Historia Belli Peloponnesiaci

Et Siculorum quidem illi praecipue, qui campestria loca incolebant, et qui Syracusanorum imperio parebant, plerique ab Atheniensium societate abhorrebant; illorum vero, qui loca mediterranea tenebant , conciliabota, quae etiam antea semper libera erant, exceptis paucis seseconfestim Atheniensibus adjunxeruut, et commeatum ad illorum exercitum comportarunt, quidam et pecunias.

Athenienses veru bellum illis inferentes, qui suam societatem sequi recusabant, partim quidem vi coegerunt,' partim vero ne cogerent, a Syracusanis praesidia mittentibus et opem ferentibus arcebantur. Iidem per hiemem Naxo Catanam translata navium statione castra, quae a Syracusanis incensa erant, rursus excitarunt et illic hiemarunt.

Triremem autem amicitiae conciliandae causa Carthaginem miserant, si quod auxilium illinc impetrare possent; miserant etiam in He-truriam, quia nonnullae civitates ultro se belli socias fure spoponderant. Nuntios etiam ad Siculos circummittebant, et Egestam missis legatis imperabant, ut sibi quam plurimos equos mitterent, et cetera ad urbis ctrcumvallaUonem necessaria , lateres et ferrum, praeparabant, ut vere statim fe-cunte bellum capessituri.

Syracusanorum vero legali, qui Corinthum et Lacedae-monem missi erant, oram Italiae praetervehentes Italis persuadere conabantur, ne negligerent ea, quae ab Atheniensibus fierent, quod et in illorum perniciem haec pariter struerentur, et quum Corinthum pervenissent, verba faciebant, postulantes, ut pro cognationis jure sibi auxilium ferrent.

Atque Corinthii confestim ipsi primi decreverunt omni studio succurrendum, et cum iis legatos Lacedamonem mittebant, quo his quoque persuaderent, ut et illic beti uro apertius gererent adversus Athenienses, et aliquod auxilium in Siciliam mitterent.

Et Corinthii legati Lacedaemone aderant, et simul etiam Alcibiades cum exsilii Sociis, qui tunc statim quo dixi tempore in fuga advectus navi oneraria cx agro Thurio primum ad Cyllenen agri Elei, mox deinde Laccd.vinonem, ab ipsis Lacedaemoniis accitus, data publica (ide profeclus erat; metuebat enim illos propter res ad Mantineam gestas.

Contigit autem, ut in Lacedaemoniorum concione et Corinlliii et Syracusani et Alcibiades eadem rogantes Lacedaemoniis persuaderent. Et quum ephori et magistratus in animo haberent legatos mittere Syracusas, ut impedirent, ne cum Atheniensibus paciscerentur, nec tamen ad opem ferendam animo essent prompto, Alcibiades in medium progressus exacuebat Lacedaemonios et excitavit hujusmodi verbis :

« Necesse est, me de mea criminatione apud vos primum verba Iacere, ne propter suspiciones de me conceptas publicam causam alieniore animo audiatis.

Quamvis enim mei majores publicum vestrae civitatis hospitium ob querelam aliquam vobis renuntiassent, ego ipse id rursus instauraus oflicia vobis praestabam quum alia, lum vero In clade, quam ad Pylum accepistis. Et quum in hoc ego studio perseverarem, vos de compositione cum Atheniensibus agentes iuimicis quidem meis, re per ipsos temptata , potentiam, mihi vero ignominiam conciliastis.

Et ob ea jure a me, quum et ad Mantineorum et Argivorum j partes transirem, et in celeris rebus vobis adversarer, laedebamini ; et nunc, etiam si quis tunc, dum damnum accipiebatis, immerito mihi irascebatur, rem cum veritate examinans sententiam mutet : aut si quis, quod factionem popularem potius sectarer, ideo me deteriorem esse putabat, ne sic quidem se recte mihi infensum esse ducat.

Tyrannis enim semper infesti sumus; quicquid autem tyrannis adversatur, populus nominatur; et ex eo nobis popularium partium principatus permansit. Simul quod civitas imperio populari plerumque regitur, necesse erat res praesentes sequi.

Sed tamen in administranda republica conati sumus nos moderatius gerere, quam pro intemperantia , quae apud nos invaluerat. Alii vero erant et majorum memoria et nunc, qui plebem ad deteriora concitabant, qui quidem me quoque ejecerunt.

Nos vero universa; reipublicae praefuimus, aequum esse censentes, in qua forma civitas maxima atque Uberrima fuisset, et quam quis accepisset, hanc etiam conservare, quandoquidem popularem quidem statum satis noramus qualis esset, quum onmcs, qui aliquid existimare possunt, tum ego etiam magis, quo eum magis objurgare possim. Sed de vecordia, de qua inter omnes constat, nihil novi dici possit; eam immutare autem non videbatur nobis esse tutum, dum vos hostes nobis instaretis.

« Quae igitur ad meas criminationes pertinent, talia exstiterunt; jam vero ea de quibus et vobis est consultandum, et mihi, si quid melius novi, sententia proponenda, cognoscite.

In Siciliam eo animo trajecimus, primum quidem, ut Sicilienses, si possemus, in nostram potestatem redigeremus, mox vero post illos, et Italos, deinde ut etiam illos, qui Carthaginiensium imperio parent, atque adeo ipsos temptaremus.

Quod si haec nobis successissent aut omnia aut etiam pleraque, tunc vero Peloponnesum aggredi statueramus, universis Graecorum copiis, quas nobis illinc abjunxissemus, adductis, mullisque barbaris mercede conductis, et Iberis et aliis, qui omnium [barbarorum] in illis regionibus habitantium sine controversia bellicosissimi nunc habentur, aedificatis etiam permultis tnremibus, praeter nostras, quod Italia magnam materiae copiam habet, quibus Peloponnesum circumcirca obsidentes, et peditatu pariter a terra impetu facto, urbium aliis quidem per vim captis, aliis vero circumvallatis, sperabamus fore, ut eam facile debellaremus, postea vero totius etiam Gratiae imperio potere-mur.

Pecuniam autem et commeatum, ut res illas commodius perageremus, ipsa regionum illarum oppida nobis adjuncta, sine hujus regionis proventu, nobis erant abunde suppeditatura.

« Quae igilur fuerint nostra consilia de dassc nunc profecta, ex homine, qui res istas exploratissimas habet, audistis, et qui reliqui sunt duces, pariter hac, si possint, peragent. Res autem illas salvas non fore, nisi succurratis, jam dis: ite.

Sicilienses enim sunt illi quidem mimis periti, sed tamen, si frequentes in unum coeant, nunc etiam superstites esse poterunt. Syracusani vero sotietptoeltocuin universis copiis jam victi et classe simul obsessi non poterunt Atheniensium apparatui, qui nunc fllic est, resistere.

Et haec urbs si capietur, tenetur omnis etiam Sicilia, et mox etiam Italia; atque periculum, quod illinc vobis impendere mod i praedixi, non multo post in vos irruat.

Quare nemo dc Sicilia tantum, sed etiam de Peloponneso se consultare putet, nisi haec celeriter fodetis, scilicet et exercitum in naves impositum illoe mittetis, ita ut qui ipsi remigantes transvecti fuerint, deinde statim milites sint, et, quod ipso exercitu longe utilius esse puto, virum Spartanum imperatorem, ut et eoe, qui adsunt, ordine componat, et illos, qui adesse recusant, ad officium compellat; ita enim et qui vobis amici sunt, majorem habebunt fiduciam, et qui animo sunt dubio, minus timide accedent.

Et quod attinet ad hujus regionis loca, oportet vos simul hinc apertius bellum inferre, ut et Syracusani existimantes, vos de se solicilos esae, acrius resistant, et Athenienses aliud auxilium suis in Siciliam minus mittant.

Munire autem oportet Deceleam, que est in Attica, quod Athenienses praeter cetera perpetuo formidant et hoc solum contra se in bello non temptatum esse putent. Et sane quis ita certissimis damnis hostes afficiat, si qua· maxime ipsos formidare senserit, haec ipse plane comperta habens iis inferat ;. par est enim optime sua quemque ipsum mala, unde pcncolum aliquod impendeat, oognoscere ac formidare.

Commoda autem, quae ex hac munitione exstructa vos ipsi perdpietis, et quibus adversarios fnir prohibebitis, ut multa omittam, ea, qua; maxima eant, sum-matim dicam. Nam et ea, quibus ipsorum ager est instructus, pleraque partim capta, partim sua sponte in vestram potestatem venient, et proventibus, quos percipiunt ex argenti secturis, quao sunt in Laurio monte, et commodis, qusecumque nunc ex agro judiciisque capiunt, statim privabuntur, maxime quum a sociis vectigalia non afferentur, qui existimantes, bellum a vobis acriter jam. administrari, illos contemnent.

n Quarum rerum ut aliquid mature et impigre fiat, in vobis est situm, Lacedaemonii, quando fieri quidem ha* posse (existimo autem fore, ut opinione minime fallar) prorsus confido.

Et a vobis peto, ut ne cui vestrum deterior esse videar, si adversus patriam meam cum infestissimis ejus hostibus ego, qui quondam patriseamans habiti» sum, jam acerrime tendam, neve oratio mea veniat in suspicionem nomine cupiditatis, quae exsulum propria siL

Exsul enim sum improbitatis illorum, qui me expulerunt, sed non vestrae, si milii credideritis, utilitatis; neque vero vos, qui nobis hostibus aliquando nocuistis, magis pr» hostibus estis habendi, quam qui amicos coegerunt bosles fieri.

Et amorem in patriam nou quum injuriam accipio, habeo, sed quum in republica tuto vixi. Neque existimo, me bellum inferre ei, quae adhuc patria, mihi sit, imo vero potius eam, quae mihi nulla est, recuperare. Atque is vere est patriae amans, non qui suam, quam injuste amisit, non invadit, sed qui eam quavis ratione propter illius deside rium recuperare conatur.

Quamobrem, Lacedaemonii, jure meo a vobis peto, ut opeia mea et in periculis et in omnibus laboribus intrepide utamini, reputantes id, quod ab omnibus passim jactatur, si hostis vobis vehementer nocebam, me etiam amicum multum vobis prodesse posse, idque eo magis, quo magis res quidem Atheniensium cognitas habeo, vestras vero conjecturis assequebar; atque ut vos ipsi nunc, credentes de maximi momenti rebus consultari, ne tergiversemini expeditionem in Siciliam atque in Atticam suscipere, ut exigua manu auxilio profecti res magnas, quae illic sunt, conservetis, et Atheniensium potentiam et praesentem et futuram evertatis, et in posterum ipsi tuto agatis, et universae Graeciae non invitae, sed voluntariae et per benevolentiam imperium obtineatis. »

Alcibiades quidem haec dixit; Lacedaemonii vero quum et ipsi jam antea bellum Athenis inferre cogitarent, sed adhuc cunctarentur et occasionem observarent, tunc multo magis confirmati sunt, postquam ille haec singula docuit, quod existimarent, se audisse ab eo, qui planissime nosset;

quamobrem animum jam advertebant ad muniendam Deceleam, et in praesenti etiam ad Siculos, ut iis aliquod auxilium mitterent. Et Gylippum, Cleandridae filium, Syracusanis ducem assignatum jubebant cum illis et Corinthiis consultare operamque dare, ut pro praesenti rerum facultate certissime et celerrime aliquod auxilium Siculis mitteretur.

Ille vero Corinthiis imperabat, ut duas quidem naves jam tum Asinen ad se mitterent, reliquas vero praepararent, quascumque mittere destinarent, utque, quum tempus adesset, ad navigandum essent paratae. His autem constitutis discedebant Lacedaemone.

Atheniensium etiam triremis, quam duces ad pecunias et equites adducendos miserant, Athenas ex Sicilia pervenit. Athenienses vero, quum postulata audissent, et commeatum et equitatum exercitui mittere decreverunt. Atque haec hiems finiebatur, et hujus belli, quod Thucydides conscripsit, decimus septimus annus finiebatur.

Insequentis autem aestatis vere statim iueunle Athenienses, qui erant in Sicilia, castris e Catana motis navigarunt adversus Megara, quae sunt in Sicilia, unde, quemadmodum et prius a me commemoratum est, Syracusani pulsis sub Gelone tyranno cultoribus agrum ipsi habent.

Exscensu autem ex navibus in terram facto et agros vastarunt, et ad quamdam Syracusanorum munitionem profecti , quum eam non expugnassent, rursus et pedestri itinere et navibus ad Teream fluvium se receperunt, et quum in campestria adseendissent, ea vastabant, et frumentum incendebant, et quum incidissent in nonnullos Syracusanos, quorum numerus non erat magnus, et eorum aliquot interfecissent , et tropaeum erexissent, ad classem redierunt

Et Catanam reversi assumptis illinc cibariis cum omnibus copiis adversus Centoripa, Siculorum oppidum, accedebant, eoque per deditionem certis conditionibus factam in suam potestatem redacto, discedebant, et dum iter faciunt, segetes Inessaeorum et Hyblaeorum incendebant.

Catanam autem reversi offendunt equites ducentos quinquaginta Athenis missos sine equis, ac cum illorum cultu, quod ipsam Siciliam equos suppeditaturam putarent, et equestres sagittarios trigintar et trecenta argenti talenta.

Eodem vere Lacedaemonii expeditione adversus Argos suscepta progressi quidem sunt ad Cleonas usque, sed facto terrae motu domum redierunt. Postea vero Argivi irruptione in agrum Thyreaticum suo finitimum facta magnam Lacedaemoniorum praedam ceperunt, qua? talentis non ' minus viginti quinque vendita est.

Neque multo post eadem aestate populus Tliespiensis impetu facto in magistratus rerum non est potitus, sed quum Thebani illis opem tulissent, partim quidem comprehensi sunt, partim Athenas confugerunt.

Eadem aestate Syracusani quum intellexissent, Atheniensibus venisse equites, et jam eos adversus se ire statuisse, existimantes, si Athenienses non occupassent Epipolas, locum praeruptum et urbi prope imminentem, se non facile circumvallatum iri, ne si prodio quidem superati essent, aditus, qui ad Epipolas patebant, tueri parabant, ne per hos clam se hostes adseenderent; nulla enim alia parte eos ilhic adscendece posse.

Nam reliquae illius eoliis partes sunt altae et ad urbem usque declives et introrsus omnino patentes, et locus a Syracusanis ideo vocatus est Epipolae, quod supra cetera loca eminet.

Atque hi quidem cum universis populi copiis, simulae dies illuxit, in pratum juxta Anapum fluvium egressi (jam enim Hermocra-tes imperator ejusqne collegae imperium acceperant) exercitum recensebant, et prius ex omni gravis armaturae no· mero sexcentos electoe exemerunt, quibus praeerat Diotnilus, Andrius exsul, ut et Epipolis essent praesidio, et si ad aliquid aliud opus esset, in unum congregati celeriter adessent.

Postridie autem hujus noctis Athenienses exercitum lustrabant, et clam illis jam cum universis copiis e Catana profecti ad locum nomine Leontem, ab Epipolis sex septemve stadiis distantem, appulerunt, et pieditatum in terram exposuerunt et cum classe Thapsum subierunt; est autem peninsula, quae angusto terrae limite in mare prominet, neque mari neque terra multum a Syracusis distans.

Et nauticus quidem Atheniensium exercitus in Tliapso, angusto ejus terrae limite circumvallato, quiescebat, peditatus vero cursu confeslim ad Epipolas contendebat et per Euryelum ocius adscendil, priusquam Syracusani epralo, ubi recensio fiebat, re cognita adessent.

Accurrebant autem ad opem Epipolis ferendam quum ceteri, quanla maxima quisque celeritate poterat, tum etiam illi sexcenti, quibus Diomilus pr.eerat; interjacebat autem inter pratum et locum, ubi cum liosle manus consererent, spatium non minus quinque ac viginti stadiorum.

Hoc igitur modo perturbatis fere ordinibus Syracusani impressione in eos facta ad Epipolas praelio victi sunt et in urbem redierunt ; et quum Diomilus, tum etiam ex ceteris circiter trecenti ceciderunt.

Atque post haec Athenienses quum et tropaeum erexissent et fide publica interposita Syracusanis mortuos reddidissent, postridie ad ipsaui urbem descenderunt, sed quum Syracusani adversus eos non prodissent, regressi ! castellum ad Labdalum in summa Epipolarum crepidine Megara versus spectans excitarunt, ut ipsis locus esset, in quo instrumenta et pecunias reponerent, quotiescumque vel ad pugnandum Tei ad munitionem exstruendam prodirent.

Nec multo post ad eos venerunt cum ex Egesta trecenti equites, tum Siculorum et Naxiorum et aliorum quorumdam circiter centum; et Atheniensium aderant ducenti et quinquaginta, quibus partim ab Egestaeis et Cata-nacis equos sumptos dederunt, partim vero coemerunt, et universorum equitum, qui collecti erant, summa exstitit sexcentorum et quinquaginta.

Athenienses igitur quum praesidium in Labdalo collocassent, adversus Sycam iverunt, ubi considentes murorum ambitum celeriter aedificarunt. Hac autem aedificationis celeritate terrorem Syracusanis incusserunt; qui adversus hostem progressi proelium committere neque rem negligere in animo habebant.

Et quum utrinque acies inter se adversae jam instruerentur, Syracusanorum duces animadvertentes, suum exercitum esse distractum nec in ordinem facile redigi posse, eum in urbem reduxerunt excepta quadam equitum parte; hi vero remanentes impediebant Athenienses, ne lapides ferrent neve longius vagarentur.

Sed Atheniensium una gravis armaturae cohors et cum ea omnes equites impressione in Syracusanorum equitatum facta, eum in fugam verterunt, et nonnullos interfecerunt, equeslrisque prodii tropamm statuerunt.

Postridie vero Atheniensium alii quidem ambitum muri boream versus spectantis exstruebant; alii vero Iapides et ligna comportabant, et in loco, qui Trogilus vocatur, semper deponebant, qua parte a magno portu usque ad alterum mare muri aedificatio ipsis erat brevissima.

Syracusani vero Hermocratis potissimum ducis suasu cum omnibus totius populi viribus cum Atheniensibus pugnare bellique fortunam periclitari non amplius volebant, sed videbatur satius esse murum contra illos intra struere, qua parte illi suum erant ducturi, et qua, si illi se antevertissent, futurum erat, ut ipsi intercluderentur, et simul etiam, si interea illi contra venissent, adversus eos partem exercitus mittere et aditus mature praeoccupare vallisque munire; illos vero ita opere intermisso universos in se aversum iri.

Egressi igitur murum aedificare coeperunt, quem initio ab urbe sua facto sub ambitu muri ab Atheniensibus exstructi transversum ducebant, excisis oleis fani, et ligneis turribus erectis.

Naves vero Atheniensium in magnum portum ex Thapso circumvectae nondum pervenerant, sed Syracusani maris imperium in locis urbi suae vicinis adhuc oblinebant; Athenienses vero res necessarias itinere terrestri ex Thapso afferebant.

Quum autem Syracusanis vallum murique substructio satis firma esse viderentur, nec Athenienses ad eos impediendos venissent, veriti, ne se bifariam divisos facilius oppugnarent, simul etiam ruam circumvallationem properantes, Syracusani quidem, una cohorte ad munitionis custodiam relictaio urbem redierunt; Athenienses tero ipsorum aquae ductus fistulae, quae per cuniculos aqumn potabilem in urbem ducebant, interciderant, et quum obsenrassent ceteros Syracusanos meridianis borts intra tentoria se continentes, nonnullos vero etiam in «trbem reversos, et illos, qni intra vallum erant, negligenter id custodientes, trecentos ex suis electos et nonnullos ex levi armatura delectos armatos praemiserunt, ut ad subjectam munitionem cursu repente contenderent, reliquas vero exercitus bifariam partim quidem cum altero doce ad urbem contendebat, si forte illi contra se accurrerent, partim cum altero duce ad vallum portui» vicinum.

Kt impetu facto trecenti illi vallum capiunt; et custodes eo deserto in exteriorem urbis munitionem, qu» erat in Temenite, confugiunt. Et qui eos persequebantur, una cum ipsis illuc irruperunt, jamque ingressi per vim a Syracusanis rarus ejecti sunt,

ibique nonnulli Argivi et Athenienses non multi occisi sunt. Universe autem Atheniensium copi» revers» et munitionem intra structam diruerunt, et vallum revulserunt, et vallos apud se transportarunt, et tropaeum erexerunt.

Postridie vero ejus diei Athenienses a mun ambitu procedentes rupem paludi imminentem munire coeperant, qu» ab hac Epipolarum parte magnum portum versus vergit , et qua ipsis degressis per locum planum et paludem in portum brevissimus muri ambitus erat futurus.

Interea vero Syracusani egressi et ipei vallum iterum ducere coeperunt, inchoantes ab urbe per mediam paludem; et fossam simul prope vallum ducebant, ne Atheniensibus murum ad mare usque producere liceret.

Illi vero postquam munitionem in Epipolarum rupe coeptam absolverunt, iterum aggrediuntur Syracusanorum vallum fossamque, classe quidem ex Thapso in magnuln Syracusanorum portum circumvehi jussa, ipsi vero sub auroram ab Epipolis ia planum degressi; et quum per paludem qua coenosa et maxime solida erat, supra fores asseresque substratos transissent , sub ipsum diluculum capiunt et vallum, praeter exiguam partem, et fossam, et postea etiam illam partem, quae reliqua erat.

Et ibi proelium commissum est, et in eo superiores erant Athenienses; et Syracusani, qui dextrum cornu tenebant, ad urbem fugerunt, qui vero in sinistro erant, ad fluvium. Atque eos quum trecenti illi Atheniensium delecti milites transitu intercludere vellent, ad poetem cursu contendebant.

Quod veriti Syracusani (hfc enim et plerique equites iis aderant) cum his treosoto manus conserunt, eosque in fugam vertunt, et impressionem in dextrum Atheniensium cornu faciunt; et impressione facta simul etiam prima illius cornu statio perterrita est.

Quod quum Lamachus animadvertisset, a suo sinistro cornu cum non muttis sagittariis, assumptis etiam Argiris, ad opem suis ferendam accurrebat, et fossam quamdam transgressus, et cui» paucis una transgressis solus deprehensus occubuit, et ex iis, qui cum eo erant, quinque aut sex. Et tios quidem Syracusani, antevertentes hostem, maxima celeritate arreptos trans fluvium in locum tutum transportarunt, ipsi vero, quum jam et reliquo» Atheniensium efcrtitus adversus eoe veniret, recedebant.

Interea vero ibi ex iis, qui initio ad urbem confugerant, quum haec fieri viderent, et ipsi sumptis animis ab urbe rursps aciem adversus Athenienses sibi oppositos instruxerunt, et quamdam suorum partem miserunt ad muri ambitum, qui Epipolas cingebat, existimantes fore, ut eum desertum caperent.

Et exteriorem quidem decem jugerum munitionem, quam Athenienses fecerant, ceperunt ac diripuerunt; ipsum vero muri ambitum ne occuparent Nicias impedivit (forte enim ob infirmam valetudinem in eo relictus erat); is enim maebinas omnemque materiam, quae ante murum erat dejecta, a suis ministris incendi jussit, postquam animadvertit, suos propter virorum solitudinem nullam rfliam vincendi facultatem habituros.

Atque res ita cecidit; Syracusani enim propter incendium propius accedere non sunt ausi, sed se retro recipiebant Nam etiam ex locis inferioribus, subsidium Atheniensium, qui Syracusanos illuc progressos insecuti erant, ad ambitum jam succedebat, et simul classis eorum ex Thapso, ut praeceptum erat, in magnum portum navigabat.

Quae cernentes illi Syracusani, qui in superioribus locis erant, celeriter abierunt, et reliquus eorum omnis exercitus in urbem rediit, quod existimarent, jam sibi non satis virium adesse ad impediendam muri ad mare pertinentis structuram.

Postea vero Athenienses tropaeum erexerunt, mor-tuosque Syracusanis interposita fide pnblica reddiderunt, et Lamachi comites ipsumque receperunt. Et quum jam omnis iis exercitus navalis pariter et pedestris praesto adesset, ab Epipolis et praeruptis earum partibus initio lucto ad mare usque duplici muro Syracusanos cingebant.

Commeatus autem ad eorum exercitum es Italia undique comportabatur. Venerunt autem etiam ex Siculis multi ad Athenienses socii, qui prius belli eventum circumspiciebant , et ex Hetruria tres naves, quae singulae quinquaginta remig agebantur. Denique cetera quoque iis pro spe sua succedebant.

Etenim Syracusani non amplius existimabant, bello se superiores evasuros, quod ne ex Peloponneso quidem ullum auxilium ad eos veniebat, et quum inter se ipsos de compositione facienda agere.coeperunt, tum etiam cum Nicia; hic enim defuncto Lamacho imperium solus habebat.

Et nihil quidem transigebatur, sed, ut fieri solet inter homines consilii inopes et obsidione arctius quadi antea pressos, multa et apud illum agebantur et plura etiam in urbe. Etenim et quaedam mutua suspicio propter praesentia mala inter ipsos erat orta, ideoque et ducibus, quorum ductii haic iis acciderant, quasi propter illorum vel infelicitatem vel proditionem clades acciperent, imperium abrogarunt, et alios in illorum locum surrogarunt, Heraclidem et Euclem et Telliani.

Interea vero Gylippus Lacedremonius, et naves Co- rinthiacae Leucadem jam appulerant unanimo, ul quam celerrime in Siciliam ad opem ferendam trajicerent. Quum autem atroces nuntii iis afferrentur, omnesque in eumdeni modum ementiti, Syracusas jam omnino circumvallatas esse, Gylippus Siciliae quidem nullam spem amplius liabebat, Italiam vero conservare cupiens, ipse et Pythen Corinthius cum duabus Laconicis navibus totidemque Corinthiacis quam velocissime transmisso Ionico Tarentum pervenerunt; Corinthii vero praeter suas decem duabus Leucadiis et tribus Ampraciotkis instructis, postea navigare constituerant.

Et Gylippus quidem Tarento primum in agrum Thurium ut legatus profectus, et renovato civitatis jure, quod |»ater ejus quondam illic habuerat, quum cos sibi socios adjungere non posset, solvens illinc Italiae oram legebat, et pnqte sinum Terinaeum abreptus a vetito, qui hac in parte |wo-rumpit vehemens et constanter ut boreas spirans, in alluiu defertur, et rursus acerrima tempestate jactatus Tarentum appellit, et naves, quotquot tempestate quassatae erant, subductas reficiebat.

Nicias vero quum eum adventare au-disset, navium paucitatem contempsit, quod et Thurii fecerant, et credebat eos magis praedonum ritu instructos navigare, neque custodiam ullam adhuc adhibebat.

Per eadem hujus aestatis tempora etiam Lacedaemonii quum ipsi tum socii irruptionem in agrum Argivum fiderunt, ejusque magnam partem vastarunt, et Allienienses Argivis cum triginta navibus auxilio venerunt; quae naves foedera ipsis cum Lacedaemoniis intercedentia manifestissime ruperunt.

Prius enim latrociniorum causa e Pylo et in ceteram Peloponnesum potius, quam in Laconicam exscendentes cum Argivis et Mantineis communiter bellum gerebant, et saepe quum Argivi eos rogassent, ut armata manu vel appellerent solum ad Laconicam, et minima illius parte secum vastata discederent, non volebant; tunc vero Pythodoro et Laespodio et Demarato ducibus cxscensu ex navibus facto in Epidauri Limerae et Prasiarum agrnm et in alia quaedam loca, eorum agrum vastarunt, et effecerunt, ut Lacedaemonii jam multo honestiorem adversus Athenienses causam belli gerendi haberent.

Quum autem et Athenienses cx agro Argivo cum classe domum revertisseot, et Lacedaemonii, Argivi irruptione in agrum Phliasium fecla ejus pariem vastaruut et nonnullos interfecerunt, domumque redierunt.

Gylippus autem et Pythen, postquam naves refecerunt, Tarento ad Locros Epizephyrios navigarunt; et quum jam certius comperirent, Syracusas nondum undique circumvallatas esse, sed adhuc licere cum exercitu venientibus per Epipolas introire, consultabant, utrum a dextro Siciliae latere navigantes introitum periclitarentur, an vero sinistrum latus sequentes Himeram primum peterent, et ipsis Himeraeis aliisque copiis assumptis, si quos inducere possent , itinere terrestri proficiscerentur.

Et placuit iis Himeram proficisci, praesertim quod quatuor Atticae naves nondum Rhegium appulerant, quas Nicias tamen miserat* quum eos apud Locros esse intellexisset. Sed illi custodiam prae vertentes per fretum trajiciunt, et quum Rhegium ac Messanam appulissent, Himeram perveniunt.

Quum autem illic essent, Himeraeis persuaserunt, ut una secum bellum gererent et non ipsi solum se sequerentur, sed etiam suorum navium nautis arma, quibus deerant, praeberent (naves enim Himerae subduxerant), et Selinuntios missis nuntiis ad certum quemdam locum cum omnibus copiis I obviam venire jubebant.

Nonnullas etiam copias noo magnas se missuros ad eos promiserunt et Geloi et Siculorum nonnulli, qui longe alacrius jam ad illorum societatem sequendam erant parati, quod et Archonides nuper decesserat , qui in ea Siciliae parte regnans et haud contemnenda potentia valens Atheniensibus amicus erat, et quod Gylippus Lacedsemone alacri animo adesse videbatur.