Historia Belli Peloponnesiaci

« Placet concilio Lacedaemoniorum, his conditionibus compositionem facere cum Argivis, ut pueros Orchomeniis reddant et viros Maenaliis, et illos, qui sunt Mantineae, Lacedaemoniis, utque ex agro Epidaurio excedant, et munitionem evertant.

Si vero Athenienses Epidauro non excedant, pro hostibus habeantur ab Argivis et Lacedaemoniis, et a Lacedaemoniorum sociis et ab Argivorum sociis.

Et si quem puerum Lacedaemonii penes se habent, eum suae civitati restituant.

De dei autem sacrificio esse velle Epidauriis jusjurandum; praeire vero ipsos formulam, ex qua jurent.

Item ut tam parvae quam magnae civitates, quae sunt in Peloponneso, omnes liberae sint, patriis institutis utentes.

Si quis vero illorum, qui sunt extra Peloponnesum, in agrum Peloponnesiacum maleficii causa veniat, ad arcendam vim hostilem accurrant initis una consiliis, ea ratione, quae Peloponnesiis rectissima videbitur.

Quotquot autem extra Peloponnesum sunt socii Lacedaemoniorum, eadem conditione erunt, qua sunt et Lacedaemoniorum et Argivorum socii, suum agrum obtinentes.

Ubi vero haec sociis ostenderint, si assen-tiantur, compositionem faciant. Quod si quid aliud visum fuerit sociis, domum eos dimittant. »

Hanc igitur conditionem Argivi primum admiserunt, et Lacedaemoniorum exercitus a Tegea domum revertit. Postea vero, quum mutuum commercium inter illos jam esset, non multo post iidem viri rursus effecerunt, ut Argivi relicta Mantineorum et Eleorum et Atheniensium so- cietate federa sodetolemque cum Laceda-monus inirent. Atque facta sunt in haec verba.

Lacedaemoniis et Argivis placuit, ut foedera et societatem inter se habeant in annos qninqoagmta, coo-ditionibus paribus et similibus, jodicia subeuntes patriis moribus. Ceterae vero civitates, quae sunt in Peloponneso, horam foederum atque bujus societatis participes sunto liberae suique juris, suum agrum obtinentes, et patras institutis judicium; pari simOique jure subeuntes.

Quotquot vero extra Peloponnesum socii sunt lafMymonionim, iisdem erunt conditionibus, quibus et Lacedaemonii; et Argivorum sodi eodem jure erunt, quo et Argivi, suum agrum obtinentes.

Si quo autem flnmmnnk expeditio sit facienda, Lacedaemonii et Argivi consultent, de sociorum causa, quam aequissime fieri poterit, judicantes.

Si quae vero controversiae ortae fuerint inter aliquas socias rivitoles, vel earum, quae sunt intra Peloponnesum, vel earum, quae sunt extra, sive de agri finibus, sive aliqua alia de re, judicio dirimantur. Si qua autem socialis civitas cum alia contendat, ad dvitalem aliquam eat, quamcuo-que utrisque civitatibus aequam esse visum luerit. Civibus autem jus patrio ritu dicatur. »

Haec igitur foedera atque haec societas inito erat, et quaecunque alteri alterorum bello capto, aut si quid aliud habebant, diluerunt. Jamque communiter res administrantes decreverant caduceatorem et legationem ab Atheniensibus non recipiendam, nisi ex Peloponneso excederent relictis munitionibus, neque cum ullo compositionem laciendam aut bellum gerendum, nisi communiter.

Et quum alia impetu quodam animi administrabant, tum etiam utri-qoe legatos in Thraciam et ad Perdiccam miserant, eique persuaserant, ut societatem jurejurando interposito secum iniret. Non tamen statim ab Atheniensibus defecit, sed in animo liabebat, quod et ArgivorOm exemplum videret; erat autem et ipse antiquitus ex Argivorum urbe oriundus. Praeterea vetustum jusjurandum cum Chalcidensibus renovarunt, et aliud jurarunt.

Argivi etiam legatos ad Athenienses miserunt, imperantes, ut munitionem in agro Epidaurio factam relinquerent. Illi vero, quum animadverterent , suos paucos esse prae ceteris ejus loci praesidiariis militibus, quorum numerus major erat, Demosthenem miserunt, ut suos educeret Ille vero quum eo pervenisset et quoddam gymnicum certamen extra munitionem se edituram simu lasset,, ubi reliquum praesidium egressum est, portas clausit; et postea Athenienses ipsi foedere renovato munitionem illam Epidauriis restituerunt.

Post Argivorum defectionem ab Atheniensium societate faciam Mantinei quoque, quamvis primo quidem restitissent, deinde tamen, quod sine Argivis resistere non possent, et ipsi compositionem cum Lacedaemoniis fecerunt , et civitatum suae ditionis imperium dimiserunt.

Lacedaemonii autem et Argivi cum mille de suis utrique communem expeditionem susceperunt, et Sicyone statum popularem ipsi Lacedaemonii soli eo profecti in paucorum dominatum magna ex parte converterant, et post haec utrique jam etiam popularem dominatum, qui Argis erat, sustulerunt, et paucorum dominatus Lacedaemoniorum reipublicae commodus constitutus est. Atque haec sub extremam hiemem vere jam appropinquante gesta sunt, et decimus quartus hujus belli annus liniebatur.

Iuscquenlc vere et Diclidienses, qui in Atho habitant, ab Atheniensibus ad Chalcidenses desciverunt, et Lacedaemonii in Achaia res, quae prius ipsis commodae non erant, constituebant.

Et Argiva plebs paulatim inter se coiens, animis resumptis, optimates aggressa est, observato illo ipso tempore, quo Lacedaemonii gymnopaedias festum celebrabant; proelioque intra urbem commisso plebs vicit; et alios quidem interfecit, alios vero expulit.

Lacedaemonii vero donec eos amici accersebant, diu non iverunt , sed postea dilatis gymnopaediis in viam se dederunt, ut opem illis ferrent. At quum Tegeae audissent optimates victos, ulterius progredi noluerunt, quamvis illi, qui effugerant, eos orarent, sed domum reversi gymnopaedias agebant.

Postea vero quum legati taro ab Argivis, qui in urbe erant, quam ab illis, qui exsulabant, missi venissent, quumque praesentes socii essent et multa ab utrisque dicta essent, Lacedaemonii pronuntiarunt quidem illos, qui in urbe erant, injuste fecisse, et cum exercitu Argos sibi petendum censuerunt, sed morae et cunctationes interponebantur.

Interea vero populus Argivus Lacedaemonios metuens, et Atheniensium societatem rursus sibi concilians. et existimans , se maximam utilitatem ex ea percepturum, longos ad mare usque muros duxit, ut, si terra prohiberentur, Atheniensium auxiliis commeatus in urbem a mari invectus sibi utilis esset.

Horum autem murorum ab Argivis exstructorum nonnullae etiam Peloponnesi civitates consciae erant. Quicquid autem hominum Argis erat, et viri et mulieres et servi in his exstruendis occupati erant; et fabri , et lapicidae Athenis ad eos venerunt. Et haec aestas finiebatur.

Insequente hieme Lacedaemonii quum muros exstrui intellexissent, expeditionem adversus Argivos susceperunt quum ipsi tum socii praeter Corinthios; atque habebant etiam aliquod ab Argis auxilium, quod in ipsa urbe struebatur. Ducebat vero exercitum Agis Archidami filius Lacedaemoniorum rex.

Verum illae quidem res, quae in urbe jam praeparatae esse videbantur, nequaquam successerunt, sed muros, qui adhuc aedificabantur, ceperunt et diruerunt, et Hysias agri Argivi oppidum ceperunt, et ingenuis omnibus, quos ceperunt, interfectis abierunt, et in suam quique civitatem se receperunt.

Post haec et Argivi copias in agrum Phliasium duxerunt, eoque vastato abierunt, quia suos exsules receperant; illic enim eorum plerique domicilium fixerant.

Eadem hieme Athenienses Perdiccam in Macedonia intercluserunt, crimini dantes, et quod cum Argivis atque Lacedaemoniis societatem jurejurando interposito fecisset, et quod exerdtu ab ipsis praeparato, qui duceretur adversus Chalcidenses in Thracia habitantes et Amphipolin, Nicia Nicerati filio duce, societatem fefellisset, et quod exercitus ille potissimum propter ipsius discessum dissipatus esset; his igitur de causis hostis erat. Atque haec hiems sic finiebatur et quintus decimus hujus belli annus finiebatur.

Insequentis aestatis initio Alcibiades cum viginti navibus Argos profectus trecentos Argivos, qui adhuc su- specti erant et cum Lacedaemoniis sentire videbantur, comprehendit, et deposuerunt eos Athenienses in proximis insulis, quibus imperabant; et adversus Melum insulani Athenienses navigaverunt cum triginta suis navibus, et se* Chiis, et duabus Lesbiis, et cum militibus ex suis mille et ducentis gravis armaturae et trecentis sagittariis et viginti hippotoxotis, sociorum vero et iilorum, qui insulas incole bant, ferme mille et quingentorum armatorum manu.

Sunt autem Melii Lacedaemoniorum coloni, et Atheniensi bus parere nolebant, ut ceteri insularum incolae, sed tnitiJi quidem neutris partibus adjuncti quiescebant; postea vero, quum Athenienses eos cogerent agrnm ipsorum vastantes, bellum aperte gerere coeperunt.

Quum igitur Atheniensium duces Cleomedes Lycomedis et Tisias Tisimaclii filius cum hoc apparatu castra in eorum agro posuissent, antequam ullo maleficio agrum allicerent, legatos primum ad colloquia habenda miserunt. Quos Melii ad populum quidem non produxerunt, sed apnd magistratus et optimates ea dicere jubebant , quorum causa venissent. Atheniensium vero legati haec verba fecerunt.

« Quoniam non apud populum verba a nobis fiunt, ne multitudo, si nos perpetua oratione utamur, et verba ad animos alliciendos apia, et quae a nullo refelli queant, faciamus, nobis semel auditis decipiatur (intelligi-mus enim nos ad paucos eo consilio nunc a vobis adductos esse), vos igitur, qui estis in isto consessu, tutius etiam agite. Singulatim enim et ne vos quidem perpetua oratione utentes, sed ut quidque non commode a nobis dici ridebitur, continuo respondeutes judicate. Ac primum quidem declarate, placeat ne facere, ut dicimus. »

Meliorum vero consessus respondit: « ./Equitas qn idem inter se per otium docendi non vituperatur, sed bellum quod jam praesens est et non futurum, ab hac re manifesto discrepat. Videmus enim et vos ipsos eorum, quae dicentur, judices venisse, et hujus colloquii exitum, si, ut par est, jure quidem vobis superiores fuerimus, et propterea vobis non cesserimus, bellum nobis allaturum, si vero obediamus, servitutem. »

Ath. Si igitur rerum futurarum suspiciones, aut aliquid aliud enumeraturi convenistis potius,quam pro statu rerum praesentium, et quas cernitis, de civitatis salute consultaturi, finem dicendi faciemus; sin ad hoc venistis loquemur. *

Mel. Rationi quidem consentaneum venia-que dignum est, homines, qui in hujusmodi rerum statu sunt constituti, in varias partes se et dicendo et opiuando convertere; hic tamen conventus et de salute institutus est et colloquium eo modo, quo postulatis, si placet, fiat.

Ath. Nos igitur neque ipsi speciosis nominibus utentes longam et parum plausibilem orationem afferemus ut probemus vel imperium jure a nobis obtineri, quod Medum debellarimus, vel quod injuriis affecti eas nunc ulciscamur, neque censemus propterea quod Lacedaemoniorum coloni quum sitis, tamen non et ipsi bellum adversus nos gesseritis, neque injuriam ullam nobis feceritis, existimandum vobis esse fore ut nobis persuadeatis, sed potius ea vobis agenda esse, quae possunt fieri pro iis, qu» utri, que revera in animo habemus, qua in re et nos scimus et vos intelligere debetis, justa quidem quae sint, In humana ratione per parem necessitatem aestimari, ea vero, quae lieri possint, potentiores facere et infirmiores concedere.

Mel. Atqui nos utile quidem censemus (necesse enim est, quandoquidem vos ita, praeterita aequitate, sermonem de utilitate instituistis) id quod omnibus est commune bonum, a vobis non eveiti, sed ei, qui quoque tempore in periculo versatur, ea justa haberi, quae aequa sunt, atque eum etiam praeter id, quod accuratissima ratione justum est, si alteri persuadere possit, commodum aliquod percipere. Hoc autem eo magis e re vestra futurum est, quo etiam vos majore proposita poena, si offenderitis, ceteris mortalibus exemplo eritis.

Atii. Nos vero nostri imperii, etiam si deletum fuerit, finem non extimescimus; neque enim, qui aliis imperant, ut Lacedaemonii, ii sunt formidabiles victis (in praesentia autem nullum cum Lacedaemoniis nobis est certamen), sed si alicubi illi, qui aliorum imperio paruerint, ipsi eos aggressi superaverint.

Sed hac quidem de re periclitari nobis permittatur; illud vero declarabimus, nos et ob utilitatem nostri imperii adesse, et ob vestrae civitatis salutem verba nunc facturos, quippe qui cupimus et sine labore vobis imperare et vos ex usu utrorumque salvos esse.

Mel. Sed qui fieri potest, ut ita nobis ex usu sil, servire, ut vobis imperare ?

Athen. Quia vobis quidem continget, ut, antequam mala extrema patiamini, imperata faciatis, nobis vero si vos non perdiderimus, lucrum erit.

Mel. Hoc vero, ut pacem agentes pro hostibus amici. simus, neutris vero socii, non accipietis?

Ath. Neque enim vestra inimicitia tantum detrimentum nobis affert, quantum amicitia quidem vestra imbecillitatis nostrae, odium vero vestrum potentiae nostrae manifestum argumentum erit illis, qui nostro imperio parent.

Mel. At vero, qui vestro imperio sunt subjecti, num ita peroendunt aequitatem, ut eodem loco habeant eos, qui nihil aa vos attinent, atque eos, qui, quum magna ex parte vestri coloni essent, et nonnulli facta a vobis defectione, subacti sunt?

Ath. Neutris enim deesse putant rationes, quibus suam causam tueantur, sed illos quidem, propter potentiam liberos manere, nos vero, prae metu illos non aggredi; quare praeterquam quod imperium iu plures obtinebimus, incolumitatem etiam majorem nobis praebebitis, si subacti fueritis, praesertim quum sitis insulani, et aliis infirmiores, si maris dominis non superiores evadatis.

Mel. In illa vero ratione nihil praesidii esse putatis? Oportet enim vicissim hic etiam, quemadmodum vos ex juris disceptatione nos extrusistis et suadelis, ut vestra; utilitati morem geramus, sic nos quoque docere vos id, quod nobis est utile, et si idem etiam vobis utile esse demonstretur, operam dare, ut vobis de eo persuadeamus. Quomodo enim hostes vobis non reddetis illos, quotquot nunc neutras partes sequuntur, quum haec, quae nunc facitis, intuentes vos contra se quoque aliquando venturos existimabunt? Hae vero ralione quid aliud quam pristinos quidem hostes augetis , illos vero, qui ne unquam quidem vobis hostes futuri erant, invitos adjungitis?

Ath. Neque enim magis pertimescendos nobis existimamus illos, quicunque usquam continentem incolentes propter libertatem multa cunctatione prohibebuntur, quominus sibi a nobis caveant, sed insularum incolas, qui usquam sunt nullius imperio subjecti, quemadmodum vos, et illos, qui jam irritantur propter imperii necessitatem. Hi enim, inconsultis affectibus plurimum indulgentes et se ipsos et nos in apertum periculum adduxerint.

Mel. Profecto igitur, si et vos, ne imperio spoliemiui, et illi, qui vestro imperio jam serviunt, ut liberentur, tantuiu discrimen adeunt, nobis quidem, qui adhuc liberi sumus, magna nequitia et ignavia imputanda sit, si non ad omnia prius descenderimus quam serviamus.

Ath. Non, siquidem sapienter consultetis; neque enim vobis ex aequo nobiscum est de virorum virtute certamen, ne in dedecus incurratis, sed potius de salute consultatio , ne multo polentioribus resistatis.

Mel. Sed scimus, res bellicas interdum exitus habere magis communes, quam pro diversa utrorumque multitudine. et nobis, si statim quidem cesserimus, nulla spes superest, sed si rem geramus, spes adhuc est fore ut recte consistamus.

Ath. Spes vero, quae periculi est solalium, illos quidem, qui in ea magna opum abundantia utuntur, quamvis damno afliciat, non tamen evertit; ab illis autem, qui de summa suarum fortunarum aleam jaciunt (nam spes natura prodiga est), simul et cognoscitur post eorum calamitatem, et cognitam eam si qua in re adhuc cavere poterit, non deficit.

Quare vos, qui infirmi estis et in unico rerum momento positi, hoc ne velitis accidere vobis, neve vulgo hominum similes esse, qui, quum humanis subsidiis conservandae salutis facultas adhuc adsit, postquam certa; spes eos ab hoste pressos destituerunt, ad incertas confugiunt , ad divinationem et oracula, et quae alia hujus generis inter sperandum damna afferunt.

Mel. Arduum quidem nos quoque (hoc probe sciatis) ducimus esse, et cum vestra potentia et cum fortuna, si non ex aequo utrisque erit, certare; veruntamen confidimus fortuna quidem ob divinum auxilium nos non inferiores futuros, quia pii haud justis obsistimus; ad potentiae vero tenuitatem Lacedaemoniorum societatem nobis adfuturam, quae si nulla alia re, saltem cognatione et pudore adducta opem ferre cogetur. Quare non plane per temeritatem sic audaces sumus.

Ath. Deorum quidem benevolentiam ne nos quidem nobis defuturam arbitramur; nihil enim aut pro jure usurpamus aut agimus praeter ea, quae humanitus aut diis tribuunt homines aut pro se ipsis volunt.

Existimamus enim deos ex opinione hominum, et homines manifesto naturae necessitate per omnia ei imperare, quem in sua potestate tenent; atque nos hanc legem neque tulimus, neque ea lata primi usi sumus, sed jam constitutam accepimus et in perpetuum futuram relicturi ea utimur, scientes et vos et ceteros, si eadem, qua nos, potentia praediti essetis, idem esse facturos.

Quod igitur ad deos quidem attinet, sic, ut par est, non extimescimus, ne vobis inferiores futuri simus; quod vero attinet ad opinionem, quam de

Lacedaemoniis habetis, qua freti confiditis, eos pudore adductos opem vobis laturos, vestram quidem simplicitatem laudamus, sed non invidemus stultitiam.

Lacedaemonii enim erga se quidem ipsos et in domesticis instituti» vir. tute plurimum utuntur; erga alios vero quales se praestent. quamvis multa quis commemorare possit, ita tamen fu summa rem optime declaraverit, eos omnium quos noverimus, apertissime jucunda quidem pro honestis, utilia vero pro justis habere. Quamobrem hujusmodi exspectatio ealHti vestrae, cujus nulla ratio est, non convenit.

Mel. Nos vero ob hoc ipsum jam vel maxime in eorum utilitate hanc fiduciam ponimus, nolle eos proditis Meliis, qui sunt ipsorum coloni, amicis quidem Graecis se infidos praestare, hostibus vero utiles.

Ath. Ergo non creditis utile id tantum eese, quod tutum est, justum vero etiam cum periculo facere pulchrum esse, id quod Lacedaemonii omnium minime plerumque audent.

Mel. Imo vero existimamus ipsos nostri causa eo facilius pericula suscepturos, et ea m nobis subire quam in aliis tutius esse credituros, quo ad res quidem gerendas Peloponneso propius habitamus, ad animorum vero fidem propter cognationem certiores quam alii sumus.

Ath. At quid tutum sit, illi, qui suppetias laturi eunt, non pro benevolentia eorum, a quibus evocati fuerint, judicant, sed pro potentia, qua quis ad res gerendas est instructior; id quod Lacedaemonii multo etiam magis quam ceteri spectare solent. Atque ideo apparatus domestici diffidentia et cura magnis sociorum copiis finitimos invadunt : ut non verisimile sit, eos in insulam certe, nobis maris imperium obtinentibus, trajecturos.

Mel. Illi vero etiam alios mittere potemut; amplum autem est Creticum pelagus, in quo iis, qui maris imperium tenent, difficilius est intercipere, quam illis, qui latere voluerint, saluti suae consulere.

Et si hoc assequi nequeant, convertant arma et in vestrum agrum, et in reliquos vestros socios, quos Brasidae non invasit; atque ita non de alieno potius quam de vestro ipsorum ac sociorum agro labor vobis erit subeundus.

Ath. Horum quidem laborum vobis quoque fortasse quippiam acciderit ita, ut rem experti sitis nec ignoretis Athenienses a nulla unquam obsidione propter aliorum metum recessisse.

Animadvertimus autem, vos, quamvis de salute vestra vos consultaturos dixeritis, nullam tamen in tanto sermone mentionem ullius rei fecisse, qua homines freti se servatum iri arbitrentur, sed ea quidem, in quibus firmissimum vestrae salutis praesidium collocatis, in spe et cunctatione posita sunt, praesentes vero opes parvas sunt ad vos tutandos adversus opes jam contra vos instructas. Quapropter magnam declaratis consilii amentiam, nisi nobis semotis aliquid aliud his prudentius adhuc decernatis.

Non autem certe quidem ad verecundiam, que in foedis et apertis periculis homines plerumque perdit, jam vos convertetis. Multos enim, quamvis adbuc manifeste cernerent, in qualia ferrentur, tamen ea, que turpitudo vocatur, vi nominis animos allicientis, quum verbo superati essent, eo adduxit, ut re ipsa sua sponte in gravissimas calamitates inciderent, et dedecus turpius propter suair stultitiam potius quam propter fortunam acciperent,

Quod vos, si recte consultaveris, cavebitis, nec indecorum censebitis potentissima* civitati cedere, quae commodis conditionibus provocat, ut socii sitis, et vestrum agrum retinentes, tribulum pendatis, neve, belli et incolumitatis optione data, contentionis studio deteriora sequamini; nam qui paribus quidem non cedunt, erga superiores vero recte se gerunt, et inferioribus se moderatos praebent, ii plerumque res bene gesserint.

Considerate igitur etiam nobis semotis, et saepius vobiscum cogitate* vos de patria consultare , quae una est [et cujus salus] in una bac consultatione, prout haec vel felix fuerit vel rem male gesserit, vertetur.«

Post haec Athenienses quidem ex colloquio discesserunt; Melii vero quum soli remansissent, postquam ipsis eadem, atque contra dixerant, visa sunt, haec responderunt.

« Neque alia nobis quam initio videntur, Athenienses, neque brevi temporis spatio urbi, quae jam per septingentos annos habitatur, libertatem eripiemus, sed et fortuna, quae divinitus eam nuc usque conservavit, et auxiliis hominum Lacedaemoniorumque freti, nostram salutem tueri conabimur.

Vos tamen provocamus, ut amici quidem simus, hostes vero neutris, utque foederibus initis, quae utrisque commoda videbuntur, ex agro nostro discedatis. »

Melii igitur haec responsa dederunt; Athenienses vero e colloquio jam digredientes dixerunt« enimvero vos soli ut nobis videmini, his vestris consiliis res quidem futuras certiores esse judicatis, quam quae cernuntur, res vero occultas eo quod eas cupitis, ut praesentes jam spectatis , et quoniam Lacedaemoniis et fortunae et spei jam plurimum vos commisistis et credidistis, plurimum etiam labemini. »

Atque Atheniensium quidem legati ad castra redierunt; duces vero eorum, quum Melii nullo modo morem iis gerere vellent, ad bellum continuo se converterunt, et opus inter se per civitates partiti Melios vallo circumdederunt.

Post haec Athenienses praesidio quum ex suis tum ex sociorum copiis et a mari et a terra relicto cum majore copiarum parte domum redierunt. Reliqui autem in obsidione urbis manebant.

Sub idem tempus Argivi irruptione in agrum Phliasium facta et a Phliasiis et a suis exsulibus per insidias excepti circiter octoginta perierunt.

Et Athenienses, qui Pyli erant, magnam Lacedaemoniorum prapdam ceperunt; et Lacedaemonii ideo ne sic quidem solutis foederibus bellum iis faciebant; edicto tamen permiserunt cuitibel de suis, ut praedam ex Atheniensium finibus aget et.

Et Corinthii privatarum quarumdam controversiarum causa bellum Atheniensibus intulerunt; ceteri autem Peloponnesii quiescebant

Ceperunt vero etiam Melii munitionis ab Atheniensibus exstructae eam partem, quae forum spectabat, noctu eam aggressi, et nonnullos viros interfecerunt, et frumentum aliumque commeatum quam plurimum potue- runt, in urbem importantes se receperunt , et deinde quiescebant ; et Athenienses postea diligentius excubias agebant. et haec aestas finiebatur.

Insequentis hiemis initio Lacedaemonii copias in agrum Argivum educere statuerant, sed quum in finibus sacrificium pro transitu facientes litare^non potuissent, domum reverterunt. Argivi vero, quod illi in suum agrum invadere statuissent, de nonnullis, qui in urbe erant, suspicionem susceperunt, et eorum alios quidem comprehenderunt, alii vero ex ipsorum manibus elapsi profugerunt.

Sub idem quoque tempus Melii rursus Atheniensium munitionem ab alia parte aggressi, ubi non multi custodes aderant, eam partem ceperunt.

Quum autem mox post has res gestas alius exercitus Athenis venisset, cui praeerat Philocrates Demeae filius, et Melii gravi jam obsidione premerentur, quadam etiam proditione a quibusdam ipsorum civibns facta, Atheniensibus sese dediderunt, ea conditione, ut illi de sc arbitratu suo statuerent.

Athenienses vero, Meliorum quoscunque puberes ceperunt, interfecerunt, pueros autem et mulieres in servitutem abstraxerunt. Urbem vero Ipsi incoluerunt, quingentis postea colonis eo missis.

Hac eadem liieme Athenienses volebant cum majore apparatu, quam erat is, quem cum Lachete et Eurymedonte miserant, rursus in Siciliam navigare et eam, si possent, subigere, quum quidem ipsorum plerique ignari essent magnitudinis illius insulae ac multitudinis et Graecorum et barbarorum in ea habitantium, et bellum se suscipere haud multo minus, quam quod adversus Peloponnesios susceperant.

Nam Siciliae ambitus est non multo minor octo dierum circumnaviganti nave oneraria, et tanta quum sit, viginti tantum stadiorum ad summum maritimo spatio discluditur, ne sit continens.

Sic autem antiquitus habitata est ac tot gentes in universum eam tenuerunt. Antiquissimi quidem in quadam illius regionis parte feruntur habitasse Cyclopee atque Ue-strygones, quorum ego neque genus dicere habeo, neque unde venerint, neque quo abierint; sufficiant autem ea, quae a poetis dicta sunt, et quae unusquisque de iis sentit

Sicani vero post eos primi sedes hic posuisse potantur, et ut ipsi quidem praedicant vel priores, quod essent indigenae, sed ut veritas comperitur, lberi origine et a Si-cano lberiae flumine per Ligyes expulsi. Et ab iis haec insula tunc Sicania vocabatur, quum prius Trinacria nominaretur ; et nunc etiam Siciliae partes ad occasum vergentes incolunt.

Ilio autem capto quidam Trojani, qui Achaeos effugerant, navibus ad Siciliam appulerunt, sedibusque positis ad Sicanorum fines, universi vocati sunt Elymi, ur-besque eorum Eryx et Egesta. His autem accolae accesserunt Phocenses quoque nonnulli ex eorum numero, qui a Troja tunc in Libyam tempestate delati primum, deinde ex Libya in Siciliam transmisere.

Siculi vero ex Italia (illic enim habitabant) in Siciliam trajecerunt, fugientes Opicos, ut et credibile est et fama fertur, ratibus vecti observato freto, quum ventus secundus flabat, aut fortasse etiam aliqua alia ratione eo navigantes. Sunt autem nunc etiam in Italia Siculi, et illa regio a quodam Italo Siculorum rege, qui nomen hoc habebat, sic Italia cognominata est

Quum autem in Siciliam trajecissent ingenti agmine, et Sicanos proelio victos in meridionales et occidentales insulae partes amandarunt, et auctores fuerunt, ut haec insula pro Sicania vocaretur Sicilia, et ferocissimas illius agri partes, postquam eo trajecerunt, retinentes incoluerunt, annis prope trecentis ante Graecorum in Siciliam adventum; et nunc quoque tenent mediterraneas ejus insulae partes, et eas, quae ad aquilonem vergunt.

Phoenices praeterea per eandem passim habitaverunt occupatis ad mare promontoriis et parvis insulis adjacentibus, ut cum Siculis negotiarentur; et postquam pennulti Graecorum cum navibus eo trajecerunt, relictis plerisque insute partibus Motyam et Soloentem et Panormum, oppida Elymis finitima, in unum coeuntes incolebant, et societate Etymorum freti, et quod Carthago perexiguo tnyeclu illinc a Sicilia distat. Tot igitur numero barbari atque boc modo Siciliam habitaverunt.