In Hieremiam Prophetam Libri Sex

Et factum m est in annoillo, in p principio regni Sedeciae, regis Iuda, in anno quarto, in mense quinto dixit ad m e Ananias,, filius Azur, propheta de Gabaon, in domo domini coram sacerdotibus et omni populo dicens: haec dicit dominus exercituum deus Israhel: contriui iugum regis.., Babylonis; adhuc duo anni dierum et ego referri faciam ad locum istum omnia nasa domini:.

Quos Hebraicum \'prophetas\', hoc est \'nebeim\', LXX \'pseudoprophetas\' interpretati sunt, ut manifestiorem facerent intellegentiam. denique et in praesenti loco \'propheta\' dicitur, hoc est \'nebia\', et non \'pseudopropheta\'. fit autem sermo domini sub rege Sedecia, in quarto anno regni eius et in mense quinto — necdum propheta Hiexechiel uaticinante in Babylone ad eos, qui cum Iechonia fuerant transmigrati — habetque fiduciam in templo domini loqui contra prophetam, quia prospera populo pollicetur et libenter audiuntur mendacia, praesertim quae laeta promittunt.

Hieremias dixerat etiam cetera uasa uel templi uel domus regiae et uniuersi populi, quae Nabuchodonosor dimiserat, transferenda Babylonem; hic autem e contrario etiam ea, quae translata fuerant, referenda promittit.

Quae tulit Nabuchodonosor. rex Babylonis, de loco isto et transtulit ea. in Babylonem. Iechoniam ia m, filium Ioiacim, regem Iudae, et omnem transmigrationem Iudae, qui ingressi sunt Babylonem, ego conteram in locum istum, ait dominus; conteram enim iugum regis Babylonis is.

Pro quibus LXX transtulerunt: Iechoniam et transmigrationem Iudae, quia conteram iugum regis Babylonis breuiter Hebraicae ueritatis sensum magis quam uerba ponentes. pollicetur autem Ananias \'prophetes\' — ut tunc populo uidebatur — non solum uasa, sed et regem Iechoniam reducendum esse Hierusalem et iugum regis Babylonii conterendum, hoc est destruendum eius imperium. et hoc necdum conpleto futurum biennio, ut gaudii magnitudinem uicinum tempus repromissionis augeret.

Et dixit Hieremias propheta ad Ananiam prophetam in oculis sacerdotum et in oculis omnis populi, qui stabat in domo domini, et ait Hieremias propheta: amen, sic faciat dominus; suscitet dominus uerba tua, quae prophetasti, ut referantur uasa de domo dom ini et omnis transmigratio Babylonis ad locum istum!

Optat fieri, quod pseudopropheta mentitur — hoc enim significat \'amen\', quo uerbo saepe dominus abutitur in euangelio: amen, amen dico uobis —, et cupit pro rerum prosperitate magis illum quam se uera dicere. unde et alius propheta testatur dicens: utinam non essem uir habens spiritum et mendacium potius loquerer! e contrario Ionas contristatur, quare mentitus sit, et arguitur a domino utilius prophetae esse mendacium quam tantae ruinam multitudinis. ac ne uideretur pseudoprophetae conprobare uaticinium, sub aliorum exemplo absque iniuria mentientis adicit ueritatem:

Uerumtamen audi uerbum hoc, quod ego loquor in auribus tuis et in auribus uniuersi populi: prophetae, qui fuerunt ante me et te ab initio, et prophetauerunt super terras multas et super regna magna de proelio et de afflictione et de fame ; propheta, qui uaticinatus est pa ce m, cum uenerit uerbum eius, scietur propheta, quem miserit dominus in ueritate.

Poterat Hieremias Ananiae dicere: \'falsum loqueris, decipis populum, non es propheta. sed pseudopropheta\'. quod si dixisset, poterat et pseudopropheta in Hieremiam eadem retorquere; ergo non facit iniuriam et quasi ad \'prophetam\' loquitur.

\'non solum\', inquit, cego sum propheta et tu, sed fuerunt ante me et te multi alii, quorum fuit Isaias, Osee, Iohel et Amos et ceteri. prophetauerunt\', inquit, \'contra terras multas et regna non parua, sed magna bellum illis et aduersa et rerum omnium penuriam nuntiantes: et e contrario fuerunt alii, qui pacem pollicerentur et prospera. utrorumque sententia non adulatione mendacii, sed rerum

exitu conprobata est\', sub aliorum igitur exemplo de se loquitur et Anania, quod, cum rerum finis aduenerit, tunc prophetarum ueritas ostendatur. hoc idem et dominus locutus est per Mosen, quod propheta uaticinii fine monstretur. et hoc animaduertendum, quod non minaciter, non truculente, sed fiducia ueritatis increpet mentientem et differat in futurum, ut, qui audiunt. rerum exitum praestolentur.

Et tulit Ananias propheta catenam — uel furcam, quae Hebraice dicitur \'muthoth\', — de collo Hieremiae prophetae et confregit eam. et ait Ananias in conspectu omnis populi dicens: haec dicit dominus: sic confringam iugum Nabuchodonosor; regis Babylonis, duobus annis dierum de collo .\',:_ omnium gentium. et abiit Hieremias in uiam suam.

\'Duos annos\' non transtulere LXX, \'prophetam\' quoque non dixere Ananiam, ne scilicet prophetam uiderentur dicere, qui propheta non erat, quasi non multa in scripturis sanctis dicantur iuxta opinionem illius temporis, quo gesta referuntur. et non iuxta quod rei ueritas continebat; denique et Ioseph in euangelio pater domini uocatur et ipsa Maria. quae sciebat se de sancto spiritu concepisse et responderat angelo: quomodo erit istud. quia uirum non cognoui?, loquitur ad filium: fili, quid fecisti nobis sic? ecce ego et pater tuus dolentes quaerebamus te.

simulque consideranda prudentia Hieremiae et humilitas atque patientia. pseudopropheta rebus facit iniuriam et arreptam furcam de ceruice eius conterit — quod utique in ferrea facere non poterat —, iste tacet doloremque dissimulat; necdum enim ei a domino, quid loqueretur, fuerat reuelatum, ut tacite sancta scriptura demonstret nequaquam prophetas suo tantum arbitrio loqui. sed et domini uoluntate, maxime de futuris, quorum solius dei notitia est.

abiit, inquit, et recessit in uiam suam quasi uictus et illud implens propheticum: factus sum quasi homo non audiens nec habens in ore suo increpationes.

Et factum est uerbum domini ni ad\' Hieremiam, postquam confregit Ananias propheta catenam — uel furcam — de collo Hieremiae prophetae, dicens: uade et dices Ananiae: haec dicit dominus: cate- nam - uel furcam - ligneam contriuisti et facies — siue faciam — pro eis furcas — siue catenas — ferreas.

quia haec dicit dominus exercituum cleus Israhel: iugum ferreum posui super collum cunctarum gentium istarum, ut seruiant Nabuchodonosor, regi Babylonis. quodque sequitur: et seruient ei; insuper et bestias terrae dedi illi, in LXX non habetur. Et in praesenti loco iuxta LXX Ananias \'propheta\' non scribitur et in consequentibus, ne scilicet, ut prius dixi, \'pseudoprophetam\' appellare uiderentur \'prophetam\'; sed quid ad Hebraicam ueritatem?

postquam abiit Hieremias prophetes m uiam et iniuriam silentio deuorauit, factus est sermo domini ad eum, ut non suis uerbis propheta loqueretur ad pseudoprophetam mendacio gloriantem, sed diceret: haec dicit dominus, quamquam et Ananias confringens furcam ligneam eadem auctoritate in conspectu domini sit locutus: haec dicit dominus; imitatur enim semper mendacium ueritatem.

quodque intulit: furcas ligneas contriuisti et facies — siue fecisti — pro eis catenas ferreas, hoc ostendit, quod minorem rennuens poenam maioris supplicii causa fuerit in populo. delirat et in hoc loco allegoricus interpres furcas

et catenas ligneas aetheria appellans et aeria corpora, daemonum uidelicet et aduersariarum potestatum, furcas autem siue catenas ferreas nostra corpora crassiora, quae neruis et ossibus, carnibus uenisque contexta sint, ut, qui noluerint de caelesti Hierusalem pro qualitate peccati minores subire cruciatus, in catenas nostrorum corporum condemnentur et infantiae uagitus. pannorum uincula sordesque sustineant et seruiant diabolo, regi Babylonis, id est mundi huius, dicente scriptura: mundus in maligno positus est, cum bestiis terrae, quae in brutorum animantium sint corpora religatae.

compulit me tractator indoctus et sectator calumniae Grunnianae aperte ponere aliena uitia, quae prius cum dissimulatione dicebam lectoris prudentiae derelinquens.

Et dixit Hieremias propheta ad Ananiam prophetant: audi, Anania, non misit te dominus et tu confidere fecisti populm istum in mendacio idcirco haec dicit dominus: ecce emittam — sine eiciam — te a facie terrae; hoc anno morieris. quodque sequitur: quia aduersum dominum locutus es. et mortuus est Ananias propheta in anno illo, mense septimo, in LXX non habetur, pro quo tantum posuerunt: et mortuus est mense septimo.

Et hic in LXX Ananias \'propheta\' non dicitur, cum — secundum Hebraicum — scriptura sancta \'prophetant\' uocet, licet in eo, quod arguit eum Hieremias dicens: audi, Anania, non misit te dominu-s. \'prophetant\' tacuerit; quomodo enim \'prophetant\' poterat appellare, quem missum a domino denegabat? sed historiae ueritas et ordo seruatur, sicut supra diximus, non iuxta id, quod erat. sed iuxta id, quod illo tempore putabatur. \'decepisti/ inquit, \'populum mendacio, ne dei sententiae adquiesceret; unde scias

te hoc anno esse moriturum!\' si, quando morimur, de carceribus corporum liberamur secundum illud testimonium, quod male interpretantur heretici: educ de carcere animam meam, quomodo nunc pseudoprophetae pro supplicio mors inrogatur? sed et hoc notandum, quod Hieremias a pseudopropheta passus iniuriam necdum ad se facto sermone domini silet, postea uero missus a domino audacter arguit mentientem et mortem propinquam quntiat.

quodque in mense \'septimo\' mortuus est. qui semper interpretari solent \'requiem\' sub hoc numero demonstrari, forsitan eum idcirco mense \'septimo\' mortuum mentientur, ut de malis corporis liberaretur iuxta illud. quod scriptum profuerunt: \'mors uiro requies\'. nos autem nouimus corpora credentium templa esse dei, si tamen spiritus sanctus habitet in illis.

Et haec sunt uerba libri, quem misit Hieremias propheta de Hierusalem ad reliquias seniorum transmigrationis et ad sacerdotes et ad prophetas et ad omnem populum, quem transduxerat Nabuchodonosor de Hierusalem in Babylonem postquam egressus est Iechonias rex et domina — siue regina - et eunuchi et principes Iudae et Hierusalem — siue de Hierusalem siue optimates et arti fices de Hierusalem, in manu Hellasa, filii Safan. et Gamariae, filii Helchiae, quos misit Sedecias, rex Iuda, ad Nabuchodonosor, regem Babylonis, in Babylonem, dicens:

haec dicit dominus exercituum deus Israhel omni transmigrationi, quam transtuli de Hierusalem in Babylonem: aedificate domos et habitate et plantate hortos - sine pomaria — et comedite fructum eorum! accipite uxores et generate filios et filias, date filiis uestris Uxores et filias uestras date uiris et pariant filios et filias et multiplicamini et nolite esse pauci numero! et quaerite pacem ciuitatis — siue terrae —, ad quam transtuli uos, et orate pro ea ad dominum, quia in pace illius erit pax uobis!

Haec epistula, immo libellus Hieremiae prophetae per legatos Sedeciae Hellasa et Gamaria mittitur in Babylonem ad eos, qui cum Iechonia et matre eius translati fuerant a Nabuchodonosor. ut per occasionem legationis regiae suum quoque opus propheta compleret et moneret populum transmigratum, quae sibi a domino fuerant imperata.

pulchreque dixit: egressus est Iechonias rex et domina, eunuchi et principes ludae et ceteri et: haec dicit dominus exercituum deus Israhel omni transmigrationi, quam transtuli de Hierusalem in Babylonem , ut non potentia regis Babylonis, sed domini uoluntate translati esse uideantur. et primo ad senes, deinde ad sacerdotes, tertio ad prophetas, quarto ad omnem populum dei sermo dirigitur, ut secundum ordinem aetatis prophetae quoque ad eos, qui monebantur, litterae peruenirent.

monet autem eos non suis uerbis, sed domini, ut aedificent domos et habitent in eis et plantent hortos siue pomaria et comedant fructum eorum, accipiant uxores et generent filios et filias et multiplicentur in loco transmigrationis et non sint pauci numero quaerantque pacem ciuitatis siue terrae, ad quam eos transtulerit dominus, et orent pro ea ad dominum. causasque reddens ait: \'quia in pace illius terrae erit pax uobis\'.

Hieremiae, quia post breue tempus erat Hierusalem secutura captiuitas, imperatur. ne accipiat uxorem, ne faciat filios. unde et nobis per apostolum dicitur: tempus breuiatum est; superest, ut. qui habent uxores, sic sint, quasi non habeant. quodsi propter angustiam temporis habentibus usus uxorum tollitur, quanto magis non habentibus, ne accipiant, imperatur!

hoc autem totum praecipit uaticinium prophetale, ne adquiescant pseudoprophetis, qui eis post breue tempus in Hierusalem reditum promittebant, sed ut sciant multo se in Babylone tempore moraturos. ita ut uxores accipere, plantare pomaria hortosque serere, aedificare domos et generare filios debeant. quodque intulit:

quaerite pacem ciuitatis sine terrae et iterum: quia in pace illius erit pax uobis, illud apostolicum conprobatur, in quo iubet: obsecro igitur primo omnium fi eri obsecrationes, orationes. postuationes, gratiarum actiones pro omnibus hominibus, pro regibus et cunctis, qui in sublimitate sunt, ut quietam et tranquillam uitam agamus in omni pietate et castitate.

perro secundum mysticos intellectus: postquam de Hierusalem, id est ecclesia, propter nostra peccata eiecti fuerimus et traditi Nabuchodonosor — de quo dicit idem apostolus: \'tradidi huiuscemodi satanae in interitum carnis, ut spiritus saluus fiat in die domini\' et iterum: quos tradidi satanae, ut discant non blasphemare —, non debemus esse securi nec torpentes otio salutem penitus desperare, sed primum aedificare domos — non super harenam, sed super petram — et tales domos, quales aedifica uerunt et obsetrices in Exodo, quia timebant dominum;

dein plantare hortos siue pomaria, qualem et dominus plantauit paradisum in Eden et posuit in eo lignum uitae, de quo scriptum est: lignum uitae est his, qui apprehenderint eam; et qui tenuerit eam, beatus; tertio accipere uxores, quarum una est sapientia, de qua scribit Salomon: ama illam, et seruabit te; circumda illam, et exaltabit te, et in alio loco: hanc exquisiui sponsam accipere mihi et amator factus sum decoris eius. nec sufficit nobis una coniux, sapientia, nisi habeamus et reliqua: fortitudinem, temperantiam atque iustitiam, ut plures ex eis generemus filios.

filias quoque nostras demus uiris, ut et fidei ueritas, quae interpretatur in filiis, bonis operibus copuletur, quae referuntur ad filias, et opera bona iungantur fidei sanitati. talesque filios generantes et filias multiplicemur numero, ut destruentes ea. quae paruuli sunt, et in perfectum crescentes uirum audire mereamur: scribo uobis, patres, quoniam cognouistis eum, qui ab initio est, et cum apostolo 15 dicamus liberis nostris: in Christo enim Iesu per euangelium ego uos genui.

quaeramus quoque pacem ecclesiae ciuitati et terrae nostrae, ut ad eam redire mereamur, de qua domini iudicio translati sumus, ut habitaremus in \'confusionis\' errore; si enim illa susceperit nos, habebimus pacem. simulque consideranda clementia domini; orare praecipit pro inimicis nostris et bene facere his, qui persequuntur nos, ut non simus nostra tantum salute contenti, sed inimicorum quoque quaeramus salutem.

Haec enim dicit dominus exercituum deus Israhel: non uos seducant prophetae uestri, qui sunt t in me dio uestrum, et diuini uestri et neattendatis ad somnia uestra, quae uos somniatis, quia falsa isti prophetant uobis in nomine meo et non misi eos, dicit dominus. Prophetas, immo pseudoprophetas.

et diuinos et somniatores fuisse in Babylone inter eos, quos Nabuchodonosor cum Iechonia et matre eius abduxerat, Hiezechiel propheta testatur scribens contra eos, quibus Hieremias quoque praecipit non credendum. necdum autem eo tempore, quo haec epistula dirigebatur, Hiezechiel in Babylone coeperat prophetare; hic enim sermo in principio Sedeciae regis mittitur. Hiezechiel autem quinto anno transmigrationis Iechoniae exorsus est prophetare, qui idem annus regni Sedeciae erat.

porro secundum tropologiam pseudoprophetas eos debemus accipere. qui aliter scripturarum uerba accipiunt, quam sanctus spiritus sonat, et diuinos eos, qui coniecturam mentis suae et incerta futurorum quasi uera pronuntiant absque diuinorum auctoritate uerborum; somniatores quoque, qui non audiunt illud scriptum: ne dederis somnum oculis tuis neque dormitationem palpebris tuis, de quibus et ludas apostolus loquitur: similiter et hi somniantes carnem quidem maculant, dominationem autem spernunt, quorum mens nequaquam uigilat, sed arrogantiae et erroris sopore depressa noctis horrore circumdatur, quibus loquitur et apostolus Paulus: eleuare, qui dormis, et exsurge a mortuis, et inluminabit te Christus.

Quia haec dicit dominus: cum coeperint impleri in Babylone septuaginta anni, uisitabo uos et suscitabo super uos uerbum meum bonum, ut reducam uos ad locum istum. ego enim scio cogitationes, quas cogito super uos, ait dominus, cogitationes pacis et non afflictionis, ut dem uobis finem et patientiam — siue spem —. et inuocabitis me et ibitis — siue iuxta Symmachum inuenietis — et orabitis me, et exaudiam uos. quaeretis me et inuenietis, cum quaesieritis me in toto corde uestro, e t inueniar a uobis siue apparebo uobis.

\'Nolite\', inquit, \'credere pseudoprophetis, diuinis et somniatoribus uestris, qui uobis uicinum in Hierusalem reditum pollicentur! nisi enim septuaginta anni expleti fuerint — Cyro, rege Persarum, laxante captiuos —, nequaquam in patriam reuertemini; et tunc mea promissa conplebo, ut reducam uos ad locum istum; ego enim scio cogitationes, quas cogito super uos, ait dominus\'. se dicit nosse, quid cogitet, illos autem cum suis prophetis, diuinis et somniatoribus ignorare; futurorum igitur scientia soli deo competit. \'ut dem uobis,\'ait, \'finem -J,.

et patientiam: finem captiuitatis et patientiam laborum praesentium siue spem futurorum. tunc inuocabitis me et ibitis Hierusalem et orabitis, et exaudiam uos\'. certe absque inuocatione et oratione captiuorum poterat implere dominus. quod promiserat, sed hortatur eos ad preces, ut, quod promissum est, mereantur accipere. quaeretis et inuenietis me, cum quaesieritis in toto corde uestro, iuxta illud euangelicum: petite, et accipietis; quaerite. et inuenietis: pulsate, et aperietur uobis.

secundum άναγωγὴν tam diu in saeculi huius \'confusione\' uer samur. quamdiu \'requiem\' septenarii numeri mereamur accipere et accepta paenitentia deus impleat, quod promisit, et reducamur ad locum nostrum, ecclesiam; idcirco enim dominus percutere uisus est, ut sanaret, dabitque nobis finem laboris nostri atque patientiae. et inuocabimus eum et reuertemur in ecclesiam et orabimus, et exaudiemur. quaeremus et inueniemus eum, cum toto corde quaesierimus illum, et tunc apparebit nobis.

Quidam \'septuaginta annos\' iuxta illud interpretatur, quod scriptum est: dies annorum nostrorum in ipsis septuaginta anni; qui cum fuerint expleti, tunc ad dominum reuertamur in toto corde nostro et exaudiamur et finis sit laboris nostri atque patientiae; nunc enim in umbra nos omnia et imagine possidere.

X Et inueniar uobis, ait dominuset reducam captiuitatem uestram et congregabo uos de uniuersis gentibus et de cunctis locis, ad quae expuli uos, dicit dominus, et reuerti uos faciam de loco, ad quem transmigrare uos feci, quia dixistis: suscitauit nobis dominus prophetas in Babylone.

haec enim dicit dominus ad regem, qui sedet super solium Dauid, et ad omnem populum habitatorem urbis huius et ad fratres uestros, qui non sunt egressi uobiscum in transmigrationem; haec dicit dominus exercituum: ecce mittam in eos gladium, famem et pestem et ponam eos quasi ficus malas, quae comedi non possunt eo, quod pessimae sint.

et persequar eos in gladio, in fame et in pestilentia et dabo eos in uexationem uniuersis regnis terrae, in maledictionem et in stuporem et in sibilum et in opprobrium cunctis gentibus, ad quas ego eicio eos eo, quod non audierint uerba mea, dicit dominus, quae misi ad eos per seruos meos, prophetas, de nocte consurgens et mittens; et non audistis. dicit dominus. uos ergo audite uerbum domini, omnis transmigratio, quam emisi de Hieru- salem in Babylonem! * Hucusque in LXX non habetur.

quae asteriscis praenotaui; cetera enim, in quibus uel singuli uersus uel pauca ab eis praetermissa sunt uerba, uictus taedio annotare nolui, ne fastidium legenti facerem. pollicetur autem dominus his, qui erant in transmigratione, quod post septuaginta annos captiuitatis redire eos faciat de uniuersis gentibus et de cunctis locis, ad quae expulerit eos, et captiuitate laxata pristinum statum et patriam recipere.

cet cum ego haec\', inquit, mea sponte facturus sim et certo tempore redditurus uos, frustra decipimini et putatis uos habere prophetas in Babylone, qui uobis falsa promittunt; ita autem sciatis nequaquam uos reditum nunc sperare debere, sed aedificare domos, plantare pomaria, accipere uxores et generare filios et multiplicari numero et tempus exspectare promissum.

audite, quid dominus loquatur ad Sedeciam, qui nunc regnat in Hierusalem, et ad omnes habitatores urbis eius, id est ad fratres uestros, qui noluerunt meae oboedire sententiae et Babylonem migrare uobiscum, quod nequaquam captiuitatem possint effugere, sed gladio et fame et peste moriantur, et ponat eos quasi ficus malas., quas Theodotio (et Aquilae prima editio) interpretatus est \'sudrinas\', secunda \'pessimas\', Symmachus \'nouissimas\'; quae Hebraice appellantur \'suarim\', sed scriptorum uitio pro media syllaba siue littera (alpha\' Graecum \'delta\' inoleuit, ut pro \'suarim\' legatur \'sudrim\'.

quomodo autem cofinus siue calathus, qui habebat ficus bonas, \'primitiuas\' habuisse dicitur, sic alter cofinus, qui habebat ficus malas, habuisse ficus \'nouissimas\'scribitur.

let persequar,\' inquit. \'eos, qui nunc in Hierusalem urbe uersantur, gladio, fame et pestilentia, ut primum obsidione confestim, qui remanere et effugere potuerint. dispergantur in uniuersas terras et exemplo sint omnibus maledictionis, stuporis et sibili et opprobrii, ad quos ego eiciam eos. quia non audierunt uerba mea, dicit dominus, quae per seruos meos locutus sum ad eos de nocte consurgens et mittens, et numquam monere cessaui, ut imitarentur uos, qui nunc in transmigratione securo otio perfruimini, donec promissio domini conpleatur. uos autem, qui meae oboedistis sententiae et regi uos Babylonio tradidistis, audite, quae dicturus sim\\

et in hoc loco delirus interpres somniat ruinam caelestis Hierusalem et ad eos prophetiam dirigi suspicatur, qui in huius mundi Babylonia regione uersantur, quod bene fecerint in haec corpora sponte descendere et in terra Chaldeorum aedificare domos, plantare pomaria, accipere uxores, filios generare bonisque operibus restitui post septuaginta annos in locum pristinum et in caelestem Hierusalem;

illos autem, qui noluennt propria uoluntate ad terrena descendere, haec passuros, quae dominus Sedeciae et eius populo comminatur, qui noluerunt imitari fratres suos nec uenire in Babylonem, quod mittat in eos gladium et famem et pestem, hoc est rerum omnium paenuriam, et ponat quasi ficos pessimas, quae penitus comedi non possunt, et persequatur eos gladio sempiterno et det in uexationem uniuersis regnis terrae. quo scilicet nequaquam homines, sed daemones fiant, aeriae potestates, et sint apud cunctos angelos, qui praesint singulis prouinciis, in maledictionem et in stuporem et in sibilum et in opprobrium cunctis gentibus.

ethoc eos idcirco passuros, quia uerba prophetarum in caelesti Hierusalem audire noluerint, qui eos hortabantur, ut ad terrena descenderent et corpus humilitatis assumerent et acta paenitudine post uerum sabbatismum locum pristinum possiderent.

haec ille dixerit; quae cum audiunt discipuli eius et Grunnianae familiae stercora, putant se una audire mysteria nosque, qui ista contemnimus, quasi pro brutis habent animantibus et uocant πηλουσιὡτας eo, quod in luto istius corporis constituti non possimus sentire caelestia.

Haec dicit dominus exercituum deus Isra- hel ad Ahab, filium Culiae, et ad Sedeciam, filium Maasiae, qui propheta n t uobis in nomine meo mendaciter: ecce ego tradam eos in manu Nabuchodonosor, regis Babylonis, et percutiet eos in oculis uestris.

et assumetur ex eis maledictio omni transmigrationi Iudae, quae est in Babylone, dicentium: ponat te dominus sicut Sedeciam et sicut Ahab, quos frixit rex Babylonis in igne pro eo, quod fecerunt stultitiam — siue iniquitatem — in Israhel et moechati I sunt uxores amicorum — siue ciuium — suorum et locuti sunt uerbum in nomine meo mendaciter, quod non mandaui eis; ego sum iudex et testis, dicit dominus.

Aiunt Hebraei hos esse presbyteros, qui fecerint stultitiam in Israhel et moechati sunt uxores ciuium suorum, quorum uni loquitur Danihel: inueterate dierum malorum et alteri: semen Chanaam et non Iuda, species decepit te et concupiscentia peruertit cor tuum! sic faciebatis filiabus Israhel et illae metuentes loquebantur uobiscum: sed non filia Iudae sustinuit iniquitatem uestram.

quodque propheta nunc loquitur: et locuti sunt uerbum in nomine meo mendaciter, quod non mandaui eis, illud significari putant, quod miseras mulierculas, quae - circumferuntur omni uento doctrinae, sic deceperint, quo dicerent eis, quia de tribu erant Iuda, Christum de suo semine esse generandum; quae inlectae cupidine praebebant corpora sua quasi matres futurae Christi.

sed illud, quod in praesentiarum dicitur: quos frixit rex Babylonis in igne, uidetur Danihelis historiae contraire. ille enim asserit eos ad sententiam Danihelis a populo esse lapidatos; hic uero scriptum est, quod frixerit eos rex Babylonis in igne. unde et a plerisque ac paene omnibus Hebraeis ipsa quasi fabula non recipitur nec legitur in synagogis eorum.

\'qui enim,\' inquit, (fieri poterat, ut captiui lapidandi principes et prophetas suos haberent potestatem?\' magisque hoc esse uerum affirmant, quod scribit Hieremias, conuictos quidem esse presbyteros a Danihele, sed latam in eos sententiam a rege Babylonis, qui in captiuos ut uictor et dominus habebat imperium.

quanti et de nostro grege similes Ahab et Sedeciae prophetant in nomine domini mendacium et faciunt stultitiam in Israhel et moechantur uxores ciuium suorum, qui in eadem ecclesiae sunt urbe generati! quos uerus Nabuchodonosor friget in igne peccati dicente Osee propheta: omnes adulterantes quasi clibanus succensus a coquente.

felix, qui tollit iugum ab adulescentla sua et sedet solus, quia amaritudine repletus est, potestque dicere cum Dauid: non sedi in concilio malignantium et cum iniqua gerentibus non introibo!

quodque intulit nunc propheta: ego sum iudex et testis, dicit dominus, hunc habet sensum: \'haec, quae dico de duobus pseudoprophetis, qui loquuntur uerbum in nomine meo mendaciter, quod non mandauerim eis, nequaquam opinione cognoui, sed ipse scio uera esse, quem celare nemo potest nec effugere mei iudicii ueritatem>.