec navigia deprehenderunt eorumque pleraque corruperunt, et materiam ad aedificandas naves idoneam, quae Atheniensibus erat praeparata, in Cauloniatide concre-maront.

Et ad Locros postea iverunt, et quum illic in statione essent, una oneraria navis ex Peloponneso, The* epiensium gravis armaturae milites vehens, illuc appulit;

quibus Syracusani in suas naves receptis, domum redi* bant. Sed Athenienses, quum eos cum viginti navibus ad Megara observassent, unam quidem illorum navem cum ipsis viris interceperunt, ceteras vero capere non potuerunt, sed Syracusas elapsae sunt.

Accidit autem etiam de vallis in portu leve certamen, quos Syracusani ante vetera navalia in mari defixerant, ul ipsorum naves intra bos stationem haberent, ulque Athe nienses, si contra navigarent, nocere non possent, quum in ipsos impressionem facerent.

Athenienses enim, quum ad hos vallos admovissent ingentem navem, quae decem millia urnarum ferre poterat, et ligneas turres habebat, et pluteis munita erat, naviculis conscensis circumagebant liinc | vallos sucula religatos et evellebant, et urinantes eos serra I secabant. Syracusani vero ex navalibus illos missilibus petebant , illi vero vicissim ex oneraria navi tela jaciebant, et ad extremum Athenienses magnam vallorum partem evulserunt.

Sed omnium vallorum illi, qui occulti erant, maximum negotium facessebant; nam nonnullos supra aquam non eminentes defixerant, ut periculosum esset accedere, nequis, re non praevisa, navem ut in scopulum impingeret. Sed hos quoque vallos urinatores mercede conducti aquam subeuntes, serra secabant. Syracusani tamen alios vallos rursus defixerunt.

Mullas etiam alias nocendi rationes alteri adversus alteros excogitabant, ut inter vicinos exercitus et castra opposita habentes fieri consentaneum est, et levia proelia committebant, et nihil intentatum relinquebant.

Praeterea Syracusani legatos ex Corinthiis et Ampraciotis et Lacedaemoniis delectos in Siciliae civitates miserunt, ut nundarent et Plemyrium captum, et de navali pugna, non tam hostium viribus, quam sua confusione se In ea superatos esse, et ut de ceteris etiam rebus declararent, se spem habere, eosque permoverent, ut conjunctis viribus ad se classe pariter ac peditatu auxilio adessent, quod et Athenienses cum aliis copiis exspectarentur, et si ipsi antea praesentem illorum exercitum profligarent, debellatum fore. Atque illi quidem, qui erant in Sidlia, haec agebant.

Demosthenes vero, postquam exercitum collegit, cum quo in Siciliam ad opem suis ferendam erat trajecturus, AEgina digressus in Peloponnesum navigavit, et cum Charide et triginta Atheniensium navibus se conjunxit, et Argivorum militibus in naves assumptis, agrum Laconicum petebant;

ac primum quidem Epidauri Limerm agrum in quadam parte vastarunt, deinde appulsi ad agri Laconici oram, quae est e regione Cytherorum, ubi est Apollinis templum, nonnulla illius agri loca vastarunt, et quemdam locum isthmo similem muniverunt, ut et Lacedaemoniorum servitia illuc transfugerent, et inde latrones, ut ex Pylo, praedatum irent.

Atque Demosthenes quidem statim postquam eum locum conjuncta opera cepit, in Corcyram trajiciebat, ut assumptis illius quoque regionis sociis in Sid-liam quam celerrime navigaret; Cbariclee vero remansit, donec locum munivisset, et praesidio illic relicto postea et ipse cum triginta navibus se domum redpiebat, et Argii i simul.

Hac eadem aestate ex Thracibus etiam machaerophoris, qui sunt ex Diaco genere, mille ac trecenti peltati Athenas venerunt, quos in Siciliam cum Demosthene navigare oportuerat.

Athenienses vero, quod serius venissent, eos in Thraciam, unde venerant, remittere cogitabant. Nam eos retinere illius belli causa, quod ex Decelea gerebatur, sumptuosum videbatur; singuli enim quotidie singulas drachmas accipiebant.

Decelea enim postquam primum quidem hac aestate ab universis copiis hostium munita , deinde vero praesidiis a civitatibus certo temporis or- dine sibi succedentibus in ipsi regione obtinebatur, Athenienses magnis detrimentis aflidebat et in primis res iUorum afflixit et pecuniarum jactura et hominum interitu.

Nam ante quidem irruptiones, quum non diuturnae essent, non impediebant, quominus reliqua anni parte fructus ex agro suo perciperent; tunc vero, quum hostes continenter assiderent, et modo cum mgjoribus copiis eam invaderent, modo cogente pari necessitate praesidium regionem incursionibus infestaret, et praedas ageret, quumque Agis, Lacedaemoniorum rex, adesset, qui non negligenter bellum adminis trabat, Athenienses magnis detrimentis afficiebantur.

Nam et universo agro privati erant, et servitiorum amplios quam viginti millia ad hostes transierant, lique magnam partem opifices, et oves omnes amissae erant et jumenta; et equi, quod equites quotidie tum ad Deceleam excursiones faciebant, tum regionem custodiebant, partim quidem dandi fiebant, quum et in aspero solo et assidue vexarentur, partim vero sauciabantur.

Et commeatus ex Euboea subvectio quum prius ex Oropo itinere terrestri per Deceleam brevior esset, dica Sunium itinere maritimo magnis sumptibus fiebat, et necesse erat omnibus pariter rebus advecticiis civitas uteretur, et quae prius urbs erat, tunc in castellum commutata est.

Athenienses enim, quod ioterdiu quidem excnbias ad murorum pinnas per vices agerent, noctu vero et universi, praeter equites, partim quidem in statione, ubi arma in promptu habebant, partim vero supra muros aestate pariter et hieme excubias agerent, laboribus conficiebantur.

Sed illud potissimum eos premebat, quod duo bella simul sustinebant, atque pervicaciam induebant talem, quam haud fadle, antequam aeddit, quisquam si audiret, credidiseet. Nam eos a Peloponnesiis munitione circumsessos tamen ’ ne sic quidem ex Sidlia decedere, sed illic eodem modo vicissim obsidere Syracusas, orbem ipsam per se Athenis non minorem, adeoque Graecorum opinionem fefellisse, quam liujus belli initio de ipsorum potentia et audacia conceperant, quando alii quidem annum, alii biennium, alii tribus certe annis nullo modo dialius eos bellum toleraturos potabant, si Peloponnesii irruptionem in ipsorum agrum fecissent, nt anno dedmo septimo post primam irruptionem in Siciliam proficiscerentur, bello jam prorsos attriti, et alteram bellum praeterea susciperent non levius priore, qood a Peloponnesiis instabat fid vero nemo credidisset.)