Epistulae

et ille quidem sentiat, ut uult, loquatur, ut non timet: audiat nos cum Paulo suis auribus inclamantes honorabiles nuptiae et cubile inmaculatum. et quomodo inmaculatum, si, anima uitiis sordidata carne circumdatur? et culpae subiacebit ! Anna, uxor Elcanae, semen uirorum postulans, ut propter desiderium-\' mulierculae animae in caelis periclitentur et una earum peccato grauis labatur in terram ac pristinam beatitudinem deserat.

nec Moyses inprecans et dicens: dominus deus uester multiplicet uos et ecce estis hodie sicut stellae caeli in multitudine. dominus deus patrum uestrorum addat uobis, sicut estis, ■ milies et benedicat, ut locutus est, hoc petebat, ut animarum in caelo cateruae peccantes Israhelitici populi gentem conderent. quod esse discrepans apertissime patet, ut, qui pro delicto populi precabatur: si dimittis peccatum hoc populo, dimitte; sin. autem, dele me de libro, quem scripsisti, postulet multiplicari filios Israhel; quos si nouerat animarum ruinis crescere, non e contrario precaretur, ne propter uitia melioris substantiae natura uilior conderetur?

cur Dauid inprecatur in psalmo: benedicat te dominus ex Sion et uideas, quae bona sunt, in Hierusalem omnibus diebus uitae tuae et uideas filios filiorum tuorum, si animarum peccato iusti uiri augetur genus, et audet dicere: ecce sic benedicetur homo, qui timet dominum, cum sciat animas delinquentes corporum uinculis alligari et in huiusce modi carcere iudicio dei poenas luere peccatorum?

quomodo deus loquitur per prophetam: si audisses praecepta mea, fuisset utique quasi fluuius pax tua et iustitia tua sicut fluctus maris et sicut harena semen tuum et soboles uteri tui ut puluis terrae? qui enim dei praecepta conseruant, non debent accipere praemium animarum de caelo ruinas, quae ligatae corporibus sobolis eorum incrementa multiplicent.

si autem uolunt discere, quae sint humani generis exordia, audiant dicentem Moysen: tulit deus de terra et finxit hominem et insufflauit in faciem eius spiritum uitae et factus est homo in animam uiuentem, id est inmortalem. deus quoque benedicens Adam et Euae ait:crescite et multiplicamini et replete terram.,

Si animae post peccatum mittuntur in terras, ut nascantur in corporibus, non erat rationis benedici Adam et Euae, cum causa peccati maledictionem potius mereretur. denique, postquam plasmauit eos, benedictionis uocibus prosecutus est, quos postea uoluntate peccantes maledictione percussit.

ex quibus colligitur nequaquam propter animarum peccata corporum substitisse naturam. audiant rursum dicentem deum: ego feci terram et hominem in ea et Dauid: caelum caeli domino, terram autem dedit filiis hominum et cessent ultra cogitationum suarum errores sequi et scripturarum magis auctoritate ducantur.

sicut enim, qui uoluptatibus eneruati sunt et quorum in pectore libido dominatur, contemplantes corporum uenustatem non quaerunt morum pulchritudinem, sed membrorum, sensusque eorum praegrauatus faece terrena nihil altius intuetur, sic, qui structa uerborum conpositione ducuntur et capti eloquentiae sono non intuentur dogmatum ueritatem, erubescunt errorem pristinum confiteri et adrogantiae tumore caecati nolunt esse discipuli, ne, postquam correcti fuerint, prius errasse uideantur.

Abiectis itaque Origenis malis et scripturarum, quae uocantur apocrypha, id est abscondita, decipulis praetermissis — non enim in abscondito locutus sum, ait dominus — iterum atque iterum, fratres carissimi, dominicae passionis festa celebremus; fidem conuersatione decorantes misericordia in pauperes imitemur deum, cui nulla corporalium naturarum forma consimilis est, habeamus in cunctis imaginem bonitatis eius, paenitentia emendemus errores, oremus pro inimicis, pro detractatoribus obsecremus aemulantes Moysen, qui sororis contra se loquentis culpam oratione deleuit, oleo elemosynae peccatorum sordes lauemus.

captiuorum uincula nos uideantur adstringere et propi- t tium illis inprecemur deum; clausos carcere humanitas diurna ■ sustentet et his, quorum corpora morbus regius occupauit et iugi tabe membra soluuntur, propter repositam in caelis mercedem sollicito ministerio seruiamus. si quando potestas iudicii nobis data fuerit et iurgantium ad nos fratrum -causa delata, non sit personarum consideratio, sed rerum. corruentibus et in tribulatione positis nos quoque ruamus affectu, leges normam teneant ueritatis, caritas prona sit ad misericordiam non insultans peccantibus, sed condolens; facilis est enim lapsus ad uitia et fragilitas condicionis humanae, quidquid cernit in alio, in se debet pertimescere.

cumque alius fuerit pro errore correptus, illius emendatio nostra sit cautio. et super omnia quasi culmen et corona uirtutum pietas in deum toto cordis timore seruetur execrantesque deorum numerum patris et filii et spiritus sancti unam confiteamur indiscretamque substantiam, in qua et baptizati uitam aeternam suscepimus.

et, si dei tribuerit clementia, cum angelis merebimur dominicum pascha celebrare habentes quadragesimae exordium ab octaua die mensis, qui secundum Aegyptios uocatur Famenoth, et ipso praebente uires adtentius ieiunemus ebdomadae maioris, id est paschae uenerabilis, die tertia decima mensis Farmuthi fundamenta iacientes, ita dumtaxat, ut iuxta euangelicas traditiones finiamus ieiunia intempesta nocte, octauo decimo die supra dicti mensis Farmuthi et altero die, quo dominicae resurrectionis est symbolum, id est nono decimo eiusdem mensis, uerum pascha celebremus adiungentes his septem reliquas ebdomadas, in quibus pentecostes festiuitas texitur, et praebentes nos dignos communione corporis et sanguinis Christi.

sic enim merebimur accipere regna caelorum in Christo Iesu, domino nostro, per quem et cum quo deo patri gloria et imperium cum spiritu sancto et nunc et semper et in omnia saecula saeculorum. amen.

Salutate inuicem in osculo sancto; salutant uos, qui mecum sunt, fratres.

Rursum orientalibus uos locupleto mercibus et Alexandrinas opes primo Romam uere transmitto. deus ab Austro ueniet et sanctus de monte Faran umbra condensa; unde et sponsa laetatur in Cantico canticorum dicens: in umbra eius concupiui et sedi; et fructus eius dulcis in faucibus meis.

uere nunc conpletur Esaiae uaticinium praedicantis: in die illa erit altare domini in medio terrae Aegypti, ut, ubi abundauit peccatum, superabundaret gratia. qui paruulum Christum fouerant, adultum fidei calore defendunt, ut, qui per illos Herodis effugerat manus, effugiat hereticum blasphemantem. quem Demetrius Alexandri urbe pepulit, toto orbe fugat Theophilus, Theophilus, ad quem Lucas scripsit euangelium, qui ex amore dei nomen inuenit.

ubi nunc est coluber tortuosus ? ubi uenenatissima uipera, prima hominis facies utero commissa luporum? ubi heresis, quae sibilabat in mundo et me et papam Theophilum sui iactabat erroris latratuque inpudentissimorum canum ad inducendos simplices nostrum mentiebatur adsensum ? oppressa est eius auctoritate et eloquentia et in morem daemonicorum spirituum de terra loquitur. nescit enim eum, qui desursum ueniens ea loquitur, quae sursum sunt.

Atque utinam serpentina generatio aut simpliciter nostra fateatur aut constanter defendat sua, ut scire ualeamus, qui nobis amandi sint, qui cauendi! nunc autem - nouum paenitentiae genus - oderunt nos quasi hostes, quorum fidem publice negare non audent. rogo, qui est iste dolor, qui nec tempore nec ratione curatur ?

inter micantes gladios, iacentia corpora, riuos sanguinis profluentes iunguntur saepe hostiles dexterae et belli rabiem pax repentina conmutat: soli sunt huius hereseos sectatores, qui cum ecclesiasticis non ualent foederari, quia, quod sermone coguntur dicere, mente condemnant. et si quando aperta blasphemia publicis auribus fuerit reuelata et uiderint contra se audientiam circum fremere, tunc simplicitate simulata dicunt audisse se primum, quae magistrum dicere haud nescierint. cumque eorum scripta teneantur, uoce negant quod litteris confitentur.

quid necesse est obsidere Propontiaem, mutare loca, diuersas lustrare regiones et clarissimum pontificem Christi eiusque discipulos rabido ore discerpere ? si uera loquimini, pristinum erroris ardorem ardore fidei conmutate. quid maledictorum pannos hinc inde consuitis et eorum carpitis uitam, quorum fidei resistere non ualetis ? num idcirco uos non estis heretici, si nos quidam adsertione uestra crediderint peccatores, et os inpietate fetidum non habebitis, si cicatricem potueritis in nostra aure monstrare? quid iuuat uestram perfidiam uel prodest pellis Aethiopica et pardi uarietas, si in nostro corpore naeuus apparuerit ? en papa Theophilus tota Origenem arguit libertate hereticum esse:

nec dicta defendunt aut fingunt ab hereticis inmutata multorumque dicunt libros similiter deprauatos, ut illum non sua fide, sed aliorum tueantur erroribus. uerum haec aduersum hereticos dicta sint, qui iniusto contra nos odio saeuientes mente fatentur arcanum et uenena pectoris inremediabili dolore testantur.

Uos, Christiani senatus lumina, accipite et Graecam et Latinam etiam hoc anno epistulam — ne rursum heretici mentiantur a nobis pleraque uel addita uel mutata —, in qua laborasse me fateor, ut uerborum elegantiam pari interpretationis uenustate seruarem et intra definitas lineas currens nec in quoquam excedens loco eloquentiae eius fluenta non perderem easdemque res eodem sermone transferrem — quod utrum necne consecutus sim, uestro iudicio derelinquo -; quam sciatis in quattuor partes esse diuisam: et in prooemio credentes hortatur ad dominicum pascha celebrandum, in secundo et tertio loco Apollinarem et Origenem iugulat, in quarto, id est extremo, hereticos ad paenitentiam cohortatur.

si quid autem hic minus aduersum Origenem dictum est, et in praeteriti anni epistula continetur et haec, quam modo uertimus, breuitati studens dicere plura non debuit. porro contra Apollinarem succincta fides et pura professio non caret subtilitate dialectica, quae aduersarium suum extorto de manibus eius pugione confodit.

Orate igitur dominum, ut, quod in Graeco placet, in Latino non displiceat et, quod totus oriens miratur et praedicat, laeto sinu Roma suscipiat praedicationemque cathedrae Marci euangelistae cathedra apostoli Petri sua praedicatione confirmet, quamquam celebri sermone uulgatum sit beatum quoque papam Anastasium eodem feruore, quia eodem est spiritu, latitantes in foueis suis hereticos persecutum eiusque litterae doceant damnatum in occidente, quod in oriente damnatum est. cui multos inprecamur annos, ut hereseos rediuiua plantaria per illius studium longo tempore arefacta moriantur.

Sollemnitatis augustae sermo diuinus de caelorum regionibus micans et splendore suo iubar solis exsuperans clarissimum animabus se desiderantium lumen infundit, cumque pleno cordis intuitu radios eius quiuerint sustinere, ad ipsa caelestis Hierusalem interiora I penetralia atque, ut ita dicam; sancta sanctorum eas pertrahit.

unde, \' si uolumus salutis esse participes et adhaerentes studio uirtutum animarum uitia purgare et, quidquid in nobis sordium est, iugi scripturarum meditatione diluere, quasi sub sudo apertam doctrinarum scientiam contemplantes festinemus supernae laetitiae festa celebrare et iungere nos angelorum choris, ubi coronae et praemia et certa uictoria est et desiderata triumphantibus palma proponitur. nec differamus tumentibus carnis fluctibus liberati inter diuersa uoluptatum hinc inde naufragia clauum tenere uirtutum et post, grandia maris pericula tutissimum caelorum intrare portum.

Quam ob rem et eos, quos cassa uitae huius cura sollicitat et instar frementium gurgitum perturbationum profunda circumsonant, quasi de somno graui excitantes ad sapientiae prouocemus lucra ostendamusque eis ueras diuinorum sensuum diuitias et inspe rata sanctae celebritatis gaudia, ob quae omnis inpraesentiarum I adsumatur labor, ut et eos, qui paululum neglegentes sunt, et nosmet ipsos aeternae gloriae praeparemus.

unde et in Prouerbiis indigentes sensu ad conuiuium suum Sapientia prouocans clamitat: uenite, comedite de panibus meis et bibite uinum, quod miscui uobis. non enim sic caelum hoc, quod suspicimus, stellarum inlustratur choris nec in tantum sol et luna, duo mundi, ut ita dicam, clarissimi oculi, quorum cursu annus euoluitur et uicissitudine tempora conmutantur, clarum terris lumen infundunt, ut nostra sollemnitas uirtutum choro fulget et radiat.

cuius thesauros et diuitias expetentes consona cum Dauid uoce decantant: qui s dabit mihi pennas sicut columbae et uolabo et requiescam? exultantesque et quodam tripudio gestientes et iuxta quod scriptum est gaudio ineffabili corda perfusi rursum clamitant: non habemus hic manentem ciuitatem, sed futuram inquirimus,..

cuius artifex et fabricator est deus. sciunt enim omnium laborum I suorum, quibus in hoc mundo pugnatur et curritur, hanc esse repositam spem et haec in futuro praemia constituta, pro quibus I nulla pericula formidantes cotidie uitae suae cursum dirigunt here- I ticorum uel maxime inpietatem et tendiculas declinantes, quibus 1 caeci caecos ducunt in foueam et quasi quodam ueterno et inmundissima carie deceptorum corda conmaculant; nec hac calce contenti intimas scripturarum medullas bibunt ueritate dogmatum falsi nominis scientiam condemnantes.

Quod intellegens et patriarcha Iacob scalam cernit in somnis, cuius caput pertingebat usque ad caelum, per quam diuersis uirtutum gradibus ad superna conscenditur et homines prouocantur terrarum humilia deserentes cum ecclesia primitiuorum dominicae passionis festa celebrare. non est, inquit, hoc nisi domus dei et haec est porta caeli.

quam Dauid acutius intuens et tota cupidine mentis inquirens rationesque huius itineris cogitationibus tractans et quasi pretiosa pigmenta fortius terens atque conminuens, ut suauissimi late odoris flagrantiam spargerent, ad sollemnitatem prouocat festinantes dicens: aperite mihi portas iustitiae et ingressus in eas confitebor domino: haec est porta domini, iusti introibunt per eam.

non est ergo, non est hereticorum ulla sollemnitas nec, qui errore decepti sunt, illius possunt communione laetari. scriptum est enim: si bestia tetigerit montem, lapidabitur. neque caelestium possunt recipere sacramenta uerborum, qui diuinis ecclesiae dogmatibus contradicunt.

totis itaque uiribus animas nostras ab omni contagione purgantes dignas celebritate, quae inminet, praeparemus, ut possimus cum sanctis canere: deus dominus et inluxit nobis. de qua et alius propheta conscius futurorum mystica uoce testatur: apparebit dominus in eis et disperdet omnes deos gentium, quando uerba in opera conmutata sunt et ambigentium oculis rerum ueritas demonstrata, ut per efficientiam eorum, quae praedicta sunt, uerborum ueritas conprobaretur uictoriae suae nos deo faciente participes, ut et sollemnitatis possimus cum sanctis habere consortium et inlustris eius aduentus praeconia frequentare.

etenim, quia omnis terra uariis fuerat inlecebris deprauata uirtutes aestimans uitia et e contrario uitia uirtutes, dum inolescente tempore consuetudinem legem putat esse naturae tyrannica superbia, hi, qui praecesserant et mendacium tempore roborarant, patres et magistri ueritatis putabantur; unde acciderat, ut hominum error incresceret et in ritum brutorum animalium utilia nescientes despicerent uerum pastorem dominum ac furore raptati tyrannos et principes colerent quasi deos inbecillitatem suam in eiusdem naturae homini- Ibus consecrantes. per quae eueniebat, ut praesens periculum mortis effugerent et conciliarent sibi eos, quorum clementia crudelitate saeuior erat.\'

Idcirco omnibus errore seductis uiuens sermo dei in auxilium nostrum uenit ad terras, quae ignorabant cultum dei et ueritatis solitudinem sustinebant. cuius rei testis est ille, qui loquitur: omnes deliquerunt, simul inutiles facti sunt, et prophetae Christi auxilium deprecantes: domine, inclina tuos caelos et descende, non ut mutaret loca, in quo omnia sunt, sed ut propter salutem nostram carnem humanae fragilitatis adsumeret, Paulo eadem concinente: cum esset diues, pro nobis pauper factus est, ut nos illius paupertate diuites essemus.

uenitque in terras et de uirginali utero, quem sanctificauit, egressus homo interpretationem nominis sui Emmanuel, id est \'nobiscum deus\', dispensatione confirmans mirum in modum coepit esse, quod nos sumus, et non desiuit esse, quod fuerat, sic adsumens naturam nostram, ut, quod erat ipse, non..

perderet. quamquam enim Iohannes scribat: uer bum caro factum est, id est aliis uerbis \'homo, tamen non est uersus in carnem, quia numquam deus esse cessauit, ad quem et sanctus loquitur: tu autem ipse es et pater de caelo contestatur et dicit: tu es filius meus dilectus, in quo mihi bene conplacui, ut et homo factus nostra confessione permanere dicatur, quod fuit, priusquam homo fieret, Paulo nobiscum eadempraedicante:Iesus Christus heri et hodie ipse et in aeternum.

ineo enim, quod ait \'ipse\', ostendit illum pristinam non mutasse naturam nec diuinitatis suae inminuisse diuitias, qui propter nos pauper effectus plenam similitudinem nostrae condicionis adsumpserat. ex tantis et talibus adsumpsit hominem dumtaxat absque peccato, ex quantis et qualibus nos omnes creati sumus, non ex parte, sed totus, mediator dei et hominum, homo Christus Iesus, nulloque, quod nostrae similitudinis est, caruit nisi solo peccato, quod substantiam non habet.

neque enim inanimam carnem habuit et pro anima rationali ipse in ea deus uerbum fuit, sicut dormitantes Apollinaris discipuli suspicantur, nec dicens illud in euangelio: nuncanima mea tur bata est, diuinitatem suam perturbationi subiacuisse testatur, quod consequens est eos dicere, qui pro anima diuinitatem in corpore eius fuisse contendunt, nec rursum solam animam sibi socians susceptum inpleuit hominem, ne ex similitudine carnis et ex dissimilitudine animae mediae adsumptionis dispensationem inplesse credatur in carne nostri similis existens et in anima inrationabilium iumentorum, si tamen secundum illos inrationabilis et absque mente ac sensu est anima saluatoris, quod inpium est credere et procul ab ecclesiastica fide, ne protinus illo percutiatur elogio, quo propheta corripit delinquentem dicens: Ephraim sicut columba insensata non habens cor, et quasi inrationalis audiat: conparatus est iumentis insipientibus et similis factus est illis.

nulli enim dubium, quin inrationalis et sine sensu ac mente anima, iumentis insipientibus conparetur; unde et Moyses scribit: bouem triturantem non infrenabis et Paulus scriptum edisserens ait: numquid de bubus cura est deo? an propter nos utique dicit?.

Propter nos igitur homo saluator est factus, non propter bruta et inrationabilia iumenta, ut similitudinem animae iumentorum absque sensu et ratione susceperit. sed nec illud, quod eiusdem hereseos sectatores cauillantur et garriunt, ecclesia suscipit, ut prudentiam carnis appellari putet animam saluatoris, cum perspicue apostolus prudentiam carnis inimicam deo appellet et mortem, quod de domino dicere nefas est, ut anima eius mors et dei inimica cre- datur.

si enim nobis praecipit: nolite timere eos, qui possunt occidere corpus et animam non ualent, cogentur stulta disputatione suscipere meliores esse nostras animas anima saluatoris, dum illa prudentia carnis adseritur, quae mors et inimica est dei, nostra autem mori non potest.

quod nequaquam ita intellegendum est, fratres carissimi, cum etiam prudentia animae non possit anima nuncupari et multo inter se differant. licet enim prudentia animae in ea sit, cuius prudentia est, tamen alterum habet, alterum habetur et prius anima est, sequens uersatur in anima. quodsi prudentia animae non est anima, quanto magis carnis prudentia\', anima non potest appellari!

tendant quantumlibet syllogismorum suorum retia et sophismatum decipulas proponentes se ipsos innectant laqueis ne id quidem scientes, cuius uana scientia gloriantur, et discant a nobis, quos ingratis cogunt huiusce modi disputationem adsumere, aliud esse, quod sapit, aliud sapientiam, aliud quoque,I quod sapitur, et haec non solum uerbis inter se, sed et sensibus discrepare.

quae enim sapit, rationalis est anima; porro, quae ex ipsa est et ipsius et non ipsa, quae sapit, appellatur sapientia; quod autem sapitur, res est, quam respicit, eaque gignitur ex sapiente sapientia et non sapiens ipse nec ipsa sapientia. tandemque desinant dialecticae artis strophis simplicia ecclesiasticae fidei decreta per-\' uertere, ut animam saluatoris prudentiam carnis appellent, quam apostolus mortem et inimicam adserit dei. ■

Sed et hoc modo nobis contra illos disserendum uidetur: scriptum est de uerbo dei: omnia per ipsum facta sunt; num credibile est et sapientiam uel prudentiam carnis, quam illi; animam saluatoris intellegunt, a uerbo dei conditam, ut mortis et inimicitiae contra deum ipse operator exsisteret sibique eas, quod dictu nefas est, copularet? quodsi nefarium est credere et anima saluatoris cunctis uirtutibus pollet, ergo prudentia carnis non erit anima eius, ne ipse mortem et inimicitiam contra deum sibi iunxisse credatur.

cessent Apollinaris discipuli ea, quae contra ecclesiasticas regulas est locutus, propter alia eius scripta defendere. licet enim aduersus Arrianos et Eunomianos scripserit et Origenem aliosque hereticos sua disputatione subuerterit, tamen, qui memor est illius praecepti: non accipies personam in iudicio, ueritatem semper debet diligere, non personas, et scire, quod in dispensatione hominis, quem pro salute nostra unigenitus filius dei est dignatus adsumere, non sit alienus a culpa, qui super anima illius peruersa et intellexit et scripsit.

sicut enim apostolus ait: s i expendero omnem substantiam meam et tradidero corpus meum, ut ardeam, caritatem autem non habuero, nihil mihi prode erit, ita siue iste, de quo nunc sermo est, siue Origenes et alii heretici, quamuis scripserint aliqua, quae ecclesiasticae fidei non repugnent, tamen non erunt absque crimine et in his, quae principalia sunt et ad salutem credentium pertinent, ecclesiasticae fidei repugnantes.

neque enim, ut ipse cum sectatoribus suis nititur adprobare, dominus noster atque saluator animam sine sensu adsumpsit et mente aut mediam partem eius duasque de tribus siue tertiam, ut inperfecte hominem saluaret adsumptum, quia nec media nec reliquae portiones perfecti nomen accipient. et, sicut, quod perfectum est, caret inperfecti uitio, sic, quod inperfectum est, perfectum non potest dici. et si inperfecte similitudinem nostram uel ex parte susceperat, quomodo in euangelio loquebatur: nemo tollit animam meam a me. potestatem habeo ponendi eam et potestatem habeo sumendi eam? quae autem tollitur atque deponitur, nec inrationalis nec absque mente et intellegentia dici potest, sed e contrario rationalis et intelligibilis et mentem habens ac sentiens.

Atque ita ipse disputationis ordo conuincit nihil a domino inperfectum esse susceptum, sed adsumptum ab eo hominem plene perfecteque saluatum. nulli enim dubium, quin inrationabilium iumentorum animae non ponantur et resumantur, sed cum corporibus pereant et in puluerem dissoluantur. porro saluator tollens animam et separans a corpore suo in tempore passionis rursum eam in resurrectione suscepit.

et multo ante, quam faceret, loquebatur in psalmo: non derelinques animam meam in inferno nec dabis sanctum tuum uidere corru p tionem. nec credibile est, quod ad inferos caro eius descenderit uel prudentia carnis, quae appellata sit anima, inferis apparuerit, sed, quod corpus eius positum in sepulchro sit et ipse nec de corpore et sapientia carnis nec de diuinitate sua dixerit: non derelinques animam meam in inferno, sed uere de nostrae naturae anima, ut perfectam ac rationalem et intelligibilem atque sensibilem ad inferos animam descendisse monstraret.

hortamur eos, qui talia sapiunt, ut errores hereticos relinquentes adquiescant ecclesiasticae ueritati et festiuitatem dominicae passionis non faciant inperfectam nec principalem et maiorem hominis partem in saluatore negent absque anima et mente corpus illius adserentes. si enim ita erat, quid de se uolens intellegi loquebatur: pastor bonus animam suam ponit pro ouibus? et si tantum carnem hominis adsumpserat, cur in passione dicebat: spiritus promptus, caro autem infirma?

Unde sciendum est, quod ex omni parte temperatum humanae condicionis exhibens sacramentum perfectam similitudinem nostrae condicionis adsumpserit nec carnem tantum nec animam inrationalem et sine sensu, sed totum corpus totamque animam sibi socians perfectum in se hominem demonstrarit, ut perfectam cunctis hominibus in se et per se largiretur salutem; habensque nostri consortium, qui de terra conditi sumus, nec carnem deduxit de caelo nec animam, quae prius substiterat et ante carnem eius condita erat, suo corpori copulauit, sicut Origenis nituntur docere discipuli.

si emm anima saluatoris; antequam ille humanum corpus adsumeret, in caelorum regionibus morabatur et necdum erat anima illius, inpiissimum est dicere ante corpus eam fuisse domini agentem aliquid et uigentem et postea in animam illius conmutatam. aliud est, si possunt de scripturis docere, antequam nasceretur ex Maria, habuisse hanc animam deum uerbum et ante carnis adsumptionem animam illius nuncupatam. quodsi et auctoritate scripturarum et ipsa suscipere ratione coguntur Christum non habuisse animam, antequam de Maria nasceretur — in adsumptione enim hominis et anima eius adsumpta est —, perspicue conuincuntur eandem animam et illius et non illius fuisse dicentes.

sed cessent illi a nouorum dogmatum inpietate furibundi! nos scripturarum normam sequentes tota cordis audacia praedicemus, quod nec caro illius nec anima fuerant, priusquam de Maria nasceretur, nec ante anima in caelis sit commorata, quam sibi postea iunxerit; nihil enim nostrae condicionis e caelo ueniens secum dominus deportauit. unde, quidquid contrarium est ueritati, euangelica falce succidens loquitur: omnis plantatio, quam non plantauit pater meus caelestis, eradicabitur, uerbum opere, comminationem fine consummans et dictorum potentiam expletione rerum probans, ut, quidquid sermo pollicitus est, gestorum ueritas exhiberet.

Sciant igitur se huius sollemnitatis alienos non posse celebrare nobiscum dominicam passionem, qui Origenem — ut loquar aliquid de fabulis poetarum — hydram omnium sequuntur hereseon et erroris se habere magistrum et principem gloriantur. quamuis enim innumerabiles texuerit libros et garrulitatis suae quasi damnosae possessionis mundo reliquerit hereditatem, tamen scimus lege praeceptum: non poteris constituere super te hominem alienum, quia non est frater tuus.

Iqui enim diuerso tramite ab apostolorum regulis aberrauit, quasi indignus et profanus choro Christi et consortio mysteriorum eius de sollemnitate Christi eicitur et a patribus maioribusque natu, qui saluatoris ecclesiam fundauerunt, procul pellitur philosophorum pannos nitens nouo et firmissimo ecclesiae consuere uestimento et ueris falsa sociare, ut et illorum ex uicinitate fortioris probetur infirmitas et huius pulchritudo uioletur.

Quae enim illum ratio, qui disputationum ordo perduxit, ut allegoriae umbris et cassis imaginibus scripturarum tolleret ueritatem? quis propheta sentire docuit ob lapsus de caelis animarum deum esse conpulsum corpora fabricare ? quis iuxta beatum Lucam eorum, qui uiderunt et ministri fuerunt sermonis dei, huic tradidit ad docendum neglegentia et motu et fluxu de altioribus rationabilium creaturarum prouocatum deum mundi huius condere diuersitatem, cum creationem eius Moyses explicans (nec) dixerit nec indicauerit propter causas aliquas praecedentes de rationabilibus\' sensibilia, de inuisibilibus uisibilia, de melioribus peiora prolata, quod apertissime Origenes praedicat?