Historia Belli Peloponnesiaci

Itaque conjuncto primo decenni bello et suspectis post illud induciis et insecuto has posteriore bello tot quis annos, quot dixi, repperiet,arteinpora computet, et dies praetere· pauco· in discrimine positos, et ex iis, qui aliquid ex oraculis affirmarunt, hoc unam eventum fidem eorum non fefellisse;

semper enim equidem memini, vel ab ipso hujus belli initio usque ad ejus finem vulgo praedicari solitum, hoc bellum ter novenos anoos geri necesse esse.

Superstes autem fui per totum bellum et cognoscens pro aetate, et animum diligenter advertens, ut aliquid certi scirem; et accidit mihi, ut post praeturam ad Amphipolin gestam patria anoos viginti exsularem, et ul, quod apud utrosque fuerim, maximeque apud Peloponnesios propter exsilium, facilius aliquanto res gestas per otium cognoverim.

Ergo controversias,quae post decennale bellum exstiterunt, et foederum perturbationem et res deinceps in bello gestas, prout gestae sunt, enarrabo.

Postquam enim quinquaginta annorum foedera facta sunt et mox societates, etiam legationes, quae ex Peloponneso ad haec accitae erani, Lacedaemooe discedebant.

Ei ceteri quidem domum abierunt; Corinthii vero primum Argos profecti, cum quibusdam Argivorum principibus sermones conferunt, quandoquidem Lacedaemonii non propter utilitatem Peloponnesi, sed ut eam in servitutem redigerent, foedera sodetatemque fecerint cum Atheniensibus, qui prius iis fuerint inimicissimi, Argivis provide-operam esse dandam, ut Peloponnesus servetur, et decretum faciendum, ut quaecunque Graeca civitas vellet, quae suis legibus viveret, et judicia pana et similia praeberet, er societatem cum Argivis fecere liceat, ita ut alteri alteris auxilium mutuo ferant, paucos autem viros cum summa potestate deligendos, quorum arbitrio res tota permittatur, neque verba hac de re apud populum ferienda, ne ii, qui multitudinem in suam sententiam pertrahere non potuerint, detegantur; dixerunt autem multos odio Lacedaemoniorum accessuros esse.

Atque Corinthii quidem quum liaec demonstraseent, domum redierunt;

Argivorum aotem viri, qui haec abdi verant, quum sermonem illum ad magistratus populumque retulissent , decretam fecerunt Argivi, et duodecim viros delegerunt, cum quibus societatem faceret de Graecis,quisquis vellet, praeter Athenienses et Lacedaemonios; cum borum autem neutris injussu populi Argivi foedus fecere licere.

Argivi autem haec eo facilius admiserunt, quod et Lacedaemoniorum bellum sibi impendere viderent (nam foedera cum illis inita jam exibant) et simul quod se Peloponnesi principatum adepturos sperarent; hoc enim tempore et Lacedaemon pessime audiebat, et propter acceptas clades contemnebatur, et Argivi omnibus rebus optime se habebant, quod cum ceteris bellum Atticum ηφο susceperant , sed potius foedere cum utrisque conjuncti fructus percepissent.

Sic igitur Argivi Graecos, quicumque volebant, in societatem recipiebant;

Mantinei vero eorumque socii, quia Lacedaemonios metuebant, primi se iis adjunxerunt Mantinei eoim quandam Arcadiae partem subegerant, quae iis adhuc obediebat, dum bellum cum Atheniensibus gerebatur, et existimabant, Lacedaemonios, praesertim otiosos, sibi non permissuros, ut imperium retinerent; libenter igitur ad Argivos se converterunt, quod illorum civitatem potentem esse ducerent, et Lacedaemoniis semper inimicam, et popularis status administratione utentem, quemadmodum et ipsi.

Quum autem Mantinei defecissent, cetera etiam Peloponnesus mussare coppit, idem sibi quoque faciendum esse, quippe quod existimarent, accuratiore aliqua rerum cognitione illos defecisse, simul etiam quod Lacedaemoniis essent iniensi quum aliis de causis, tum etiam quod in foederibus Atticis scriptum erat, fas esse addere et demere quicquid utrique civitati visum esset, Lacedaemoniis et Atheniensibus.

Haec enim conditio adscripta Peloponnesios maxime perturbabat, et in suspicionem adducebat, ne Lacedaemonii una cum Atheniensibus se in servitutem redigere vellent; aequum enim fuisse, ut haec immutandarum conditionum facultas omnibus sociis adscriberetur.

Quamobrem metu commoti plerique animum ad Argivos appulerant, ut et ipsi pro se quique societatem cum iliis facerent.

Lacedaemonii vero quum intellexissent hunc rumorem per Peloponnesum pervagatum esse, et Corinthios auctorep fuisse, ipsosque cum Argivis foedus facere parare, legatos Corinthum miserunt, ut id, quod futurum erat, anteverterent, et expostulabant quum de eo, quod totius rei auctores fuissent, tum de eo, quod a se deficere, et cum Argivis societatem facere statuissent, eosque jusjurandum violaturos dicebant, atque jam nunc injuste facere, quod foedera cum Atheniensibus percussa non acciperent, quum dictum sit, ut id ratum habeatur, quod major sociorum pars decreverit, nisi vel deorum vel heroum aliquod impedimentum intercesserit.

Corinthii vero praesentibus apud eos sociis, quotquot et ipsi fuedera non admiserant (hos enim ipsi prius advocaverant), Lacedaemoniis contradicebant, injurias quidem, quibus afficerentur, palam non declarantes, quod neque Sollium ab Atheniensibus recepissent, neque Anactorium, et si qua alia re se fraudari putabant, sed speciosam causam praetendentes, se non prodituros eos, qui erant in Thracia; se enim et privatim jurejurando interposito suam iidem ipsis dedisse, quo tempore primum una cum Potidaeatis ab Atheniensibus defecerant, et iterum postea.

Negabant igitur, se sociorum jusjurandum violaturos, quod foedera cum Atheniensibus inire nollent; quum enim jurejurando interposito, cujus dii testes fuissent, illis (idem dedissent, non bene jusjurandum servaturos, si illos proderent. Dictum autem esse, nisi vel deorum, vel heroum impedimentum intercederet; hoc autem sibi divinum impedimentum videri.

Atque de veteri quidern jurejurando haec tantum responderunt, de societate autem cum Argivis ineunda se cum amicis deliberaturos, et quicquid justum esset, facturos.

Et Lacedaemoniorum quidem legati domum redierunt. Corinthi vero forte praesentes erant et Argivorum legati, qui Corin. thios ad societatem secum ineundam, et ad omnem cunctationem abjiciendam adhortabantur; illi vero lis responde-derunt, ut ad proximum concilium apud se habendum venirent.

Confestim autem et Eleorum legatio venit, ac primum cum Corinthiis societatem fecit; deinde illinc Argos profecti, quemadmodum edictum erat, Argivorum socii facti sunt Forte enim cum Lacedaemoniis de Lepreo contendebant.

Nam quum Lepreatis bellum quondam cum quibusdam Arcadibus ortum esset et Elei ad illius belli societatem a Lepreatis acciti essent, ea conditione, ut dimidiam partem agri obtinerent, et bellum composuissent, Elei ita, ut ipsi Lepreata» agrum illum colerent, talentum iis imposuerunt, quod Olympio Jovi quotannis penderent.

Et ad bellum usque Atticum persolvebant; deinde quum desiissent, causati bellum, Elei eos cogebant, illi vero ad Lacedaemonios se converterunt. Et quum hujus controversiae cognitio Lacedaemoniis commissa esset, Elei suspicati, se suum jus non obtenturos, omisso arbitrio Lepreatarum agrum vastarunt.

Lacedaemonii vero nihilo minus Le-preatas liberos esse, et Eleos injuste facere pronunciaront, et quod arbitrio sibi commisso stare noluissent, praesidium gravis armaturae militum Lepreum miserunt.

Elei vero existimantes urbem, quae a se defecisset, Lacedaemonios recepisse, et pacis conditionem proferentes, in qua dictum erat, ut singuli quae belli Attici initio possidebant, liaec retinentes etiam e bello discederent, ut iniquo arbitrio damnati ad Argivos defecerunt, societatemque cum illis, sicut praedictum erat, hi quoque fecerunt.

Statim autem post illos et Corinthii et Clialcidenses, qui sunt in Thracia, societatem cum Argivis inierunt Boeoti vero et Megarenses, quamvis idem dicerent, quod a Lacaedemoniis contemnerentur, tamen quiescebant, quod popularem Argivorum statum sibi, qui paucorum dominatu regerentur, miuus quam Lacedaemoniorum rempublicam putarent profuturam.

Circa eadem hujus aestatis tempora Athenienses quum Sciomeos expugnassent, puberes interfecerunt, et pueros ac mulieres in servitutem redegerunt, agrumque Plataeensibus colendum dederunt; Delios autem rursus in Delum reduxerunt, reputantes et clades in proeliis acceptas , et dei Delphici oraculum.

Et Phocen^s et Locri bellum gerere coeperunt.

Et Corinthii et Argivi, quum jam essent socii, Tegeam iverunt, ut eam a Lacedaemoniorum societate averterent, quod eam magnam Peloponnesi portionem esse cernerent, ac, si ea sibi accessisset, se totam Peloponnesum habituros sperarent.

Sed quum Tegeatae respondissent, se Lacedaemoniis non adversaturos, Corinthii, qui hactenus in eam rem acerrime incubuerant, de contentione remiserunt, et veriti sunt, ne nullus ex aliis ad sc posthac accederet.

Veruntamen ad Boeotos profecti, eos orabant, ut secum et cum Argivis societatem inirent, ceteraque communiter administrarent; ad baec illas decem dierum inducias, quae non multo post ista quinquaginta annorum foedera inter Athenienses et Boeotos mutuo factae erant, Corinthii suadebant Boeotis, ut se Athenas secuti sibi quoque impetrarent eodem modo factas, quo Boeoti eas habebant; si vero Athenienses recusarent, inducias ipsi quoque renunciarenl, et in posterum sine se nullum foedus facerent.

Boeoti vero rogantibus Corinthiis dc societate Argivorum quidem eos rem differre jubebant, Athenas vero cum Corinthiis profecti decem dierum inducias non impetrarunl, sed Athenienses responderunt, Corinthiis esse foedera, si quidem Lacedaemoniorum essent socii.

Boeoti vero ideo non magis decem dierum induciis renunciare voluerunt, quamvis Corinthii hoc flagitarent, et cum expostulatione dicerent, ita inter se couvenisse; Corinthiis autem induciae sine foedere cum Atheniensibus erant.

Eadem aestate Lacedaemonii cum universis copiis duce Plistoanacle Pausaniae filio, Lacedaemoniorum rege, expeditionem susceperunt adversus Parrhasios, qui sunt in Arcadia, Mantineorum imperio parentes, ab ipsis sedilione laborantibus acciti, simul etiam eversuri, si possent, munitionem, quam Mantinei in Cypselis exstruxerant, et ipsi suo praesidio tenebant, in agro Parrhasico sitam, prope Sciritidem, quae est agri Laconici.

Et Lacedaemonii quidem agrum Parrhasiorum vastabant, Mantinei vero urbis custodia Argivis praesidiariis tradita ipsi sodos suo praesidio tutabantur; quum autem et munitionem in Cypselis exstructam et urbes in agro Parrhasico sitas conservare non possent, abierunt.

Lacedaemonii vero, quum Parrhasios in libertatem asseruissent et munitionem illam evertissent, domum redierant.

Atque eadem aestate Lacedaemonii, quum ad eos jam ex Thracia rediissent milites, qui cum Brasida illuc profecti erant, quos post inita foedera Clearidas reduxerat, decreverant, servos quidem, qui cum Brasida proelio interfuissent, liberos esse, et habitare ubicumque vellent, nec multo post ipsos cum iis, quos recenter in civium jus adsciverant, in Lepreo collocarunt, quod ad Laconicum et Eleum agrum situm erat, quum jam Eleorum hostes essent;

eos vero qui in insula capti erant, et qui arma hosti tradiderant, veriti, ne aliquid rerum novarum molirentur, existimantes, se propter cladem acceptam, etiam si pleno jure essent, deteriore conditione futuros, quum nonnulli jam magistratus gererent, ignominia notarunt, et hoc quidem ignominiae genere, ut nullum magistratum gererent, utque nullam haberSht potestatem aut emendi aut vendendi. Postea tamen rursus in integrum restituti sunt.

Eadem aestate Dictidienses Thysson in monte Atho sitam, Atheniensium sociam, ceperant.

Atque hac tota aestate commercia quidem inter Athenienses et Peloponnesios fuerant, sed suspecti erant inter se statim post inita foedera et Athenienses et Lacedaemonii , quod neutri loca alteris restituerent.

Nam Lacedaemonii , quibus sortito obtigerat, ut priores redderent, nec Amphipolin, nec cetera reddiderant, nec socios, qui erant in Tliracia, ad foedera recipienda adegerant, ac nc Boeotos quidem neque Corinthios, perpetuo dicentes se, si firdera accipere non vellent, una cum Atheniensibus eos coacturos; temporaque sine syngrapha praestituerant, intra quae qui foedera secum non iniissent, utrisque hostes esse oporteret.

Quum igitur Athenienses nihil horam re ipsa praestari viderent, Lacedaemonios nihil aequi animo agitare suspicabantur; quamobrem ipsis neque Pylum repetentibus reddiderunt, sed etiam eos poenitebat, quod capti- vos ex insula reddidissent, et cetera loca retinebant, exspe-dantes donec et illi praestarent, quae promiserant

Lacedaemonii vero dicebant, se prostitisse, quae praestari pos-1 sent; se enim Atheniensibus reddidisse omnes, qui ei ipsis apud se in vinculis fuissent, et milites e Thracia abduxisse, et si quid aliud in sua potestate habuissent; sed Amphipolin in sua potestate non esse dicebant, ita ut traderent, Boeotos vero et Corinthios se operam daturos, ut in foedera adducerent utque Panacium reciperent, et ut Athenienses, quotquot apud Boeotos essent captivi, recuperarent.

Pylum autem postulabant ut sibi restituerent; sin minus, Messenios certe et servitia educerent, quemadmodum et ipsi ex Thracia suos abduxissent, utque locum illum Athenienses ipsi, si vellent, custodirent.

Saepe autem multisquc sermonibus per hanc aestatem liabitis Atheniensibus persuase- I runt, ut e Pylo educerent Messenios ceterosque Helotas, 1 et quotquot ex agro Laconico fugerant; ipsosque in Craniis I Cephalleniae insulae urbe collocarunt.

Hac igitur aestate I a bello quies erat et ultro dtroque inter se commeabant.

Insequenle autem hieme (jam enim alii ephori magistratum gerebant, nec ii, quibus magistratum gerentibus foedera percussa erant, atque horum etiam nonnulli foederibus erant adversarii) quum legationesex sociorum terra venissent, et Athenienses et Boeoti et Corinthii praesentes adessent, et ultro citroque multa verba facta essent, nec quicquam inter eos convenisset, quum domum redirent, Cleobulos et Xenarces, ii, qui ex ephoris foedera frangere potissimum volebant, cum Boeotis et Corinthiis privatim sermones habent, admonentes, ut quam maxime et haec probarent et operam darent, ut Boeoti, ubi prius ipsi societatem cum Argivis iniissent, postea cum Boeotis Argivos Lacedaemoniis socios adjungerent; sic enim Boeotos foedus cum Atheniensibus inire minime coactum iri; Lacedaemonios enim Atheniensium inimicitiis ac foederum cum ipsis initorum violationi amicitiam et societatem Argivorum anteposituros. Habebant enim exploratum, Lacedaemonios perpetuo cupere, civitatem Argivorum recte sibi amicam esse, quod bellum extra Peloponnesum ita levius sibi fore ducerent

Panactum vero rogabant Boeotos, ut Lacedaemoniis traderent, ut pro hoc, si possent, Pylo recepta ad bellum adversus Athenienses commodius descenderent.

Atque Boeoti et Corinthii cum his mandatis^ quae acceperant a Xenare et Cleobulo, et quotquot ex Lacedaemoniis erant iis amici, ut ad suas respublicas referrent, utrique abierunt.

Argivorum vero viri duo e summo magistratu eos abeuntes in ipsa via observabant, congressique cum eis in colloquium venerunt, si quo pacto Boeoti societatem secum inire possent, quemadmodum Corinthii et Elei et Mautinei; se enim existimare, si res ista sibi successisset, facile jam sibi fore et bellum gerere et pacem iacere et cum Lacedaemoniis, si vellent, et cum quibuscunque aliis opus esset, de publico consensu agentibus.

Haec Boeotorum legatis audita placebant; nam forte accidit, ut ea peterent, quae etiam amici, qui Lacedaemone erant, ipsis mandarant. Quum autem illi duo Argivi suum sermonem ab iis probari animadvertissent, dixerunt, se legatos in Boeotiam missuros, et abierunt.

Boeoti vero domum reversi ad bceotarchas detulerunt et ea, quae Lacedaemone, et ea, quae ex Argivis in congressu audiverant; et boeotarchae ea probabant, et multo promptiores erant, quod ipsis utrinque contigisset, ut et illi ex Lacedaemoniis , quos sibi amicos habebant, eadem peterent, et Argivi ad similia properarent.

Nec multo post Argivorum legati venerunt, ut eos sollicitarent ad transigenda ea, quae promiserant, et boeotarchae probatis postulatis ipsos remiserunt, polliciti, se legationem Argos de societate missuros.

Interea vero boeotarchis et Corinthiis et Megarensibus et legatis ex Thracia missis primum placebat, ut jurejurando interposito fidem sibi mutuo darent, quo-tiescunque res hoc flagitaret, opem ei se laturos, qui ope indigeret, nec se bellum cuiquam illaturos neque compositionem facturos, nisi de communi sententia, et ita nunc jam Boeoti et Megarenses (idem enim faciebant) cum Argivis foedus facere.

Verum antequam jusjurandum juraretur, boeotarchae rem communicarunt cum quatuor Boeotorum consiliis, quae summam rerum Boeoticarum potestatem habent, et suadebant, ut jurejurando interposito foedus cum illis civitatibu$ iniretur, quaecunque mutui auxilii gratia secum foedus adhibito jurejurando facere vellent.

At Boeoti, qui in illis consiliis erant, rem non probarunt, veriti, ne Lacedaemoniis adversarentur, si cum Corinthiis, qui ab illis defecerant, interposito jurejurando foedus facerent; neque enim boeotarchae ipsis dixerant ea, quae Lacedaemone allata erant, et ex ephoris Cleobulum et Xenarem, et alios arhicos suadere, ut prius cum Argivis et Corinthiis societatem inirent, deinde cum Lacedaemoniis eandem facerent, rati, illos qui erant in consilio, quamvis haec non dixissent, tamen nihil aliud decreturos, quam quod ipsi a se prius deliberatum iis suasissent.

Sed quum res contra cecidisset, Corinthii quidem et legati ex Thracia missi infecto negotio abierunt; boeotarchae vero, qui, si haec persuadere potuissent, operam dare statuerant, ut etiam cum Argivis societatem inirent, nec de Argivis quicquam amplius ad consilia retulerunt, nec legatos, quos se missuros promiserant, Argos miserunt, sed incuria quaedam incedebat et rerum omnium procrastinatio.

Atque hac eadem hieme Mecybernam, ubi erat Atheniensium praesidium, Olynthii subito adorti ceperunt.

Posthaec vero (nam inter Lacedaemonios et Athenienses assidua colloquia fiebant de locis, quae alteri alterorum tenebant) existimantes Lacedaemonii, si Athenienses Pana-ctum a Boeotis recepissent, fore, ut ipsi Pylum reciperent, Bieotos per legationem adierunt et orarunt, ut Panactum, et quotquot ex Atheniensibus in vinculis haberent, traderent , ut pro his ipsi Pylum reciperent.

Boeoti vero negarunt , se hiec reddituros, nisi secum, quemadmodum cum Atheniensibus, societatem privatim coirent. Lacedaemonii vero, quamvis scirent, se Atlieniensibus injuriam facturae, quod cautum esset, ne sine communi consensu vel foedus cura quoquam fieret vel bellum gereretur, quia tamen Pa* nactum recipere cupiebant, ut Pylum pro ipso recuperarent, simul etiam quod illi, qui foedera confundere properabant, ad foedus cum Boeotis ineundum propensiores erant, societatem cum iis fecerunt hieme jam extrema et sub vere; sta-timque Panacium evertebatur. Et undecimus bujus belli annus finiebatur.

Ineunte autem statim vere insequeutis aestatis Argivi quum Boeotorum legati, quos se missuros dixerant, non venissent, et Panacium ab illis everti intellexissent, et societatem inter Boeotos et Lacedaemonios privatim (actam, extimuerunt, ne soli relinquerentur, omnesque socii se Lacedaemoniis abjungerent;

existimabant enim Boeotos a Lacedaemoniis inductos esse, ut et Panacium evertere et Atheniensium foedera acciperent, Alheniensesque harum rerum conscios esse, ita ut ne cum Atheniensibus quidem societatem (acere sibi amplius integrum esset, quum antei sperassent, si propter controversias ea foedera, quae cum Lacedaemoniis inierant, frangerentur, Atheniensium certe quidem se socios futuros.

Argivi igitur, quum his difficultatibus premerentur et vererentur, ne simul cum Lacedaemoniis et Tegeatis, Boeotis et Atheniensibus bellum sibi gerendum esselt qui prius Lacedaemoniorum foedera non acciperent , sed animis elati Peloponnesi principatum se adepturos sperarent, quamprimum poterant, legatos Lacedaemonem mittebant, Eustroplium et iEsondn, qui apud illos maxime gratiosi esse videbantur, existimantes, pro praesenti rerum statu optimum esse, facto cum Lacedaemoniis foedere, quacunque fieri posset, quietem agere.

Atque legati eorum profecti sermones habebant cum Lacedaemoniis, quibus conditionibus foedera sibi fieri possent.

Ac primo quidem Argivi postulabant, ut vel civitatis vel privati alicujus airbitrio permitteretur controversia de agro Cynosurio, de quo in confiniis posito semper contendunt (hic autem ager continet Thyream et Antheoam urbem, eumque Lacedaemonii possident); deinde vero quum Lacedaemonii nullam dc eo mentionem fieri sinerent, sed se, si vellent illi foeduft ex pristina formula facere, ad hoc paratos esse dicerent, Argivi legati tamen Lacedaemonios ad haec sibi concedenda induxerunt, ut in poesentia quidem foedus annorum quinquaginta (acerent, quotiescun-que vero utrilibet alteros provocassent, dummodo neque morbo neque bello vel Lacedaemoniorum vel Aigivorum civitas implicita esset, de hoc agro armis decernere liceret, quemadmodum et ante quondam, quum utrique se victores discessisse judicarunt; persequi autem ne liceret ulterios, quam vel ad Argorum vel ad Lacedaemonis terminos.

Lacedaemoniis vero primo quidem haec stultitiae plena esso videbantur; deinde (Argos enim quavis ratione amicum habere cupiebant) assensi sunt iis conditionibus, quibas illi postulabant, et syngrapham fecerunt. Jubebant autem Lacedaemonii legatos, priusquam quicquam eorum ratum fieret, Argos reversos populo ostendere, qui si probasset, tunc vero ad Hyacinthia redirent, ut jusjurandum praestarent. Et illi quidem abierunt;

interea vero dum Argivi lisec tractant, Lacedaemoniorum legati Andromedes et Phaedimus et Antimenidas, quibus mandatum erat, ut Panactum et captivos a Boeotis receptos Atheniensibus redderent, Panactum quidem ab ipsis Boeotis eversum offenderunt, eo praetextu, quod olim inter Boeotos et Athenienses orta de illo castello controversia jurejurando interposito convenisset, ut neutri id habitarent , sed communiter colerent; viros autem Atheniensium, quos Boeoti bello captos habebant, Andromedes ejusque collegae receptos ad Athenienses deduxerunt ac reddiderunt, et Panaeti eversionem iis significabant, existimantes, se hoc quoque reddere; nullum enim Atheniensium hostem In eo amplius habitaturum.

Quum autem haec dicerentur. Athenienses graviter indignabantur, quod a Lacedaemoniis injuriam sibi fieri putarent, quum ob eversionem Panaeti, quod stans traditum oportuerat, tum quod audirent, eos cum Boeotis quoque societatem privatim fecisse, quum tamen antea dicerent, se communiter adacturos eos, qui foedus recipere nollent. Et reliqua etiam considerabant, quae» cunque ex pacto non servaverant, et se fraude circumventos existimabant; quare legatos cum asperiore responso dimiserant.

Quum igitur inter Lacedaemonios et Athenienses hujusmodi dissidium esset, statim et illi, qui Athenis foedera solvere cupiebant, in hanc rem incumbere coeperant.

Erant autem quum alif, tum Alcibiades Cliniae filius, qui quamvis aetate tunc esset adhuc juvenis pro alius quidem civitatis instituto, tamen propter majorum dignitatem benorabatur; cui videbatur quidem etiam satius esse ad Argivos potius accedere, sed tamen etiam contentionis studio, quod elato esset animo, adversabatur, quod Lacedaemonii per Niciam et Lachetem foedera fecissent, ipso propter adolescentiam contempto (nec liabito ei honore ex veteris hospitii publici jure, quod quum ejus avus Lacedaemoniis renuntiasse!, ipse illoriur captivos ex insula officiis prosequens renovare cogitabat

Atque undique sibi de suo jure detrahi putans, et initio Lacedaemoniis intercessit affirmans, illos non esse fidei certos, sed eos, ut inito se· cum foedere Argivos evertant, et postea Athenienses solos adoriantur, hac de causa loedus facere; et tunc, quum hoc dissidium exortum erat, confeslim Argoe privatim misit, hortans, ut quam celerrime cum Mantinei* et Eleis venirent , Athenienses ad societatem provocaturi, quod tempus esset opportunum, seque studiosissime ipsis adfuturam.

Argivi autem audito hoc nuntio, et quando cognoverant, non cum Atheniensibus societatem Bopotorure esse factam, sed in magnam dissensionem eos cum Lacedaemoniis devenisse, suos quidem iegatos, qui tunc forte foederis causa aberant, non curabant, sed ad Athenienses po tius animum advertebant existimantes civitatem, cum qua sibi vetus amicitia intercederet, et quae populari statu, quemadmodum et sua civitas, regeretur, et qoa» magnam in mari potentiam liaberet, sibi, si bellum susciperent, in hoc auxilium esse laturam.

Confestim igitur legatos de societate acturos ad Athenienses mittebant; illos autem Eleorum et Mantineorum legati comitabantur.

Venerunt vero statim etiam Laceda*moniorum legali, qui Atheniensibus accepti esse videbantur, Philocbaridas et Leon et Endius, veriti, ne sibi irati societatem cum Argivis face rent, et simul Pylum pro Panacto repetituri, et societatem cum Boeotis initam purgaturi, quod eam non incommodi Atheniensium causa fecissent.

Quum autem et his de rebus ia senatu verba (acerent, et se cum summa potestate de componendis omnibus controversiis venisse dicerent, Alcibiadi metum incutiebant, ne, si ad populum quoque haec rettulissent, plebem allicerent, et Argivorum societas repudiaretur.

Sed machinatur Alcibiades hujusmodi fraudem adversus ipsos; Lacedaemoniis, fide ipsis data, persuadet, ne coram populo fateantur, se cum summa potestate venisse, quod si fecerint, se Pylum iis redditurum, (se enim hoc Atheniensibus persuasurum, quemadmodum et nunc se adversari dicebat) et celeras controversias compositurum.

Haec autem eo consilio agebat, ut eos a Nicia alienaret, ulque apud populum ipsos criminatus, quod nihil sinceri in animo haberent, nec eadem unquam dicerent, Argivorum et Eleorum et Mantineorum societatem conciliaret. EtitaeveniL

Nam quum legati ad populum processissent, et interrogati non dixissent, ut io senatu, se cum summa potestate venisse, tunc vero Athenienses haud amplius rem ferendam puta bant, sed Alcibiadem multo vehementioribus, quam ante, clamoribus Lacedaemonios insectantem audiebant, animi* que propensi erant, statim Argilos Ulonimque comites in concionem introductos socios facere; sed facto terne motu, priusquam quicquam constitueretur, haec concio dilata est

In concione vero, quae postridie convocata est, Niciae, quamvis ipsi Lacedaemonii decepti essent, ipse etiam deceptus de eo, quod negassent, se cum summa potestate venisse, tamen dixit oportere cum Lacedaemoniis potius societatem inire, et dilato Argivorum negotio, ad ipsos iterum mittere, et explorare, quid in animo haberent, docens hanc belli dilationem sibi quidem honestam, illis vero turpem fore; nam sibi quidem maxime expedire, Dorente jam republica fortunam hanc florentem quam diutissime conservare, illis vero in afflicta fortuna versantibus loco lucri fore, primo quoque tempore belli fortunam periclitari.

Atque persuasit ut legatos mitterent, in quorum numero et ipse erat, qui juberent Lacedaemonios, si quid sinceri in animo haberent, Panactum erectum et Amphipolin restituere , et Boeotorum societatem missam facere, si fwdus accipere non vellent, quemadmodum cautum erat, ut neutri sine mutuo consensu cum ullo paciscerentur.

Imperarunt etiam, ut dicerent, se quoque, si injuriam (acere voluissent, societatem cum Argivis jam fecere potuisse, quod Argivi hac ipsa de causa adessent. Et si quid iliod crimini dabant, omnia in mandatis dantes Niciam ejusque collegas dimiserunt.

Atque hi postquam pervenerunt, et denuntiarunt quum cetera, tum eliam ad extremum dixerunt , si societatem cum Bceotis initam non dirimerent, donec quidem hi foederi accedere nollent, se quoque cum Argivis eorumque sociis societatem facturos, Lacedaemoni: responderunt, se societatem quidem cum Boeotis initam non dirempturos; Xenares enim ephorus et alii, quotquot ejusdem factionis erant, evincebant, ut haec fierent; foederis tamen jusjurandum Nicia rogante renovarunt; verebatur enim, ne rebus omnibus prorsus infectis abiret, ac male audiret, quod etiam accidit, quippe qui foederum cum Lacedaemoniis factorum auctor esse videretur.