Epistulae

ob quae cogitationis et sermonis et operis reddemus rationem in iudicio accusantibus se inuicem cogitationibus nostris siue defendentibus in die, qua iudicaturus est deus abscondita hominum per Iesum Christum, sicut Paulus apostolus scribit.

Quod cum ita sit, adpropinquante festiuitate domini dicamus ad eos, quos Origenis error inuoluit et fraudulentia captiuos tenet: fugite de medio Babylonis et resaluate unusquisque animam suam. quamuis enim iuxta uaticinium prophetale Babylon calix aureus esse dicatur et conpositione ac lepore uerborum ueritatis pulchritudinem praeferat et transfiguret se in angelum lucis, tamen sciendum, quod, quicumque bibunt de uino illius, mouentur et corruunt et contriti lamentatione sunt digni.

nos autem mortiferis perturbationibus resistentes muro continentiae uallemus animam et libertatem illius cotidiana uirtutum exercitatione tueamur. sicut enim uenditi serui eorum, qui pro eis dedere pretium, famuli et uerberones uocantur, ita, qui animas suas uariis uendidere desideriis, horum, quibus se tradiderunt, famuli nuncupantur et quasi crudelibus oboediunt dominis.

cumque et emendatores erroris sui rigida fronte contemnant, temeritate stultitiam defendentes ignorant, quod audacia nihil sit aliud, ut mihi quidem uidetur, nisi absque sensu et cogitatione sententia procul a se fugans gubernatorem perturbationum animum. cumque tali fuerit conspoliata praesidio, praeceps in profundum fertur inpietatis et quasi quodam amarissimo flegmate lumen mentis obscurat oculumque eius secundum eloquium scripturarum tractabili tenebrarum nocte circumdat.

Unde, qui Origenis erroribus delectantur, festiuitatis dominicae non spernant praeconia nec unguenta, aurum et margaritas quaerant in luto neque matrem suam ecclesiam, quae eos genuit et nutriuit, in magnis urbibus lacerent, qui aliquando nostri nunc propter illum et discipulos eius gentilium in nos odia superant et in delectatione eorum in nos maledicta congeminant diuitumque obsident fores nec audire metuunt cum Iudaeis: filios genui et exaltaui, ipsi autem me spreuerunt.

qui mihi uidentur nescire omne uerbum ueritatis non habens fundamentum, etsi ad horam audientem inlexerit, ut putet uerum esse, quod non est, paulatim dissolui et in nihilum redigi uniuersamque sententiam, quae in morem torrentis de pessima mente profertur, obruere auctorem suum et litteras syllabasque, quibus fuerat contexta, perdentem absque sensu et sono et ulla imagine derelinqui et instar uenenatissimi colubri percutere prolatorem suum statimque retrahere caput et quasi in foramine mentis tabescere atque consumi. nam mendaciorum finis interitus est.

illi, qui quondam iactabant se solitudinis amatores, saltim paruulam ad occultanda maledicta super labia furoris sui aedificent cellulam, non de sanctis Hierusalem lapidibus, sed de informibus Babylonis saxis, quae indolata et inaequalia ruiturae domus parietes fulciant.

quamquam efremmatis auribus et gentilium odiis se nostri detractatione commendent car- - ; pentes ecclesiasticam disciplinam et patientia nostra quasi quodam temeritatis fomite abutentes, tamen aliquando taceant et quiescant et audiant prophetam dicentem: prohibe linguam tuam a malo et labia tua ne loquantur dolum, desiderentque ea sapere, quae digna sunt uita solitaria, et ecclesiae principem ac magistrum non contristent deum.

Uos autem obsecro, fratres, ut in commune oremus pro eis et prophetali uoce dicamus: quis dabit capiti meo aquam et oculis meis fontem lacrimarum? et plorabo die et nocte uulneratos filiae populi mei, dei misericordiam deprecantes, ut liberet eos errore, quo uincti sunt, et odium, quo aduersum nos frustra insaniunt, amore conmutent.

unde et nos obliti iniuriarum indulgentissimo eos cupimus recipere sinu et illorum sanitatem et conuersionem ad deum propriam sanitatem et gloriam conputamus. et si aliter non possunt curari nisi nostra humilitate, ultro eis satisfaciamus; nihil eis tulimus, nihil nocuimus, tametsi indignantur et saeuiunt contra ecclesiae medicamina, quibus uulneratis sanitas redditur. nos, quae scimus, loquimur et, quae didicimus, praedicamus orantes, ut, qui ecclesiasticas despiciunt regulas, normam recipiant ueritatis nec propter hominum confusionem, per quam difficulter errantes corrigi solent, perdant utilitatem paenitentiae.

et nunc dicimus et ante praediximus et idem frequenter ingerimus: uagari eos nolumus nec per alienas errare prouincias, sed ad extorres et furibundos cum propheta clamamus et loquimur: saluamini de terra et reuertimini et nolite stare; recordamini, qui procul estis a domino, et Hierusalem ascendat super cor uestrum.

Forsitan haec audientes ecclesiasticae congregationis amor subeat et recordentur fraternae in commune laetitiae et hymnorum, quibus cum ceteris domino concinebant, frigusque odiorum dilectionis calore conmutent et intellegant nos medicos, non inimicos, indulgentissimos patres, non hostili tumentes superbia. neque enim fieri potest, ut, quos saluari uolumus, perire cupiamus et non eis ecclesiasticam uirgam conuerti in baculum, si tamen relinquentes errorem ueritatem sequi uelint et omittere temeritatem lasciuientium puerorum.

sin autem respuunt eam et contemnentes ecclesiasticam disciplinam eleuant cornu suum contra regulas eius et salutaria spernentes consilia proiciunt retrorsum, audiant dominum comminantem: homo, qui fecerit in superbia, ut non audiat sacerdotem, qui stat ad ministrandum in nomine domini dei tui, uel iudicem, quicumque fuerit in diebus illis, morietur homo ille et auferes malum de Israhel et omnis populus audiens timebit et non inpie aget ultra.

uerum ne occupati circa uulneratorum curationem nostri inmemores, simus et propria neglegamus ac, iuxta quod scriptum est, aliis praedicantes ipsi reprobi inueniamur, commonemus stantes, ut caueant, ne, dum iacentibus manum porrigunt, ipsi corruant et ut seruantes ecclesiasticam disciplinam futurum iudicium 25 reformident.

Igitur dominicum pascha celebrantes sanctis scripturarum purificemur eloquiis et ad tropaea saluatoris respicientes cuncta \'offendicula, quibus uitae nostrae curriculum retardatur, auferamus I e medio. auaritiam quasi faeneratorem pessimum declinantes uanae gloriae cupiditatem ut insatiabilem iugulemus feram et fornicationis blandum ac lubricum colubrum sollicita mente uitemus.

si quando nobis prosperior rerum aura successerit, humilitate et mansuetudine tumorem animi temperemus; si aduersi uenti flauerint, fortitudinem praesumentes iacentem animum suscitemus ipsique nostri peccati accusatores simus et sciamus nos hoc salutis habere principium. inpossibile est enim sollemnitate domini dignos fieri, nisi nosmet ipsos corripiamus et iugi meditatione uirtutum libertatem animae, quae uitiis oppressa est, recuperemus.

quapropter positi in certamine et sudore ac labore praesentium futuram nobis sollemnitatis caelestis gloriam praeparantes, priusquam stemus ante tribunal Christi,, praeterita peccata paenitentia corrigamus, praesenti fletu redimamus futura gaudia aculeoque conscientiae in morem apium\' noxios peccatorum fucos repellamus plena ceris ac melle aluearia reseruantes. curemus diuersa uitiorum uulnera et rapinas diuitum, quibus uel maxime hoc hominum capitur genus, crebris commonitionibus reprimamus.

et sic poterimus inminentium ieiuniorum iter carpere incipientes quadragesimam a tricesima die mensis Mechir et ebdomadam salutaris paschae quinta die mensis Pharmuthi finientesque ieiunia secundum euangelicas traditiones uespere sabbati decima die Pharmuthi et inlucescente statim dominica festa ! celebremus undecima die eiusdem mensis iungentes et septem reliquas ebdomadas sanctae pentecostes, ut cum his, qui trinitatis unam confitentur diuinitatem, in caelis praemia recipiamus in Christo Iesu, domino nostro, per quem et cum quo deo patri gloria et imperium cum spiritu sancto in saecula saeculorum. amen.

Salutate inuicem in osculo sancto. salutant uos omnes, qui mecum sunt, fratres. et hoc necessario scribimus, ut sciatis pro sanctis et beatis episcopis, qui in domino dormierunt, ordinatos / esse in t Limnodos pro Herone Mnaseam, in Erythro pro Sabbatio Paulum, in Omboes pro Siluano Uersen. his ergo scribite et ab his accipite pacificas iuxta ecclesiasticum morem litteras.

Ex eo tempore, quo beatitudinis tuae accepi epistulas iuncto paschali libro, usque in praesentem diem ita et maerore luctus et sollicitudine ac diuersis super ecclesiae statu hinc inde rumoribus exagitatus sum, ut uix uolumen tuum potuerim in Latinum uertere. optime enim nosti iuxta ueterem sententiam non esse tristem eloquentiam, maxime, si ad aegritudinem animi accedat corporis aegritudo.

et hanc ipsam epistulam febre aestuans et quintum lam diem decumbens lectulo nimia festinatione dictaui breuiter indicans beatitudini tuae magnum me laborem sustinuisse in translatione eius, ut omnes sententias pari uenustate transferrem et Graecae eloquentiae Latinum aliqua ex parte responderet eloquium.

In principiis philosopharis et generaliter agens, dum omnes erudis, unum iugulas; in reliquis autem, quod uel difficillimum est, rhetoricae eloquentiae iungis philosophum et Demosthenen atque Platonem nobis consocias. o quanta dicuntur in luxuriam, quantis praeconiis extollitur continentia! et de intimis sapientiae disciplinis diei et noctis, lunae cursus ac solis ratio et mundi istius natura describitur; et hanc ipsam disputationem ad scripturarum refers auctoritatem, ne in paschali libro uidearis de saecularibus quippiam fontibus mutuatus.

quid plura? m os laudajre te uereor, ne assentandi crimen incurram. optimus liber est et in philosophis et agens susceptam causam absque inuidia personarum. unde, obsecro te, ignoscas tarditati meae; ita enim sanctae et uenerabilis Paulae dormitione confectus sum, ut absque translatione huius libri usque in praesentiarum nihil aliud diuini operis scripserim. perdidimus enim, ut ipse nosti, repente solacium, quod—ut conscientiae nostrae testis est dominus - non ut proprias dicimus (spectantes) necessitates, sed I ut sanctorum refrigeria, quibus illa sollicite seruiebat.

sancta et uenerabilis filia tua Eustochium, quae nullam pro matris absentia recipit consolationem, te et uniuersa fraternitas suppliciter salutat. libros, quos dudum scripsisse te nuntiasti, uel legendos nobis uel uertendos transmitte.

Nunc quoque dei uiua sapientia nos ad sanctum prouocat pascha celebrandum omnes cupiens eius esse participes. unde propero ad illud currentes gradu ieiuniis et continentia omnique adflictione corporis pugnantes contra uirtutum industriam uoluptates redigamus ad nihilum fulti saluatoris auxilio et peccata nostra deo, qui sanare potest, simpliciter confitentes uerum conscientiae iudicium formidemus, ut cum Dauid uociferantes atque dicentes: p e ccata adulescentiae meae et ignorantiae ne memineris; secundum misericordiam tuam memor esto mei, terrore ignis aeterni crescentia uitia consumamus, quorum finis est talia ultra non facere et exordium. salutis praeteritorum obliuio.

sicut enim principium uiae bonae facere iusta, sic exordium cessantium peccatorum eorum impetus cohibere, dum aut ratione frenantur aut metu ad praecipitia non ueniunt. cumque legis fuerit in animo recordatio, ilico fugiunt et cessantes ultra procedere in triumphantium uirtutum castra concedunt paulatimque paenitendo referentes pedem et sapientium iudicium declinantes instar fumi resoluuntur in nihilum.

difficile sanantur mala, quae non statim, ut crescere coeperunt, opprimuntur; facilis est eorum eradicatio, cum, qui dudum peccauerunt, per paenitentiam ad prudentiam conuertuntur et finem peccandi emolumentum inuenerint paenitendi. neque enim possumus opprimere incentiua uitiorum, nisi uirtutes facere coeperimus, aut cessabunt uetera, prius quam nouorum operibus excludantur.

et quomodo, si contra superuenientes uoluptates firmo animo resistamus, praeterita peccata delentur, ita, si perseuerans fuerit praeteritorum obliuio, futura delicta ultra crescere non ualebunt. malorum quippe operatores quasi in dicionem suam redigentes eos, qui possunt prohibere nec prohibent, tota ad peccandum debacchantur insania et silentium in consensum trahentes, quidquid animi libido suggesserit, opere explere nituntur. libertas praesentium uitiorum futura germinat uitia et, si priora neglexeris, fons et seminarium futurorum est.

Quae cum ita sint, qui possunt prohibere peccantes et laboris fugainertique silentio dissimulant et crescere patiuntur mala, participes eorum rectissime iudicabuntur, qui auctores scelerum sunt, et neglegentiae poenas luent, dum inrationabile otium sudori ulciscentium praetulerunt. malentes quietem culpabilem quam seueritatem uitia succidentem.

si enim recedamus a uitiis, penitus interibunt et eorum fraudulenta dulcedo siccabitur omnesque impetus uoluptatis quodam, ut ita dicam, languore torpescent, quando mens nostra fuerit uirtutis hospitium. legis recordatio non sinit peccata generari nec ea crescere patitur; cumque futurum tribunal et formidolosum iudicii diem cogitauerit, tam principium quam medium finemque peccati prohibebit et amaros illius fluctus atque intumescentes gurgites usque ad ipsum fontem uenasque siccabit.

uirtus lege comitata uitiorum opprimit semina et animum de humilibus ad excelsa sustollit; e contrario uitia, nisi coerceantur, superbiunt et oboedientes sibi ad inferna detrudunt, cumque semel possederint animas, opprimunt eas inlecebris uoluptatum nec sinunt iuxta humani corporis statum in sublime erectumque suspicere, sed instar pecudum ad terrena declinant. de quibus psalmista testatur dicens: uocauerunt nomina sua in terris suis.

Dicat aliquis hic: \'si tantam habent uitia fortitudinem et tam plurimos blanda persuasione supplantant, quid debent agere, qui peccare se sentientes cupiunt mutare peccata uirtutibus et amore meliorum peiora contemnunt?\' audi ad huiusce modi loquentem Moysen: peccasti? desine, fine peccati priora subuertens et efficacissimo medicamine uitia emendans, cessatione uitiorum.

Idulcis mali uita mlecebras et blandientes corporis uoluptates quasi noxia uenena declina nec per lubricam et mollem deliciarum ingrediaris semitam, quia ieiuniis et continentia sollemnitas adprehenditur et uix laborantes atque sudantes mala bonis possumus inmutare et repugnantes opprimere uoluptates paucique sunt, qui calcatis uitiis tramitem teneant ueritatis, dum malitia innumeris nocendi utitur artibus et uinci non potest, nisi sapientiae desuper fulciamur auxilio clamantis nobis atque dicentis: noli timere, quia tecum sum.

mali interitus est mala ultra non facere, radix uitiorum legis scita contemnere. ut peccata germinat neglegentia, ita sollicitudo uirtutes parit. lex custodita fugat ignominiam, neglecta parturit poenas et, quanto, si despiciatur, seueri iudicis imitatur truculentiam, tanto, si seruetur, clementissimi patris exhibet mansuetudinem. igitur peccati cessatio uirtutis principium est et medicina praeteritorum ac praesentium futurorumque uitiorum legis indefessa meditatio, quae cum possessoris sui habuerit securitatem, cunctis perturbationibus caret. sapientia - quippe in nobis operatur bonum, postquam ei mundum cordis praebuerimus habitaculum et cogitationes in opera uerterimus.

nec ambigitur, quin in utramque partem, uel faciendi uel non faciendi bona, habeamus liberam facultatem et oppressis prauis recta nascantur tuncque uirtutum inter se concinat chorus, cum uitiorum in animis fuerit solitudo. sicut enim continentia in corporibus nostris obtinens principatum infirmitates nasci prohibet et amatores sui nec debilitat nec occidit praeteritosque languores in pristinam restituit sanitatem et expellens, quod contra naturam est, reuocat ea, quae naturae congrua sunt, ut aequali temperamento uitae huius ratio conseruetur, sic anima legum iussa conseruans, quantum recipere potest humana natura, a malorum contagione secernitur et ex omni parte i sollicita seque circumspiciens nihil ad se introire permittit, quod I contrarium sit praeclaris cogitationibus.

quin potius in templum uersa dei caelesti. iugiter sollemnitate perfruitur habens diuitias obseruantiam legis, quae iacentes suscitat aliosque puniens alios corrigit et semper clamitans: numquid qui cecidit, non resurget aut, qui auersus est, non reuertetur? spem salutis largitur paenitentibus, dum monet, ut prosit, corripit, ut emendet, pudoremque pristinorum iniciens peccatorum facit meliora sectari, quae appetere non possunt, nisi prius conscientiae uulnera condemnarint.

Uerum quia lex neglegentes sui et in errore demersos consiliis optimis ad meliora reuocare festinat quasi norma prauorum operum, eos autem, qui sibi oboediunt, absque praemio esse non patitur neque aeternis angustiis premi, quotquot sanctum pascha celebramus, continentia atque ieiuniis latorem legis amicum nobis esse faciamus et propheta his, qui pascha celebrant, promittente: eris corona decoris in manu domini et diadema regni in manu dei tui, opulentum uirtutum conuiuium requiramus ornantes nos scientia scripturarum quasi sollemnibus I uestimentis.

sancta laetantibus nobiscum angelis in caelo oscula praeparemus fugantes omnem neglegentiam et rumpentes moram, ut alacri cum discipulis ad saluatorem pergamus incessu dicamusque ei: ubi uis paremus tibi pascha? atque in caelorum cenaculo constituti ac mysticum pascha facientes possimus canere: quam dilecta tabernacula tua, domine uirtutum! ibi enim angelorum repperiemus choros et cum eis festa celebrantes habebimus eos socios mysteriorum dei et exultatione ineffabili gestiemus sapientiae cum illis sacramenta discentes, ubi nulla fraudis deceptio est, ubi, qui uestem non habet nuptialem, conuiuium intrare prohibetur, licet in praesenti saeculo iustum esse se iactet.

omnes sunt ibi senescentis ac prouectae plenaeque aetatis nullusque ibi iuxta prophetam inmaturae sapientiae repperietur: erit enim, inquit, iuuenis centum annorum magnitudine numeri perfectionem eruditionis ostendens. unde, fratres sancti caelestisque uocationis participes, saluatorem per prophetam audiamus clamantem: ueniam congregare omnes gentes et uenient et uidebunt gloriam meam et dimittam super eos signum mundi.

Ad sollemnitatem properemus atque dicamus mihi autem . absit gloriari nisi in cruce Christi. dabit, inquam, dabit laborantibus gaudium et ieiunantibus benedicens loquetur: erunt domui Iuda in gaudiumetlaetitiam etin sollemnitates bonas et laetabimini;ueritatem ac pacem diligite; non est enim omnium sollemnitas, sed domui Iuda, id est ecclesiae Christi.

igitur, quia secundum psalmistam tempus faciendi domino et Paulus scribit: nox praecessit, dies autem adpropinquauit; abiciamus ergo opera tenebrarum et induamur armis lucis, sicut in die honeste ambulemus, non comessationibus et ebrietatibus, non cubilibus et inpudicitiis, non contentione et aemulatione, sed induite dominum Iesum Christum et carnis curam ne feceritis in desideriis, iustum est cunctos domini timore purgatos dignam sollemnitatem continentiis et ieiuniis redimere castitatem et dormien-\' tem sensum uigili suscitare fide imitarique sapientissimum Danihelem, de quo scribitur: est uir in regno tuo, in quo est spiritus dei, et in diebus patris tui uigilantia et sapientia inuentae sunt in eo.

qui enim curam sui gerunt, ut ad meliora proficiant, habentes legem quasi fortissimum ducem, parent imperiis eius et uenientia contra se peccata subuertunt splendore operum inlustrantes paschae festiuitatem et securitate conscientiae perturbationum iacula neglegentes spe anticipant uictoriam.

qui autem horum imitatores sunt, antequam ineant proelium, desiderio uirtutis palmam occupant triumphorum coronamque, quam uictores lubricae uoluptatis in caelestibus possident, reuelata facie animo contemplantes uociferantur et dicunt: dominus deus fortitudo mea et ponet pedes meos in consummationem super excelsa statuens me, ut uincam in cantico eius.

Nec putemus, fratres carissimi, certamen esse perpetuum et idcirco lassemur, sed sciamus finem huius coronam esse iustitiae, quam nulla saeculorum corrumpet aetas. stadium uitae istius et certaminis temporale est; qui autem inoffenso cucurrerint gradu et ad calcem uenerint praemiorum, nouas inuenient mansiones uictoriam canticis demonstrantes. itaque gratia domini triumphos nobis de sceleratissimis daemonibus pollicente ieiunia rite celebremus, ut sollemnitatis quoque rite participes simus.

nequaquam diebus quadragesimae, sicut luxuriosi diuites solent, uini poculum suspiremus neque in procinctu et proelio, ubi labor et sudor est necessarius, carnium edulio delectemur. crapula quippe et ebrietas et ceterae huius uitae inlecebrae opulentissimum animarum thesaurum exhauriunt et sementem scientiae doctrinaeque uberrimam sui admixtione suffocant.

quam ob rem dommus atque saluator prouocans discipulos suos ad rigorem continentiae loquebatur: adtendite uobis, ne forte grauentur corda uestra in crapula et ebrietate et curis huius uitae et superueniat in uos repentina dies illa; tamquam laqueus enim superueniet in omnes, qui sedent super faciem omnis terrae. surgite, abeamus hinc, quos ob neglegentiam sui poenae ilico consequentur. qui autem legum praecepta custodiunt, ignorant uinum in ieiuniis, carnium esum repudiant et insatiabilem auaritiam dei timore conpescunt. unde ad continentes scriptura cotidie clamitat: \'uinum et siceram non bibent\' et e contrario Iudaei ob culpam audiunt: dabatis bibere sanctis uinum prophetis praecipiebatis dicentes: ne prophetetis.

non possunt suscipere correptionem, qui luxuriae oblectatione capiuntur, neque uentris ingluuiem ratione et consiliis non refrenantes amare ieiunia, qui desidia et peritura cito uoluptate studium uirtutis infamant non erubescentes et uinum clam bibere et auidis faucibus arbitros declinantes in cubiculis mulsa potare, ut inediam et ieiunia, quae ultro adpetere debebant, ieiuniorum tempore luxuria et ebrietate conmutent, nescientes, quod, etiamsi hominum conscientiam fugiant et clausis parietibus uescantur carnibus atque aues altiles diebus quadragesimae et propinquante pascha inmundis manibus lacerent tristi uultu foris ieiunia promittentes, corripiat huiusce modi dominus et dicat: iniquitates magnas faciunt isti, ut recedant a sanctis meis.

non decet ieiunantes tempore agonis et proelii uesci carnibus monente scriptura: adfligetisanimas uestras neque Fasides aues sollicito labore perquirere et garrulas uolucres earumque pinguedinem hianti ingerere gulae nec inuestigare magni pretii cocos, qui uentris rabiem iure multiplici et carnibus contusione mutatis diuersoque ciborum sapore demulceant fumantibus patinis et nidore sui furori gutturis blandientibus, cum in iniuriam continentiae diuersi saporis et coloris uina quaeruntur.

Docet nos sancti Danihelis historia et trium puerorum uirtus consona adpetere et honorare ieiunia, qui, ut longos sermones breui artem conpendio, in seruitutem libertate mutata, cum captiui debuerint desiderare delicias, contempserunt Babylonias dapes et sim- ! plicem cibum regali mensae praetulerunt. praeceperat quippe rex ■ Nabuchodonosor eunuchorum principi, ut de filiis captiuitatis Israhel et de regio semine pueros, in quibus nulla esset macula, pulchros corpore et aptos ad sapientiam perdiscendam introduceret palatium, ut essent in aula regis discerentque litteras ac linguam Chaldaeorum et de reliquiis mensae eius uiuerent atque inde accepta uina potarent.

eliguntur itaque de tribu Iuda Danihel, Ananias, Azarias, Misahel et genere concordes et fide, quorum nobilitatem dura mutauerat seruitus. e quibus Danihel, sicut scriptura testatur, posuitincorde suo non coin quinari de mensa regis. tres quoque pueri non minus religione quam propinquitate sociati suscipiunt uiri consilium et adprobant sapientiam simulque eunuchorum principem deprecantes dei opitulante clementia inpetrant, quod desiderant, et m terra captiuitatis seruant generis nobilitatem.

nam tjmentem praepositum, ne aliorum puerorum uultus hilarior capitali se poenae addiceret, ratione et consilio leniunt his uerbis loquentes: tempta pueros tuos diebus decem et detur nobis de seminibus et comedemus et aquam bibemus et appareant in conspectu tuo uultus nostri et uultus puerorum, qui comedunt de mensa regis, et, sicut uideris, ita facies cum seruis tuis. fidebant enim, quod uirtutis desiderium dei clementia sustentatum pulchra et fortia corpora conseruaret et omnem deformitatem fides uinceret et nitorem pulchritudinis nulla macies conmutaret.

Haec idcirco, fratres carissimi, replicauimus, ut Pauli apostoli de sanctorum uirtutibus praedicantis uerba noscentes, in quibus ait: quorum considerantes exitum conuersatio nis imitamini fidem, suadeamus eis, qui tempore ieiuniorum esu carnium delectantur, imitari sanctorum continentiam, qui nulla ui superari potuerunt, ut rigorem uirtutis amitterent, ut Babyloniorum imperium formidantes captiuam in se ostenderent uoluptatem, sed manserunt liberi uentrisque desideria ratione superarunt et titillantem gulae uicere luxuriam nobisque suae fortitudinis exemplaria reliquerunt habitantes in Babylone corporibus,. sed sensu et fide cum angelis in caelesti Hierusalem morantes, ut omnem deinceps aetatem docerent ieiuniorum tempore a uino et carnibus abstinendum, quaerenda terrae semina, potandam aquam, quibus comitibus utitur pudicitia.

Quid memorem insignes Machabeorum uictorias? qui, ne inlicitis carnibus uescerentur et communes tangerent cibos, corpora obtulere cruciatibus totiusque orbis in ecclesiis Christi laudibus praedicantur fortiores poenis, ardentiores, quibus conburebantur, ignibus. uicta sunt in eis omnia crudelitatis ingenia et, quidquid ira persecutoris inuenerat, patientium fortitudo superauit.

inter poenas magis paternae legis quam dolorum memores — lacerabantur uiscera, tabe et sanie artus defluebant et tamen sententia perseuerabat inmobilis; liber erat animus et mala praesentia futurorum spe despiciebat. lassabantur tortores et non lassabatur fides; frangebantur ossa et uolubili rota omnis conpago neruorum atque artuum soluebatur et in inmensum spirantia mortem incendia consurgebant; plenae erant feruentis olei sartagines et ad frigenda sanctorum corpora terrore incredibili personabant — et tamen inter haec omnia paradisum animo deambulantes non sentiebant, quod patiebantur, sed quod uidere cupiebant.

mens enmi dei timore uallata flammas superat, uarios tormentorum spernit dolores, cumque semel uirtuti se tradiderit, quidquid aduersi euenerit, calcat et despicit; qualis fuit Paulus scribens in his omnibus superamus per I eum, qui nos dilexit. quod enim sustinere non potest carnis fragilitas naturali infirmitate superata, uincit animus fide conloquens deo

Ergo, qui ieiunia, id est conuersationem angelicam, imitantur in terris et meminerunt illius dicti: regnum dei non est cibus et potus, sed iustitia et gaudium et pax et laetitia, per continentiam breui et paruo labore magna sibi et aeterna conciliant praemia et multo plus accipiunt, quam offerunt, et futuri temporis gloria praesentes angustias mitigant, quia in hoc stadio pro uirtute pugnantibus finis erit aliquando certaminis. qui autem pugnam ineunt contra uitia et sapientiae disciplinis suas animas dedicarunt, quantumque patitur humana condicio, scientiam adpetunt futurorum, per speculum et imaginem sensu et fide caelorum regna cernentes consequentur aeterna praemia et nullo temporum fine claudenda.

dies et nox certis horarum sibi succedunt spatiis paulatimque decrescentes, quod amittunt, recipiunt et, quod receperint, tribuunt ad eandem mensuram bis in anno conuenientes nec manent in eodem statu, sed breuitate et longitudine horarum momenta discriminant, ut utilem mundo faciant temporum diuersitatem. namque dies ordine et circulo suo de noctis temporibus mutuatur et rursum nox recipit, quod largita est; dumque uicissim et tribuunt et accipiunt et orbe quodam, quod paulatim amiserant, decrescentes sensim et crescentes recipiunt, creatoris dei interpretantur sapientiam.

atque ex hac uicissitudine spatiorum uel menstruus lunae. orbis efficitur uel solis sua per uestigia reuertentis annus inpletur, dumque crescunt dumque decrescunt et lapsui praeteritorum futura succedunt, eadem semper atque alia tempora conmutantur. unde et luna prudentissimo dei artificio condita et formarum mutans uarietates ad plenitudinem tendit et festinat ad diminutionem, ut, quidquid crescens adquisierat, perdat amittatque decrescens, nec stat in eodem statu, sed quibusdam gradibus ascendens atque descendens de paupertate pergit ad diuitias et de diuitiis redit ad paupertatem ipsa diuersitate formarum mutabilem et conditam se esse demonstrans.

-quis uero possit digno sermone exprimere solis cursum et anni circulum rationi menstruae congruentem, dum per quattuor uoluitur tempora et in se semper reuertitur eademque mensura conscendit atque descendit et aeterno ordine labitur, ut, quod lunare spatium triginta diebus inplet ac noctibus, hoc solis cursus spatiis anni uertentis efficiat? cumque ad aequalitatem diei noctisque peruenerit et parumper in libra iusti cursus steterit, festinat ad inaequalitatem deserens, ad quod peruenerat.