Historia Belli Peloponnesiaci

Atque Himerae Zancle colonia ab Eodide et Simo et Sacooe coodita est, et Chalcidenses quidem maximo nnmero in istam coloniam venerant, sed una cum iis habitaverant et Syracusani exsules, a contraria factione superati, qui Myletidae vocantur; et lingua quidem istorum est medium quoddam genus ex Chalcidica et Dorica mixtum, leges vero Chalcidenses obtinuerant

Aene autem et Casmense a Syracusanis conditae sunt, et Aerae quidem septuaginta annis post Syracusas, Casmenae vero viginti cirriter post Aeras.

Et Camarina primum a Syracusanis condita est, ferme centum et triginta quinque annis post Syracusas conditas; conditores ejus vero fuerant Dascon et Menecoios. Quum autem Camarinaei a Syracusanis propter defectionem bello ex suis sedibus expulsi essent, non multo post Hippocrates , Gelae tyrannus, quum pro Syracusanorum captivorum redemptione Camarinaeum agrum accepisset, ipse coloniae dux Camarinam condidit. Et rursus quum a Geloae deleta esset, tertium condita est a Gelone.

Tot igitur gentes Graecorum et barbarorum Siciliam incolebant, et tantae huic insulae Athenienses impeto quodam animi bellum inferre statuerant, cupientes quidem, quae verissima erat causa, totius imperio poliri, simul vero quodam honesto praetextu cognatis suis et qui iis praeterea accesserant sociis opem ferre volentes.

Maxime autem impulerunt eos Egestaeorum legati, qui illic aderant et enixius auxilium implorabant. Quum enim Selmuntiis essent finitimi, bellum adversus eos susceperant propter quasdam res, quae ad connubia spectabant, et propter agrum controversum, et Selinuutii, accitis Syracusanis sociis, bello eos terra marique premebant; quamobrem Egesta» Atheniensibus in memoriam revocantes societatem Lachete duce et superioris Leontinorum belli tempore factam orabant eos, ut sibi missa classe succurrerent, et quum alia multa dicebant, tum vero, quod caput erat, si Syracusani impune ferrent, quod Leontinos suis sedibus expulissent, et si ceteris Atheniensium sociis praeterea attritis ipei omnem Sicilia: potentiam in suam potestatem redigerent, periculum esse, ne forte aliquando cum magno apparatu Dorienses Doriensibus propter cognationem et simul etiam eorum coloni Peloponnesiis, a quibus essent emissi, auxilium ferentes ipsorum etiam imperium uua demolirentur; prudentium autem esse, cum reliquis adhuc sociis obsistere Syracusanis, praesertim quum ipsi Egestsei satis pecuniae ad bellum essent colla turi.

Quae quum audirent Athenienses in concionibus saepenumero et ab Egeslaeis tractata et ab illis, qui iis patrocinabantur, decreverunt legatos primum Egestam. mittere, qui explorarent, num pecuniam, ut dicerent, in aerario et in templis haberent, et qui simul cognoscerent, quo in statu esset bellum, quod cum Selinuutiis gerebant.

Et legati quidem Atheniensium in Siciliam missi sunt; Lacedaemonii vero eadem hieme eorumque socii praeter Corinthios cum exercitu in agrum Argivum profecti non magnam agri pariem vastarunt, et frumenti aliquid abs-portarunt plaustris secum adductis, et Argivos exsules Orneis collocarunt, et paucos ex reliquo exercitu apud eos reliquerunt, initisque foederibus ad certum tempus, ut per id Omeatae et Argivi se invicem non laederent, cum reliquis copiis domum redierunt.

Quum autem non multo post Athenienses cum triginta navibus et sexcentis gravis armaturae militibus venissent, Argivi cum Atheniensibus, universo suorum exercitu educto, unum quidem diem Orneas oppugnabant; sed sub noctem quum procul castra haberent, ii qui Orneis erant, illinc effugerunt. Quod ubi sensere postero die Argivi, Orneis eolo aequitatis redierunt, et mox Athenienses etiam cum classe domum reverterunt.

Atque Methonen etiam Macedoniae finitimam quum equites mari transportassent partim ex suis partim ea Macedonibus apud se exsulantibus, Perdiccae terram maleficiis infestabant.

Lacedaemonii vero missis nunciis ad Chalcidenses in Thracia incolentes, qui decem dierum inducias cum Atheniensibus habebant*, eos suis auxiliis Perdiccam in bello adjuvare jubebant; at illi nolebant. Atque Iure hiems finiebatur et hujus belli, quod Thucydides conscripsit, decimus sextus annus finiebatur.

Insequenli aestate vere ineunte Atheniensium legali ex Sicilia redierunt et Egestaei cum ipsis, ferentessexagiuta talenta argenti non signati, menstruum sexaginta navium stipendium, quae ut mitterentur erant oraturi.

Et Athenienses advocata concione, auditisque et Egestaeis et suis legatis, cum alia dicentibus ad persuadendum apposita et falsa, tum vero de pecunia renuntiantibus, multam et in templis et in aerario paratam esse, decreverunt sexaginta naves in Siciliam mittere et duces summa potestate praeditos, Alcibiadem Cliniae et Niciam N icerat i et Lamachum Xenophanis filium, qui opem quidem Egestaeis contra Seli-nuntios ferrent, sed et Leontinos in suis pristinis sedibus collocarent, si quod temporis spatium ipsis in bello super-esset, atque res ceteras in Sicilia gererent, ut reipublicae Atheniensium maxime expedire judicarent.

Quinto post haec die concio rursus habebatur de eo, qua ratione oporteret quam celerrime classem apparare, et decernere, si qua re ducibus ad hanc expeditionem opus esset.

Atque Nicias qui et invitus dux creatus erat et existimaret cives non bonum consilium cepisse, sed exigua et speciosa de causa Siciliae totius imperium, rem arduam, affectare, in medium progressus, a proposito revocare volebat et suadebat Atheniensibus talia.

« Haec quidem concio de nostra classis apparata est coacta, quonam modo in Siciliam navigare oporteat mihi vero adhuc de hoc ipso etiam consultandum videtur, num satius sit classem emittere, nec tam brevi consultaliooe de rebus magnis, viris alienigenis fide habitabellum suscipiendum, quod ad nos nihil pertineat

Quamquam ego quidem ex hujusmodi re honorem consequor, et meo ip»ius corpori minus quam ceteri metuo, quamvis putans pariter bonum esse dvem, qui et sibi ipsi aliquid et suis fortunis prospicit; hujusmodi enim vir maxime et rempublicam propter se ipsum bene geri volet. · Verum ut nec unquam ante propter honores mihi delatos quicquam aliter, quam sentiebam , dixi, sic ne nunc quidem alia dicam quamque optima esse sentio.

Atque pro ingeniis quidem vestris parum ponderis oratio mea sit habitura, si suadeam, ut et res praesentes conservetis, neve de iis, quae parata sunt, propter ea, quae incerta dubiaque sunt, periditemini; sed neque tempestive vos festinare, neque facile obtineri posse ea, ad qu® contenditis, haec docebo.

« Etenim dico vos multis hostibus hic relictis alios etiam illuc trajiciendo cupere huc attrahere.

Et opinamini fortasse foedera,quae inistis, aliquid firmitudinisbabere, quae quidem verbo tenus, dum vos nihil movebitis, foder» erunt (sic enim ut fierent, et quidam ex nostris et ex adrer-sariis egerunt), sed si quis justus exercitus noster aliquam cladem accipiat, hostes celeriter nos invadent, quippe qui primum quidem propter clades vi necessitatis coacti cum majore, quam nos, dedecore compositionem fecerunt; deinde vero in hac ipsa compositione multa controversa habemus.

Praeterea sunt etiam, qui ne has quidem pactiones admiserunt, iique non infirmissimi; sed alii quidem palam bellum gerunt, alii vero, quod Lacedaemonii adhuc quiescunt, ipsi quoque decem dierum induciis adhuc se continent.

Sed fortasse, si nostras opes distractas deprehenderint, id quod nunc urgemus, vel libentissime nos adorientur una cum Siciliensibus, quorum societatem sibi adjunctam antes plurimi aestimassent.

Quamobrem haec quispiam considerare debet, et non suspensis nostrae reipublicae rebus pericula snbire, neque aliud imperium affectare, priusqoam id, quod habemus, stabiliverimus, si quidem Chalcidenses, qui sunt in Thracia, quamvis tot annos a nobis jam defecerint, tamen in nostram potestatem nondum sunt redacti, et alii nonnulli in variis continentis partibus dubie parent. Nos vero Egestaeis scilicet sociis ut iqjuriam patientibus alacriter succurrimus; a quibus autem propter defectionem jampridem violamur, illo* ulcisci adhuc cunctamur.

« Atqui hos quidem si in nostram potestatem redegerimus, facile retinere poterimus; illis vero, quamris superiores fuerimus, quia longo intervallo distant et qub permulti suut, aegre poterimus imperare. Amentia vero est, bellum iis inferre, quos, si viceris, io potestate tua retinere nequeas, et si rem non feliciter gesseris, eamdem eos invadendi facultatem, quam prius, non sis habiturus.

Sicilienses autem, ut quidem nunc se habent, mihi videntor multo etiam minus nobis formidabiles fore, si Syracusani iis imperent; qua re potissimum Egestoi nos territant.

Nunc enim fortasse vernant, ut quique Lacedaemonio* rum favore ducuntur; at illo modo verisimile non est, fore, ut imperium imperio bellum inferat; quo enim modo cum Peloponnesiis nostrum imperium nobis eripuerint, verisimile est, ab iisdem Peloponnesiis ipsorum etiam imperium eodem modo eversum iri.

Porro Graeci, qui illic sunt, maxime quidem nos extimescent, si eo non transmiserimus; deinde vero, si ostentatis nostris opibus brevi discesserimus : sed si quam cladem acceperimus, illi celerrime spr-ritu sumpto una cum iis, qui hic sunt, nos adorientur. Quae enim a nobis longissime distant, et quae famae nullum specimen dederunt, omnes haec admirationi esse scimus.

Id quod nunc vobis, Athenienses, in Lacedaemoniis eorumque sociis accidit, qui, quoniam praeter opinionem eos superastis in illis rebus, in quibus eos antea formidabatis , jam illis contemptis, Siciliam etiam affectatis.

Atqui oportet non propter adversariorum casus animos extollere, sed animos cohibendo confidere; neque existimare, Lacedaemonios quicquam aliud quam propter acceptae cladis ignominiam speculari, quanam ratione vel nunc quoque, si possint, labefactatis nobis, suam ignominiam deleant, idque tanto magis, quanto illi maximo et studio et tempore virtutis opinionem obtinere meditantur.

Quare non de Egestaeis in Sicilia, viris barbaris, certamen nobis est, si eapimue, sed ut civitatem, quae per oligarcbiam nobis insidiatur, strenue caveamus.

« Atque meminisse debemus nos nuper admodum e gravi morbo et bello paululum esse recreatos, ita ut et pecuniae vi et hominum numero aucti simus; et aequum esse, haec pro nobis ipsis hic impendi, non autem pro istis viris exsulibus, qui nostrum auxilium implorant, quibus et pulchre mentiri conducit, et aliorum periculo, quum ipsi nihil nisi verba conferant, aut re feliciter gesta gratiam non dignam habere, aut aliqua clade accepta amicos in perniciem eecum trahere.

Quod si quis lubens creatus imperator vos ad hanc navalem expeditionem hortatur, suarum tantum rerum rationen) habens, praesertim si minore adhuc aetate sit quam pro imperio, ut et admirationi sit propter sumptus, quos in alendis equis facit, et propter magnitudinem sumptuum aliquem etiam fructum ex hoc imperio percipiat, ne huic quidem permittatis, ut reipublicae periculo privatim se magnificum ostentet, sed existimate, hujusmodi cives rem quidem publicam laedere, rem vero privatam absumere, et hoc negotium arduum esse, nec de quo adolescens consultare, quodque strenue tractare possit.

« Quamobrem ego quoniam video nunc hic eidem viro adhortatores assidere, metus mihi incedit, et vicissim ipse quoque seniores adhortor, ne, si cui eorum ex illis aliquis assidet, pudore contineatur, ne scilicet videatur ignavus esse, nisi bellum suo suffragio comprobarit, et ne, quo quidem morbo illi laboraverint, infausto amore absentia amplectantur, hoc intelligentes, cupiditate quidem res paucissimas, providentia vero plurimas feliciter geri, sed pro patria*, quae maximum omnium superiorum periculum capessit, sententiam ferant, ac decernant, ut Sicilienses quidem iisdem quibus nunc finibus utentes, non illis poenitendis , Ionico sinu, si quis navigando terram legat, et Siculo, si quis per altum feratur, sua possidentes res item suas inter se componant;

Egestaeis autem ut separalim re- spondeamus, ut, quandoquidem sine Atlieniensibus primum bellum contra Selinunlios susceperunt, id etiam per se ipsos deponant; nec posthac societatem quemadmodum consuevimus, cum iis faciamus, quibus calamitate quidem pressis auxilium feramus, sed si ipsi auxilio indigeamus, impetraturi non simus.

« Tu vero, prytani, si modo ad munus tuum pertinere ducis, reipublicae aliquam curam habere, et si bonum te civem praestare vis, de his, quae dixi, ad populum refer et Athenienses iterum sententias roga, persuasum liabens, si sententias iterum rogare reformidas, libi, siquidem leges solvas, in tanta testium frequentia rem istam crimini datum non iri, sed te civitatis, quae malum consilium ceperit, medicum fore, atque id demum esse recte magistratu fungi, si quis patriam i^uam plurimis beneficiis affecerit, aut saltem, quantum in se est, nullum detrimentum ei attulerit.»

Nicias quidem haec verba fecit. Atheniensium veno plerique in medium progressi expeditionem suscipiendam censebant, nec ea rescindenda, quae decreta essent, nonnulli vero etiam contradicebant.

Summo autem studio urgebat expeditionem Alcibiades Cliniae filius, Niciae adversari cupiens, quum quidem ei etiam ceteris in rebus ad reipublicae administrationem perlinentibus adversarius esset, et quod Nicias sui mentionem criminose fecisset, et praecipue, quia imperator esse cupiebat, et se, si imperium gereret, Siciliam atque Carthaginem capturum sperabat; et sinui se si rem feliciter gessisset, rem privatam et pecunia et gloria amplificaturum.

Quum enim auctoritate inter urbanos emineret, majora appetebat, quam ferre possent ejus facultates, quum in alendis equis, tum in aliis sumptibus, id quod etiam postea rempublicam Atheniensium potissimum evertit.

Mulli enim metuentes eum propter corporis cultum, victusque lautitiam, qua praeter modum et praeter patrium institutum ulebatur, et propter animi magnitudinem in singulis rebus, quascunque gerendas suscepisset, ei ut tyrannidem affectanti inimici fiebant, et quum publice res bellicas praeclarissime ad ministrasse tprivatim tamen singuli studiis ejns infensi, aliisque rerum admini-stralione commissa, non multo post rempublicam everterunt.

Tunc igitur Alcibiades in medium progressus, haec Atheniensibus suadebat.

« Et pertinet ad me magis quam ad ceteros, viri Athenienses, ut imperium geram (hinc enim me dicendi initium facere necesse est, quia Nicias me perstrinxit), et simul me dignum eo esse censeo. Nam propter quae in voculas hominum incurri, majoribus quidem meis et mihi ipsi ca gloriam afferunt, patriae vero etiam utilitatem.

Graeci enim rempublicam nostram vel longe potentiorem quam pro facultate esse judicarunt propter insignem meum pompa? Olympicae splendorem, quum antea sperarent eam debellatam esse, quia septem currus dimisi, quot nullus privatus unquam ante, et victor exstiti, et secunda et quarta praemia tuli, et celera apparavi pro victoriae dignitate. Haec enim et legitimum haltent honorem, et ex iis, quae fiunt, simul etiam potentia suspicione praecipitur.

Reliquus etiam meus domesticus splendor in publicis muneribus aliisve rebus, apud urbanos quidem invidiam natura parit, sed apud hospites et hoc robur habetur. Neque vero inutile est hoc hominis institutum, si quis suis sumptibus non solum de se ipso, sed etiam de sua patria bene mercatur.

Neque etiam iniquum est, si quis de se ipso magnifice sentiens celeris par esse nolit, siquidem et is, qui premilur adversa fortuna, nullum habet suae calamitatis socium; sed quemadmodum quum calamitatibus premimur, ue salutamur quidem, sic etiam patiatur aliquis, a fortunatis viris se contemni, aut idem aliis tribuens idem ab illis repetat.

Scio autem hujusmodi homines et alios, quotquot in alicujus rei splendore antecellunt, inter aequales quidem suos invidia premi, praedipue quidem a paribus, deinde vero et ab aliis, quibuscum versantur;posterorum vero aliquibus studium hoc reliquisse, ut eorum cognationem sibi vindicent, licet ea nulla esset, et patriae, unde sunt oriundi, gloriationem, non quasi de alienigenis aut iis, qui flagitiose vixerint, sed ut de suis, et qui res praeclaras gesserint.

Quarum rerum quum ego sim desiderio captus ideoque incurrerim propter res meas privatas in hominum voculas, videte jam res publicas num deterius ullo alio administrem. Quum enim potentissimas Peloponnesi civitates inter se conjunxissem sine magno aut periculo aut sumptu vestro, Lacedaemonios uno die de summa rerum ad Mantineam decernere coegi; ex quo licet victores pugna discesserint, tamen ne nunc quidem suis rebus plane confidunt.

« Atque has res mea juvenius et amentia, quae praeter naturam videtur esse, apud potentissimas Peloponnesiorum civitates verbis decentibus usa transegit, et animi impetu fidem faciens persuasit. Atque nunc quoque nolite eam extimescere, sed quamdiu ego cum ea floreo, et Nicias felix videtur esse, utriusque nostrum utilitate abutamini.

Neque sententiam de expeditione in Siciliam facienda revocetis, quasi adversus magnam potentiam sit futura. Nam urbes varia advenarum colluvie sunt frequentes , et suum statum facile mutant et alium recipiunt.

Atque hac ipsa de causa nemo inter illos tanquam pro sua patria aut armis ad suum corpus protegendum est instructus, aut in ipsa regione justis apparatibus; sed quicquid unusquisque sperat, se vel verbis persuadendo vel seditione a se excitata ex serario rapturum, ut eo, si domi male rem gesserit, alibi sedes ponat, hoc sibi comparat.

Neque verisimile est hujusmodi turbam aut unanimi consensu orationem audire, aut communiter ad res gerendas se convertere ; sed celeriter pro se quique, si quid dicatur, quod iis sit gratum, se nobis dedent, praesertim si seditione laborant, quemadmodum audimus.

Quinetiam ne milites quidem gravis armaturae neque illis tot sunt, quot praedicantur, neque etiam ceteros Graecos tot esse apparuit, quot se quique ipsi numerabant, sed quum maximo de iis mendacio decepta esset Graecia, vix tandem in hoc bello justum militum numerum comparavit.

Itaque et illic rerum status, quantum ego sentio ex iis, quae audivi, talis atque facilior etiam erit; nam [et] barbaros multos liabebimus, qui propter odium, quo Syracusanos prosequuntur, nobiscum eos invadent; et hic rerum domesticarum status non impediet, si vos recte consultaritis.

Nam majores nostri, quamvis hos ipsos hosles, quibus nos hic nunc relictis navigare praedicant, et praeterea Medos hostes haberent, tamen imperium comparaverunt, nulla alia re quam magnitudine classis pollentes.

Et pro praesenti rerum statu Peloponnesii neque unquam ante minus spei de nobis superandis habuerunt, et, si vel maxime animos sumpserint, terra qnidem irruptionem in agrum nostrum Acere, etiam si hanc navalem expeditionem non susceperimus, tamen possunt, classe autem nihil nobis nocere queant; reliqua enim nobis est classis quae illis par sit

« Quid igitur rationi consentaneum reputantia aut nos ipsi tergiversemur aut quid praetendentes sociis, qui illic sunt, non succurramus ? quibus, quandoquidem vel jurejurando interposito societatem fecimus, opem ferre oportet , nec objicere, quod ne illi quidem nobis opem fcraut. Neque enim eos nobis adjunximus, ut huc vicissim opem nobis ferant, sed ut hostibus, quos illic habemus, negotium facessentes, eos impediant, ne contra nos huc veniant.

Sic enim imperium paravimus et nos et quotquot alii rerum potiti sunt, impigre succurrendo semper iis, qui nostrum auxilium implorarent, sive barbaris sive Graecis, quoniam si omnes quiescant, aut gentium delectum habeant, quibus auxilium sit ferendum, exiguum quoddam incrementum imperio nostro adjungentes de hoc ipso potius periclitabimur. Eum enim, qui praepotens est, non solum contra se venientem propulsare solent, sed etiam antevertere, ne contra veniat.

Neque nobis licet ratione deducta imperium habere in quantum volumus, sed necessitas cogit, quando io hoc loco constituti sumus, aliis insidiari, alios non misso» facere, quod periculum nobis ipsis immineat, ne aliorum imperio pareamus, nisi ipsi aliis imperemus. Neque eodem modo nobis, quo ceteris, ratio quietis est habenda, nisi etiam studia vestra in illorum similitudinem commutabitis.

Considerantes igitur fore ut has res magis augeamus, si ad illas proficiscamur, hanc expeditionem suscipiamus, ut Peloponnesiorum spiritus deprimamus, si contempta videbimur praesenti quiete in Siciliam etiam trajicere; et simul, etiam aut Graeciae totius, ut probabile est, imperium obtinebimus, rebus illis in nostram potestatem redactis, aut saltem malo Syracusanos afficiemus, unde et nos ipsi et socii utilitatem percipiemus.

Tuto autem et manendi, ai quis se nobis dedat, et abeundi facultatem naves praestabunt; maris enim imperium etiam in universos Sicilienses obtinebimus.

Neque vero Niciae oratio, quae quietem vobis suadet, et dissidium inter juvenes et senes excitat, vos avertat, sed consueto ordine quemadmodum et majores nostri res in hunc statum extulerunt, dum juniores um cum senioribus consultant, nunc etiam eadem ratione rempublicam amplificare conemini, et existimetis, juventutem ac senectutem, alteram sine altera, nihil posse, sed sin»· quior aetas et media et maxime circumspecta sint, simul permixtae, maximas iis vires esse, et rempublicam, si qjne-scat, ipsam per se attritum iri, ut alias res, et foturum, ut omnium disciplina consenescat, sed si bella gerat, peritiam sibi semper adjuncturam, et usum adepturam, quo non verbis, sed factis potius se tueri possit.

In summa ita sentio, civitatem negotiosam, si negotium cum otio commutet, meo judicio confestim everti, et illos homines tutissime degere vitam, qui praesentibus institutis legibusque, quamvis sint deteriores, in civitatibus, minime discordes vivunt. »

Atque Alcibiades quidem naec dixit; Atheniensesvcn), quum audissent et illum et EgesUeos et Leontinos exsules, qui in medium progressi orabant, et foederis jusjurandum in memoriam revocantes supplices obsecrabant, ut opem sibi ferrent, longe majore, quam ante, studio ad hanc expeditionem suscipiendam ferebantur.

Nicias vero quum animadvertisset, fore, ut non amplius iisdem rationibus revocaret, sed apparatus magnitudine, si magnum imperaret, fortasse ipsos de sententia deduceret, rursus progressus dicebat haec:

« Quoniam vos ad hanc militiam obeundam, Athenienses, prorsus animatos Video, eveniant hsec, ut cupimus; in praesentia tamen quae sentiam, exponam.

Etenim adversus civitates, quantum ego audiendo didici, magnas ituri sumus, quae neque aliarum imperio parent, neque mutationem desiderant, qua quis ex dura servitute in meliorem rerum statum lubens transeat, et quas non verisimile est suam libertatem cum nostro imperio esse commutaturas, et quae, ut in una insula, sunt numero multae eaeque Graecae civitates.

Nam praeter Naxum et Cata-nam, quas propter Leontinorum cognationem ad nos spero transituras, aliae sunt septem, quae rebus omnibus sunt instructae prorsus eodem modo, quo noster exercitus, et praecipue illae, adversus quas potissimum tendimus, Selinus et Syracusae.

Nam in iis sunt et multi gravis armaturae milites et sagittarii et jaculatores, et multae triremes, et hominum multitudo illas impletura. Habent etiam pecuniam partim privatam, partim ea etiam in templis est Selinnntiis; Syracusanis vero etiam tributum a nonnullis barbaris penditur. At quo nobis praecipue praestant, magnam equorum copiam habent, et frumento domi nato, nec importato utuntur.

« Adversus igitur talem potentiam non solum navalibus et infirmis copiis est opus, sed etiam multum terrestrem exercitum nobiscum navigare oportet, si modo aliquid cogitatis dignum agere volumus, nec a magno equitatu terra prohiberi, praesertim si civitates nostri metu conspirent, nec ulli alii, quam Egestaei, amici nobis facti, equitatum, quo hostibus resistamus, vicissim suppeditent.

Turpe autem est, nos vi repulsos discedere, aut postea novas copias arcessere, quod primo consilium prudens non inierimus; sed ex hoc ipso loco oportet nos cum firmissimo apparatu bellum illis inferre, reputato, et procul a finibus nostris nos esse navigaturos, neque bellum gesturos eodem modo, quo in regionibus hic nobis parentibus socii aliquem bello petivistis, ubi facilis subvectio eorum, quibus opus erat, ut ex agro sociali, sed in terram digressos totam alienam, unde quatuor hibernorum mensium spatio ne nuntius quidem huc facile venire possit.

« Ego igifiir censeo, oportere nobiscum ducere multos gravis armaturae milites quum ex nostris civibus tum ex sociis, tum etiam ex iis, qui nostro imperio parent, et si quem e Peloponneso aut verbis aut mercede nobis adjungere possumus, et praeterea multos sagittarios et funditores , ut illorum equitatui resistant; navium vero numen» etiam longe nos superiores esse, ut res ad victum necessarias illuc facilius importemus, et frumentum etiam, quod hic paratum est, triticum et hordeum tostum, hinc navibus onerariis eo convehere, et pistores ex pistrinis quibusque pro rata parte, necessitate adhibita, mercede conductos, ut si quo in loco tempestatibus intercepti teneamur, exercitus res ad victum necessarias lialieat (qui quum ingens sit, eum non quaelibet civitas excipere poterit), ceterasque res pro viribus praeparare, neque nostrae salutis praesidium in aliorum auxilio collocare, inprimis vero pecuniam quam plurimam hinc afferre. Nam quae ab Egestaeis praedicatur illic in promptu esse, eam verbo tenus in promptu foro putetis.

« Nam si nos hinc discedamus cum exercitu, quem non solum hostili parem praeparaverimus, excepto gravis ar maturae robore, quod habent, sed etiam cum eo, qui rebus omnibus longe sit instructior, tamen et sic vix poterimus res partim in potestatem nostram redigere, partim conservare.

Et existimandum est proficisci nos ut urbem inter alienigenas et hostes condituros, quos primo die, quo appulerint , confestim agro potiri oportet, aut persuasum habere, si cladem aliquam patiantur, fore, ut omnia habeant hostilia.

Quod ego formidans, et compertum habens, oportere nos multa prospicere et plura etiam feliciter gerere (quod arduum est, quia sumus homines), ad hanc expeditionem proficisci volo quam minimum memet fortunae committens, sed apparatu eo, quo me tutum fore probabile sit.

Hac enim et universae reipublicae tutissima, et nobis ad militiam profecturis salutaria fore duco. Quod si quis aliter sentit, huic ego magistratu cedo. »

Atque Nicias quidem haec dixit, sperans se Athenienses vel rerum multitudine de sententia deducturum, vel si cogeretur ad hanc expeditionem proficisci, sic saltem se tuto profecturum;

illis vero cupiditas quidem expeditionis ex animis non exempta est ob apparatus molem, sed multo magis studio efferebantur, et res ipsi cecidit contra ac sperabat; nam et bonum consilium dedisse visus est, et res nunc demum tutissima fore.

Et desiderium navigandi omnes pariter invasit; ac seniores quidem, quod vet in suam potestatem se redacturos sperarent ea, ad quspergerent , vel saltem exercitum, qui tantus esset, nullam cladem accepturum; illos vero, qui erant aetate integra,quod peregrinam regionem visere et spectare cuperent, et bonam spem animo conciperent, fore ut incolumes reverterentur; vulgi autem turba ac miles et in praesenti operabant se pecuniam accepturos, et potentiam se addituros, unde perpetuum stipendium sibi suppeditaturum esset.