De Vita Sancti Martini

propter et arentis pallentia germina campi

mugitu pecudum reboantia saxa sonabant.

tabida lustrabant uacuos armenta recessus,

quo poterant gemitu querulam testantia causam.

hoc igitur conpulsa malo plebs cuncta uel aetas

tam clarum sibimet cupiens adhibere patronum

Martinum exorat legato interprete supplex,

ut placare deum studeat ueniamque precari

pro miseris tandemque grauem depellere pestem.

supplicii satis esse datum: clementia Christi

auferret nimiam saltim post uerbera cladem.

nec sane miseros spes expectata fefellit.

nam simul a domino semper conexus et haerens

Martinus solitae pietatis dona poposcit,

suffragium sensere pium: depulsa quieuit

tempestas puroque dies nituere sereno

aut exoptatis maduerunt germina nimbis.

nec spatio constricta breui, sed tempore longo

gratior extentis conmendans munera metis,

quattuor ex plenis permansit gratia lustris,

nec prius insanae senserunt damna procellae,

quam dominus clauso praesentis tempore uitae

ad requiem ueram benedictum adsumpsit amicum.

sic utriusque pie transegit tempora uitae,

ante salus terris, at nunc sublimis in astris.

Sed iam longa nimis languentis pagina libri

eneruat clari titulos et gesta patroni.

grandia dum paruus loquor et sublimia segnis,

splendorem laudis trepidus corrumpo relator.

sed quid agam? uersu historiam percurrere uoui:

iudicium narrata timent, subpressa reatum.

rectius haec lector fors fastidita relinquet,

quam pius auditor penitus subtracta requiret.

Et prius inmitem iam contigit Auitianum

sermo prior: nunc ordo operis reuocatur ad ipsum.

hic saeuos uincens dira feritate tyrannos,

tristia maestorum sitiens tormenta reorum,

parcebat paulum Turonorum mitior urbi.

hic tantum humani sensus uestigia prodens

subdebat sanctis licet ora rebellia frenis,

ingenitum reprimens Martini ad iussa furorem.

et sane manifesta huius documenta medellae

sic quadam patuere die. uenerandus adibat

Martinus diram tali sub iudice sedem,

lenior ut tantis feritas mitescere posset

officiis, sancti obsequiis obstricta patroni.

ille in praecelso residebat forte sedili,

conspicuo solio excellens nimiumque superba

ambitione tumens, subito cum sanctus ad ipsum

aspiciens uidet horrentis tetrique cruentam

daemonis insani speciem ceruice reclinis

innexam toto pronam decumbere nisu.

quam procul ut flatu benedicti contigit oris

sanctus et admoto uerbi terrore fugauit,

ignarus socii se credidit Auitianus

excepisse grauem maledicti\' in imagine poenam.

ille refert: \'ne crede meo te forte notatum

iudicio aut subiti signum hoc existere motus.

haec pietas, non ira fuit, quae saeuit in hostem,

pro misero miserata dolet. prorumpit in illum

hic noster toto penitus de pectore flatus,

quem premere horrendo celsa haec subsellia nisu

quemque tuae pronum ceruici incumbere uidi.

desine iam talis collegia ferre latronis,

consiliis plus crede piis. deprensa fugetur

calliditas, experta dolos cautella repellat.

iam pudeat parere reo, seruire fugato\\

talibus eiecto praeclusa est ianua cordis

. daemonio sedisque suae praerepta potestas.

mitior hinc proprio tandem sine iudice iudex,

et grauis excusso reiecta est sarcina collo.

sic cuncta extrusos hostes de sede fugabat,

corda hominum absoluens, profugis nec templa relinquens.

Nam quidquid uanus fanorum extruxerat error,

ardebat pronis late uastare ruinis.

haut longo spatio praefata amotus ab urbe

uicus erat, ueteris quondam uestigia castri,

nunc famulis habitata dei Christique ministris.

Ambatiae nomen priscum prior incola dixit.

hic inmensi operis praecelsam extruxerat\' aedem

sacrilegi quondam uecors dementia coetus.

in conum surgens turritae molis in altum

mirificum tendebat opus, sic prorsus ad unguem

conexis semper crebro licet ordine saxis,

ne celsum nutaret onus, ne rima pateret,

sed pulchra admotos lapides conpago ligaret.

quo magis artificis studium rationis egentes

attonitis stupuere animis. sic stulta pudende

religio inualuit, uenerans pro numine solum

ingenium geniumque dei de nomine fabri.

hanc igitur sanctus subuerti iusserat aedem

Martinus. neclecta diu mandata fideli

presbytero exprobrat. tamen ille haec iussa modeste

expleri potuisse negat. satis ardua fessis

haec monachis paucisque dei docet esse ministris,

quae uix collectae- uacuato rure cateruae

aut desudantes possent explere cohortes.

his patuit penitus iusta excusatio uerbis.

nec spes est infracta tamen. non ille uocandis

uota parat populis nec toto ex orbe coactas