Hamartigenia

quo dente obnitens spinosa calumnia pugnet

nosque lacessito vocet ad luctamina vero.

si non vult Deus esse malum, cur non vetat? inquit.

‘nil refert auctor fuerit factorque malorum,

anne opera in vitium sceleris pulcherrima verti,

cum possit prohibere, sinat; qui si velit omnes

innocuos agere omnipotens, nec sancta voluntas

degeneret, facto nec se manus inquinet ullo.

condidit ergo malum Dominus quod spectat ab alto

et patitur fierique probat, tamquam ipse crearit;

ipse creavit enim quod, cum discludere possit,

non abolet longoque sinit grassarier usu.’

damna aures, Pater alme, meas, et claude meatus

obbrutescentis capitis, ne pervia tales

concipiat flexura sonos; est perdere tanti

extinctum vitae officium de parte cerebri,

inmunem modo sese anima expertemque nefandi

auditus felix stolida conservet ab aure.

quis ferat haec iniecta Deo convicia, qui se

divinis meminit praecellere nobilitatum

muneribus? multa ut taceam, vel sola benignum

res probat esse Deum, vetiti quod amore peremptos

excitat e tumulis homines regnique per aevum

participes iubet esse sui. qui si foret auctor

servatorque mali, nunquam post damna salutis

peccantumque obitus redivivam ferre medellam

vellet et amissos ope restaurare secunda,

labi hominis, servare Dei est: meritis perit iste,

ille abolet pereuntis opus meritumque resolvit,

argumentum ingens Dominum, qui talia praestet,

nolle malum nec, quod post abluit, ante probare.

‘invitone aliquis potis est peccare Tonante,

cui facile est in corde hominis conponere sensus

quos libeat, fibrasque omnes animare

pudicis pulsibus et totum venis infundere honestum?’

nescis, stulte, tuae vim libertatis ab ipso

formatore datam? nescis ab origine quanta

sit concessa tibi famulo super orbe potestas,

et super ingenio proprio laxaeque soluto

iure voluntatis, liceat cui velle sequique

quod placitum, nullique animum subiungere vinclo?

an cum te dominum cunctis, quaecumque crearat,

praeficeret mundumque tuis servire iuberet

imperiis, cumque arva, polum, mare, flumina, ventos

dederet, arbitrium de te tibi credere avarus

nollet ut indigno libertatemque negaret?

quale erat electus magni rex orbis ut esset

non rex ipse sui, curto foedatus honore?

nam quis honos domini est, cuius mens libera non est,

una sed inpositae servit sententia legi?

quae laus porro hominis vel quod meritum, sine certo

inter utramque viam discrimine vivere iuste?

non fit sponte bonus, cui non est prompta potestas

velle aliud flexosque animi convertere sensus,

atqui nec bonus est nec conlaudabilis ille

qui non sponte bonus, quoniam probitate coacta

gloria nulla venit sordetque ingloria virtus;

nec tamen est virtus, ni deteriora refutans

emicet et meliore viam petat indole rectam.

vade, ait ipse parens opifexque et conditor Adae,

‘vade, homo, adflatu nostri praenobilis oris,

insubiecte, potens, rerum arbiter, arbiter idem

et iudex mentis propriae, mihi subdere soli

sponte tua, quo sit subiectio et ipsa soluto

libera iudicio, non cogo nec exigo per vim,

sed moneo iniustum fugias iustumque sequaris.

lux comes est iusti, comes est mors horrida iniqui,

elige rem vitae; tua virtus temet in aevum

provehat, aeternum damnet tua culpa vicissim,

praestet et alterutram permissa licentia sortem.’

hac pietate vagus et tanto munere abundans,

transit propositum fas et letalia prudens

eligit atque volens, magis utile dum sibi credit

quod prohibente Deopersuasit callidus anguis,

persuasit certe hortatu, non inpulit acri

imperio; hoc mulier rea criminis exprobranti

respondit Domino, suadelis se malefabris

inlectam suasisse viro; vir et ipse libenter

consensit, licuitne hortantem spernere recti

libertate animi? licuit; namque et Deus ante

suaserat ut meliora volens sequeretur; at ille

spernens consilium saevo plus credidit hosti,

nunc inter vitae Dominum mortisque magistrum

consistit medius; vocat hinc Deus, inde tyrannus

ambiguum atque suis se motibus alternantem.

accipe gestarum monumenta insignia rerum,

praelusit quibus historia spectabile signum.

Loth fugiens Sodomis ardentibus omnia secum

pignera cara domus properabat sede relicta

nubibus urbicremis subducere, sulpure cum iam

nimboso ignitus coelum subtexeret aër

flagrantemque diem crepitans incenderet imber,

angelus hanc hospes legem praescripserat ollis

emissus virtute Dei sub imagine dupla,

omnis ut e portis iret domus atque in apertum

dirigeret constans oculos, nec pone reflexo

lumine regnantes per moenia cerneret ignes:

‘nemo, memor Sodomae, quae mundi forma cremandi est,

ut semel e muris gressum promoverit, ore

post tergum verso respectet funera rerum.’