Epistulae imperatorum pontificum aliorum

istam igitur nobis habentibus intentionem nullo modo iam licebit sanctam dei dilacerari ecclesiam per gratiam sancti spiritus et intercessiones sanctae ac gloriosae dei genetricis uirginis Mariae.

omnem quae cum uestra est < sanctitate) fraternitatem ego quoque et mei plurimum salutamus. ET ALIA IIANU : Incolomis in domino ora pro nobis, dei amator sanctissime frater. Accepta XV. Kal. Octobr. Rusticio u. c. cons.

Domino nostro Iesu Christo fauente regnat in saeculo, qui sacra religione suum fundat imperium, quoniam bene gubernat humana, qui prius diuina plac〈a〉uerit. quod praesentibus euenisse temporibus gratulamur.

filius etenim uester clementissimus imperator aeternitatis beneficio sceptra sortitus fidei causas arripuit explicandas et ad tuam sanctitatem missa legatione sedis apostolicae promeruimus sacerdotes. quorum aduentu non mediocriter adoleuit ecclesiarum concordia sacrosanctarum nobis instantibus, ut decebat. Acacii namque, quod discidium generabat, nomine stirpitus amputato pro tenore libellorum, quos direxistis, in hac urbe regia multisque ciuitatibus unitas optata prouenit, quam summis inuentam laboribus uenerari conuenit in perpetuum custodirique necesse est nec quibuslibet argumentis retractari quispiam patietur, quae sempiterna maiestas rite composuit.

sed quia prosperos cursus frequenter impedire festinat humani generis inimicus, pars Orientalium non exiliis nec ferro flammisque compelli potest, ut condemnet episcoporum nomina post Acacium defunctorum; quae difficultas generali concordiae moras innectit.

sanctitas itaque uestra caelitus inspirata rerum temporumque qualitatem consideret et condemnatis huius erroris auctoribus, id est Acacio Constantinopolitano, Petro ac Timotheo Eluro et Dioscoro Alexandrinis Petroque Antiocheno, finire dignetur inueteratum certamen de ceterorum nominibus quaestione sopita, ut redimatis plebem de sanguine, quam deus noster regendam commisit, ac non persecutionibus et cruore sed patientia sacerdotali populum domino nostro concilietis, ne, dum uolumus animas lucrari, et corpora multorum perdamus et animas.

errores etenim diuturnos lenitate clementiaque conuenit emendari, praecipue quia uestrae beatitudinis praecessores saepissime uoluerunt rei publicae nostrae antistites ad suam reuocare communionem, si tantummodo taceretur Acacius ceterique praedicti. non est ergo graue, quod suasit uestra sedes, ut praestet.

illud etiam magis magisque deposcimus, ut tua sanctitas concepta gratia caelesti, quae praetendunt Orientales episcopi, tractare dignetur eorumque fidei competentem praebere consensum. nobis etenim uidetur, quoniam filius dei uiui dominus noster Iesus Christus ex uirgine Maria natus, quem praedicat summus apostolorum carne passum, recte dicitur unus in trinitate cum patre spirituque sancto regnare. sicut enim uidetur ambiguum dicere simpliciter (upum de trinitate) non praemisso nomine domini nostri Iesu Christi, sic eius personam in trinitate cum patris spiritusque sancti personis esse non dubitamus. sine Christi ia namque persona nec credi trinitas religiose potest nec adorari fideliter, quemadmodum sanctus Augustinus ait: an aliqua ex trinit.ate persona, et alio loco: solus in trinitate corpus accepit, et iterum: unus us trium.

rogamus igitur reuerentissime salutantes, ut futuri iudicii memores causam taliter ordinetis, ne quid dubitationis relinquatur in posterum. quatenus omni scrupulo discordiarum sublato pacis desideratae per orbem totum uincula renouentur et uenerandarum floreat ecclesiarum concordia corporisque unius in proprium statum membra recolligantur. ille namque medicus iure laudatur, qui ueteres aegritudines ita sanare deproperat, ut ex eis noua uulnera non nascantur. specialiter ergo cognoscat uester apostolatus compositis eisdem duobus capitulis uniuersos sacerdotes istius rei publicae libenter amplecti nostram communionem. Accepta XV. Kal. Octobr. Rusticio u. c. cons.

DOMINO BEATISSIMO ET APOSTOLICO PATRI PAPAE HORMISDAE CELER. Maxima nobis gratulationis causa praestatur, quotiens ad apostolatum uestrum scribendi tempus emerserit.

nunc igitur remeante beatissimo Germano episcopo uel reuerentissimis uiris, qui a uobis pro coniungendis sanctis ecclesiis fuerunt destinati. necessarium duximus sanctitatem uestram debite uenerari, indicantes ante dictos habuisse quidem studium, ut uoluntatem uestram plenus sequeretur effectus; sed quia totum corpus erat infirmum, interim caput, quod prius necessarium iudicatur, adhibito medicamine uestro sanatum est et dissensio, quae erat inter uenerabiles ecclesias Romanam et Constantinopolitanam, unitate interueniente sepulta est et alia non parua membra simili sunt diuinitatis gratia purgata atque coniuncta.

hanc etiam spem gerimus uniuersi, quod gratia dei, quae semper sedi uestrae permansit et permanet, huiusmodi uobis inspirationem bonitatis praebeat, ut mansuetudine et dispensatione uestra reliquum adhuc corpus, quod habetur infirmum, sicut superius a nobis dictum est, uestro medicamine unitate recepta iungatur.

specialiter autem deprecamur pontificium uestrum, ut pro nobis benigno patris animo orare iubeatis.

DOMINO BEATISSIMO ATQVE APOSTOLICAE SEDIS PROBATISSIMO PONTIFICI HORMISDAE PAPAE PATRI IULIANA ANICIA. Quae prima sunt, tuae beatitudini salutationis obsequium persoluimus, optantes ut hanc paginam tuis uenerandis optutibus diuinitas faciat recenseri et pro suae ecclesiae uigore augmenta salutaria uestrae uitae suffragare dignetur, quatenus te peruigili poterit contra aduersos et rabidos canes status ecclesiae uindicari. etenim, uenerabilis pater, quod de nostrae fidei integritate curam geris, uicariis gloriosi Petri apostoli ista conueniunt, cui dominus pa.scendarum ouium iniunxit officium.

cognoscat ergo tua pro nobis sancta sollicitudo nos firmius tenere rectae fidei firmitatem immobilem, pro qua, ne eius uiolaremus sanctimoniam, hactenus repugnauimus. quod uero tuus apostolatus pro tantae pietatis causa curam ferre praecepit, in quantum potuimus, pro nostris uiribus non desiuimus spiritu lenitatis aduersos admonere dei nobis gratia cooperante.

IUSTINUS AUGUSTUS HORMIISDAE PAPAE. Dum beatissimum Germanum episcopum uel eos, qui cum eo a uobis fuerant destinati, de hac dimitteremus regia ciuitate, huiusmodi illis mandata tradidimus, quod capitula, quae ad perfectam unitatem ecclesiarum pertinebant, apostolatui uestro per reuerentissimum Iohannem episcopum sequenter manifesta faceremus. quae tamen ipsis hic praesentibus fuerant declarata.

sed euenit praefatum Iohannem antistitem longa aegritudine detineri. ne qua igitur uestram reuerentiam ingrediatur aduersa sententia quasi nobis promissa nostra desidia quadam ultronea minus ad effectum perducentibus, necessarium esse perspeximus dilationis causam nobis exponere per Eulogium u. s. tribunum et notarium, quem ad praecelsum regem Theodoricum super negotiis quibusdam transmisimus, hoc quoque adicientes quod, dum propitia domini et dei nostri maiestas eundem uirum religiosissimum Iohannem pristinae uoluerit reddere sanitati, sicut semel promiseramus, statim illum ad tuam sanctitatem transmittimus.

superest, ut sanctitudo tua diuinum nobis praesidium orationibus suis dignetur acquirere. Data pridie Kal. Septemb. Constantinopoli. Accepta Romae Kal. Octob. Rusticio u. c. cons.

DOMINO BEATISSIMO ATQVE APOSTOLICO PATRI HORMISDAE PAPAE URBIS ROMAE IUSTINIANUS. Quanta reuerentia uestram beatitudinem ueneremur, multis epistolis, ex quo serenissimus imperator filius uester regnauit, cognoscitis.

in praesenti quoque debito pudore salutantes tuam sanctitatem postulamus enixius, ut assiduis precibus et frequentissimis orationibus pro concordia laboretis ecclesiarum uenerandarum nobisque, sicut per legatos etiam uestros post omnia scripsimus, tam de sermone, quo uertitur controuersia, quam de nominibus episcoporum sub Acacio defunctorum per Eulogium u. s. tribunum et notarium dignetur apostolatus uester integrum indubitatumque destinare responsum, omnibus uidelicet, quae praesentibus legatis uestris ordinata sunt, in perpetuo firmiter duraturis. uir namque religiosus Iohannes episcopus, qui uenturus est Romam, detinetur aegritudine corporali.

nihil enim prohibet ante eius quoque aduentum concordiam prouenire sublata dubitatione re(li )gionis (et eum tamen mox dimittimus fauente diuinitate, quia iam melius habet), quoniam nec difficilia sunt, quae ceciderunt in ambiguitatem, nec expedit diutius causam uitae protrahi sempiternae, ne dilatis temporibus aliquid nascatur incertius.

aeternitatis igitur supernae tremendique iudicii non immemor sanctitas uestra, quae sibi commissa sunt, efficaciae tradi deproperet, ut intellegant cuncti recte uos apostolicae sedis esse primatum sortitos. haec igitur, quae uobis scribuntur a filiis, affectu paterno iubete quantocius adimpleri. scitis namque, quam sit admirabilis gloria tantorum errores annorum uestri pontificatus tempore stirpitus aboleri.

HORMISDA IUSTINO AUGUSTO. Benedicta trinitas deus noster, qui uobis gubernacula mundani commisit imperii, quibus non solum pro iure regni ueneratio deberetur uerum etiam pro gloriosi modestia et integritate propositi!

uere enim glorificauimuB deum lectis uestrae pietatis apicibus, quibus promissae legationis moram pro infirmitate eius, qui dirigendus fuerat, excusando luce clarius reddidistis, quam curam fidei et pudoris haberetis, ostendentes rerum summam regentibus non sufficere ad dominationis apicem, quam obtinent, potestatem, nisi ornamenta morum pretiosiorem faciant principatum. seruet circa uos, clementissime imperator, deus noster beneficia sua et respiciens bona uestra largiatur aeterna !

nec nos tamen momordit ulla suspicio aut implendi tarditatem promissi de mutatione credidimus euenisse consilii. nefas enim erat de eius uerbis qualibet sollicitudine dubitari, cuius fidem in magnis rebus datum est tam euidenter agnosci.

redeunte igitur filio nostro spectabili uiro Eulogio tribuno et notario cultum debitae salutationis exsoluimus deo magno continuis precibus supplicantes ut, qui uestro studio per infideles uulnera impacta curauit, aeuo uobis per longiora tempora propagato\' unitatem ecclesiae redditam ex omni quoque faciat parte securam. Data IIII. Kal. Nouembr. Rusticio CODS.

HORMISDA IUSTINO AUGUSTO. Gloriosis clementiae uestrae laboribus ecclesiasticae prima concordiae et orbis pacati uotiua tranquillitas generali praedicatione respondent, quae res nostri parcum red〈d〉it ac retinet ad agendas gratias sermonis officium. illud tamen, quod pro uobis indesinenter domino nostro preces effundimus, non tacemus: quia in uotis infinitus affectus est, finitum esse potest in praedicatione iudicium.

uerum inter haec pietatis uestrae beneficia. una nos, quae etiam uehementer affecit, cura non deserit, quod Heliam Thomatem atque Nicostratum fratres et coepiscopos meos, qui primi ecclesiasticam festina secuti sunt deuotione concordiam, non solum magni frustratur palma principii uerum etiam mali miseria comitatur exempli.

quare clementiam uestram mixto etiam precibus fletu deposcimus. ne gaudia nostra, quae de haereticorum cotidie conuersione praestatis, praefatorum abiectio intoleranda conturbet, quia non sola personarum nos causa sollicitat, quibus et boni facti simul sufficere gloria posset et meriti, sed quod uenerabilium constituta canonum contemnuntur et quod non paruam eorum abiectio apostolicae sedis tangit iniuriam: ne christianitatis uestrae sinceritas, qua et magnum patrocinium ueteribus constitutis impenditis et sedis apostolicae principatum acta nouiter ueneratione sancitis, in uno inexplicabilem relinquat posteris negotio quaestionem.

HORMISDA EUFIMIAE AUGUSTAE. Orare nos et pro uestra incolomitate deo nostro uota persoluere cum catholicorum etiam coetu sine cessatione pontificum non uestrae studium exorationis inuitat sed deuotum atque persistens in ecclesiastica stimulat conciliatione propositum.

quis enim ab haeretica segregatus conspiratione se teneat, quis aliis in sua utatur deprecatione principiis, nisi ut uobis serenissimoque principi iugali uestro et uita sit longior et ad prosperitatis augmentum gratia diuina proximior, qui ini〈ti〉a felicis imperii plectendi execrationibus consecrastis erroris et amicam diabolo pacifica expulistis intentione discordiam?

unde nunc decet uos laudabilibus coeptis insistere et per totum orbem perfectam spargere medicinam. quia Christo maior numerus gregis oblatus mercedem confidenter exigit largiorem. inter quae curae uestrae sit, ut nullum sanatas iamdudum personas uulnus afficiat sed communionis unitas magnum sit iustitiae impetrandae suffragium.

quaesumus namque, ut tandem de uenerabilibus fratribus et coepiscopis nostris Helia Thomate atque Nicostrato, quod sacrissimorum canonum dictat auctoritas, uobis decernentibus impleatur, ne uideantur ut auctores alicuius mali, quod primi ad unitatem sedis apostolicae festinarunt, in communi omnium gaudio soli meruisse percelli et in facto laudabili uictam personali odio cessisse iustitiam.

nostris ergo precibus apud clementissimum Augustum uestras adiungite, ut fructum, quem illis patrum regulae tribui et conseruari praecipiunt, inimica tergiuersatio auferre non possit.

HORMISDA EPIPHANIO EPISCOPO CONSTANTINOPOLITANO. Oportuerat quidem fraternitatem tuam diuini contemplatione iudicii atque caritatis nostrae respectu Heliam Thomam atque Nicostratum fratres et coepiscopos nostros, postquam in consortium communionis nostrae recepimus, ad diuina tecum mysteria incunctanter admittere atque ad ecclesias suas, a quibus eos discordiae error excluserat, pro pacis nostrae plenitudine reuocare, ut unitas, quam post annorum multa curricula per totum orbem suis deus restaurauit ecclesiis, nulla uoluntatum nostrarum distantia laederetur.

sed quia rem tam gratam et patrum statutis uenerabilibus congruentem quibusdam tarditatibus contigit nunc usque differri, unde etiam ad decessorem fraternitatis tuae nos scripsisse meminimus, hortamur ut laetitiam, quam de damnata praeterita dissensione percipimus, in nullo iterum discrepantium animorum causa contristet. etenim nulli uidetur uos nobiscum pleno communicare mentis affectu, si eos qui nobiscum communicant a uestro consortio segregetis.

incassum certe uidentur pacem recipere, qui pacis differunt praecepta complere. quicquid enim in illorum suscipienda communione moramini, de nostra quodammodo reconciliatione detrahitis et prouidendum est, frater karissime, ne si ecclesiarum nostrarum tandem desuper indulta concordia ab his exordium sumat exemplis, et religionis ueneranda regula et apostolicae sedis auctoritas imminuta, quod absit, per Orientem potius quam restituta uideatur.

HORMISDA EPIPHANIO EPISCOPO CONSTANTINOPOLITANO. Diu nos nuntiata tuae primordia dignitatis tenuere suspensos et in ipsa communis gratulatione laetitiae mirati admodum sumus morem pristinum fuisse neglectum, quia reparata ecclesiarum deo annuente concordia plenum fraternae pacis flagitabat officium, praesertim quod sibi non arrogantia personalis sed regularum obseruantia uindicabat. decuerat siquidem, frater karissime, te legatos ad apostolicam sedem inter ipsa tui pontificatus initia destinasse, ut et quem tibi debeamus affectum bene cognosceres et uetustae consuetudinis formam rite compleres.

sed licet his omissis paginalia tantum sufficere iudicasses ex occasione colloquia, nos tamen gratia stimulante compulsi interim iustae constantiam expectationis abrupimus reciproca mutuae caritatis uerba reddentes, quia et noster animus amoris impatiens et legatorum nostrorum uotiua relatio exclusum, quod imperabat causa, silentium ad officia benigna traxerunt, quibus ad praesens gaudii nostri signa monstramus et priuatae quodammodo amicitiae uotiua persoluimus.

legationem autem tuam et ea, qua dudum, gratia sustinemus et fulti ueteribus constitutis exigimus, ut quantum gaudii fructum uel de tui pontificatus honore capiamus uel quas tibi gratias referri conueniat pro impensis in negotio propagandae unitatis officiis. sicut nostrorum multipliciter adstruxit legatorum narratio, euidentius exprimamus.

HORMISDA IUSTINIANO ILLUSTRI. Quos celsitudo uestra animi circa me sui beniuolentiam dignatur ostendere, facitis rem deo placitam et rectae conscientiae congruentem. sed non parua uobis sunt huius emolumenta propositi: maior in uos fructus de tali bonitate reuertitur; neque enim uacua honorificentia est, quae defertur antistiti.

indubitatum siquidem est, quia honor ministri cultus est domini, et qui personam sacerdotis magni habet, maiorem remunerationem ab eo, cui sacerdos famulatur, accipiet dicente domino Iesu, qui prophetas in honore susceperint, suam mercedem esse reddendam. et apud me quidem magni est gratia uestra momenti, eo tamen pretiosior, quia, quicquid mihi gratiae dignanter impenditis, in ecclesiarum defensione monstratis.

sed ut ad id, quod celsitudo uestra desiderat, noster sermo dirigatur, quamquam et clementissimus imperator et uos promittatis legationem esse uenturam et id cum ratione conuenerit, ut eorum, qui dirigendi sunt, super omnibus nos decuerit expectare praesentiam, tamen, quia gratum nobis est studium, quod circa religionem uos habere declarastis, non grauat praelibare dicendo non opus, ut stabilitatem fidei uestrae intentionis potius quam rationis sequaces procaci uerborum nouitate confundant.

sancta trinitas pater et filius et spiritus sanctus deus unus est. hanc Israel iussus adorare, cuius inseparabilis et indiscreta substantia non potest diuidi, non potest sacrilega distinctione separari, seruata tamen proprietate sua unicuique personae. haec interim commenda<nda>

fidei uestrae epistolaris stili terminum cogitantes congrua credimus breuitate sufficere, plenius disserenda, cum florente imperio clementissimi principis promissam legationem et suscipere nos deo propitiante contigerit et cognitis omnibus cum adiutorio dei nostri responso reddito pro uniuersitatis informatione remittere.

HORMISDA IUSTINIANO ILLUSTRI. Studium uestrum erga ecclesiasticam pacem et damnatos haereticae contentionis errores ipsis rerum effectibus approbamus; cuius uos operis magna immensaque sine dubio merces expectat.

hinc est quod, quicquid pro canonum firmitate et pro apostolicae sedis reuerentia necessarium duxerimus, magnitudini uestrae secura peragendum protinus praesumptione mandamus, quia cum magno uos gaudio pro causis talibus sperata suscipere multiplicia huiusmodi exempla testantur. quare omissis in longa circuitione principiis ad rem ipsam praesentis paginae uerba conuertimus.

maeret ecclesia et in magno uotiuae unitatis exordio frui praestita non potest pro unius causae afflictione laetitia: hanc ut nobis sollicitudinem beneficia uestra submoueant, non paruis precibus exoramus. angit nos enim et praesens dolor et futurorum occasio procurata certaminum, per quam et uenerabilium patrum regulae neglegantur et apostolicae sedis putatur auctoritas posse contemni.

nam cum diuino clementissimique principis beneficio sed et uestro simul adnisu hi soli credantur esse pontifices et iure ecclesias continere, qui ad communionem nostram damnatis erroribus redire consentiunt. Heliae Thomati atque Nicostrato fratribus et coepiscopis nostris, qui bonum causae etiam sub aduerso imperatore dedere principium, non solum nihil ad prouectum bona studia profuerunt uerum etiam collatae sibi a domino obtinere nequeunt officia dignitatis et extorres a commissis sibi gregibus subire coguntur miserias damnatorum.

quapropter quaesumus et per diuinam uos misericordiam obtestamur. ut eorum causae, quae iusta est, summum patrocinium et probatae uiuacitatis impendatis affectum piissimi principis haerendo uestigiis, quatenus eos tandem suis ecclesiis et pietatis intuitu et iustitiae contemplatione restituat, quia in illorum contumelia ab inimicis asseritur optatum nostrae communionis displicuisse consortium.

SANCTISSIMO AC BEATISSIMO PATRI ET COMMINISTRATORI HORMISDAE DOROTHEUS IN DOMINO SALUTEM. Propositi nostri et orationis est summum studium, per omnia beatissime et ter beate pater, et scribere frequenter ad uos sanctissimos et mutua mereri colloquia et nullo tempore exortem me ab huiusmodi laetitia esse condecet.

quoniam igitur manifeste cognoui quosdam sanctas aures uestras perturbare et scio procul dubio, uos in omnibus esse perfectos et quia nihil sine iudicio audire possitis nec ulli penitus uestrum animum accommodare, et ut non amplius per taciturnitatem largiri tempus uidear illis, qui nihil quidem a nobis laesi sunt sed sine causa et superflue aduersus nos armati sunt:

deo tamen et uestrae satisfacio sanctitati, quia pro Iohanne uiro reuerentissimo episcopo, qui paulo ante a uestra uenerabili corona directus est, praedestinaui me periculis et mortem sustinui et meam pro eius scio me obiecisse animam et hoc ostenditur gestis et ex his, qui quamquam per meam absentiam acerrime uideantur esse discussi.

et quid longo sermone opus est uti, cum uobis omnia dominus deus noster Iesus Christus patefacere et satisfacere possit? quia et, quando cognoui uos ad apostolicae sedis praesulatum euocari, commune gaudium totius mundi esse iudicaui. ab illo enim tempore hoc ipsum scribens ad uos, quantum ad me, quicquid ad honorem et satisfactionem uobis et apostolicae sedi pertinet, nihil praetermisi sed nec praetermitto.

paulo post autem scietis, peruenerabiles, annuente domino Iesu Christo, quia haec ab exordio mihi sunt excogitata et, quando dominus deus tempus dedit, ad effectum haec sunt perducta. omnem cum uestra sanctitate in Christo fraternitatem ego quoque et mei plurimum salutamus.

HORMISDA DOROTHEO EPISCOPO THESSALONICENSI. Considerantes tuae fraternitatis ecclesiam ante praetereuntis mala discordiae olim cum sede apostolica praecipua fuisse caritate coniunctam te nuper pacis desuper redditae esse credebamus auctorem: sed quia, quos praeuenire debueras, sequi etiam remoraris, non leuiter pro fraternitate tua dilatae correctionis ingemiscimus tarditatem.

scribis enim aures nostras cuiusdam sceleris atrocitate turbatas: utinam usque ad nos tantum tam detestabilis fama percurreret ac non toto orbe Christianis mentibus tam dolendum quam execrabile facinus nuntiaret, ut qui te innocentem nesciunt, a christianitatis simul credant tramite deuiasse! in qua enim mundi parte immauitatis huius inuidia non et catholicas contristat ecclesias et haereticorum praua uota laetificat?

quae nos a dilectionis tuae conscientia, sicut litteris intimas, ostendi cupimus aliena : quid enim uotis nostris magis conuenit, nisi ut redire ad pacem catholicam uolentes episcopos a crudelitate et criminibus contingat semper innoxios comprobari? expectamus igitur, si non desunt fraternitati tuae ueritatis deo notae praesidia, ut et tanti sceleris a te repellas inuidiam et in reconciliatione fidei tandem eorum, qui reuersi sunt, sequaris exempla. Data IIII. Kal. Nouemb. Rusticio u. c. cons.

HORMISDA HELIAE THOMAE ET NICOSTRATO EPISCOPIS. Quanto mens nostra doloris uestri participio fatigetur, superuacuum est apud probantes mutuam caritatem uerbis adstruere; sed ille, qui et nostrum animum et uestros labores scrutator praescius intuetur, maerorem nostrum uestra in gaudium prosperitate conuertat.

uerum ne umquam pro uestro negotio sub allegatione iustissima et blanda intercessione cessemus, noueritis nos tam ad clementissimum principem quam ad praecellentissimam Augustam nec non ad illustres et magnificos uiros Iustinianum atque Germanum filios nostros litteras destinasse uestrum specialiter negotium continentes, quas uiro sublimi Eulogio ita tradidimus, ut in uestro primum ponat arbitrio, utrum per uos eas eligatis offerre an per ipsum potius perlatorem tam principi porrigantur quam ceteris, quas designauimus supra, personis.

HORMISDA GERMANO ILLUTSTRISSIMO. Excubantibus nobis probabili pro ecclesiastica pace proposito et tanto fidei calore feruentibus gratiarum actio sola non sufficit, quia nec uos humanae laudis praerogatiua sollicitat sed diuinae expectatio retributionis inflammat.

quod igitur maxime debemus, eaoluimus et deum nostrum, cuius uos causis impenditis, pro incolomitate uestra cotidie deprecamur, rogantes, ut studium uestrum in omni pro ecclesiasticae unitatis affectu parte sic ferueat, ut nullus boni relinquatur locus officii, ubi non paternis regulis uestrae patrocinium defensionis adsistat.

praecipue tamen Heliae Thomae atque Nicostrati fratrum et coepiscoporum nostrorum causa nos commouet, qui primi mundo necessariam secuti concordiam ecclesiarum suarum priuatione perculsi cum uenerabilium quoque canonum contumelia deprimuntur fitque illis propriae reconciliationis gloria causa difficilis, quasi ipsi magis pertinaci mente restiterint et aliis ad sedis apostolicae redeuntibus unitatem ipsi ecclesiae magis membra discerpserint.

quod quam nobis durum sit quamque clementissimi temporibus imperatoris indignum, prudentiam uestram conuenit aestimare et tandem praestare remedium, quod et illorum labores et nostram grato possit solamine auferre maestitiam.

IUSTINUS AUGUSTUS HORMISDAE PAPAE. Illustrem uirum reuerentissimum episcopum grato suscepimus animo non pro honore tantum, qui debetur sacerdotibus, uerum etiam pro affectu uestrae sanctitudinis. nam quicumque tuo comprobatus iudicio fuerit, est apud nos etiam iudicatus probatissimus. de opera tamen et fauore, qui sacrosanctis inferendus est eorum ecclesiis, tunc demum oportunius statuetur, cum legati, quos nuper ad regem magnificum Transamundum destinasse noscimur, reuersi propitia diuinitate responsum nobis retulerint.

uestra autem beatitudo supernum nobis praesidium indefessis orationibus postulare dignetur. Data XV. Kal. Decemb. Constantinopoli domno Iustino perpetuo Augusto < cons. > Accepta XI. Kal. Iun. Rusticio cons.

In ciuitate Aulonitana quo ordine cum dei adiutorio peruenimus et quomodo sumus suscepti ab episcopo ciuitatis ipsius et quid est actum uel qualem responsum dederunt et quia hoc promisit, ut cum metropolitanum suum faceret libellum, in alia epistola beatitudini uestrae significauimus.

nam quod in Scampina ciuitate factum est, uestris orationibus tacere non omisimus. antequam nos ingrederemur in ciuitatem ipsam, uenerabilis Troius episcopus cum suo clero uel plebe in occursum nobis egressus est, et quomodo deus in ipsa die benedictus est et quae festiuitas per ipsius pietatem est subsecuta, ad notitiam apostolatus uestri referimus.

nobis praesentibus uel suo clero et nobilibus uiris ipsius ciuitatis libellum scripsit. porrigit: suscepimus et praesenti omni clero uel plebe in gradu a seruo uestro Petro notario sanctae ecclesiae Romanae est relectus.

erat conuentus in basilica sancti Petri. confitemur beatitudini uestrae: tantam deuotionem, tantas deo laudes, tantas lacrimas, tanta gaudia difficile in alio populo uidemus. prope omnes cum cereis uiri cum mulieribus, milites cum crucibus in ciuitate nos susceperunt. celebratae sunt missae, nullius nomen obnoxium religionis est recitatum nisi tantum beatitudinis uestrae. noster episcopus uenerabilis Germanus missam celebrauit et promiserunt nec postea recitari nisi quos sedes apostolica suscepit. quanta uobis operata sunt, deus propitius in uobis conseruet.

istam epistolam ante triginta milia de Lignido fecimus sperantes ipsa die in eadem ciuitate cum dei adiutorio peruenire et, quomodo ad nos peruenit, speramus et ipsius ciuitatis episcopum similia facere. quod si factum fuerit, data occasione rescribimus.

Scampis nos positos post missas hora cenatoria Stephanus et Leontius uu. ss. ab imperatore missi in occursum nobis uenerant adhuc nescientes nos in partibus Graeciarum positos, quia talia mandata fuerunt comiti Stephano data, ut ad partes Italiae transiret in occursum nostrum. (est Stephanus iste, quomodo dicitur,

de parentela nlii uestri magistri militum Uitaliani.) qui nobis nuntiau.erunt Patricium senatorem proscriptum et in exilio missum; pro qua tamen causa. nisi quo modo ad nos peruenerit, non possumus dicere, quia non est de talibus rebus facile deliberare. dicitur tamen et apocrisiarios Thessalonicensis ecclesiae teneri. apud quos dicuntur et epistolas inuentas; pro qua causa, nescimus. cum ipsis et Filuminum et Demetrium magistrianum et alias personas, quarum nomina ignoramus. ista sunt, quomodo praediximus, quae audiuimus.

de causa tamen ecclesiastica cum dei misericordia prospera nuntiantur. Cosmatem tamen medicum, pro qua causa in Italia uenit, penitus intellegere non potuimus, nisi hoc, quia forte queritur. de quo debetis esse solliciti, ut sciatis, pro qua causa ibidem uenit.

In alia epistola significamus beatitudini uestrae de Scampina ciuitate de uenerabili \'Troio episcopo, quo ordine libellum dedit et qualis festiuitas est celebrata in ipsa ciuitate.

cum dei misericordia uenimus ad Lignidum. Theodoritus episcopus uenerabilis uir ipsius ciuitatis similiter libellum dedit. qui libellus in ecclesia est relectus et omnia secundum constitutionem uestram sunt facta.

rogate deum, sperate ab apostolis eius beatissimo Petro et Paulo. ut deus, qui initia talia donauit orationibus uestris, similiter sequantur et prospera, ut tempora coronae uestrae in correctione ecclesiarum semper praedicentur. quam epistolam ad apostol\'atum uestrum direximus die Nonarum Martiarum.