Epistulae imperatorum pontificum aliorum

et nos quidem ista desuper agnoscimus ordinari, postquam ei detulit diuina maiestas imperium, qui se ad componendam ecclesiarum pacem iudicat ordinatum. ergo restat, ut uniuersi episcopi partis Orientalis iuxta libelli seriem ad correctionis peruenisse se testentur effectum.

patet uenerandae uia concordiae, notata sunt optatae remedia sanitatis: sacerdotes, qui catholicam pacem desiderant, professionem catholicam non recusent. non enim opus est partibus errorem corrigi sed radicitus amputari. insistite igitur, sicut coepistis, ut merces apud deum uestra, quae de boni operis inchoatione habet initium, de perfectione consequatur effectum.

animum quidem uestrum talem missa ad nos testantur alloquia, ut ad plenitudinem boni propositi non multum indigeatis hortatu: nostri tamen desiderii ea, quae spem dedit, ratio amplius accendit ardorem et auidius gaudia impleri cupimus, quae instare iam diuinitus arbitramur. hinc <est>, quod beatum Petrum apostolum cotidie suppliciter obsecramus, ut uobis, per quos integrari membra sua sancta iam sperat ecclesia, et effectum deus celerem et salutem tribuat longiorem.

nos quidem nestris animis obsequentes uiros direximus ad solidandam sub apostolicae dispositionis ordinatione concordiam: uestrum est, ut sicut nos bonae intentioni deesse noluimus, ita eos ad nos optatum referre faciatis effectum.

munus uestrum ueneranda sacraria susceperunt: quod amplius beato Petro apostolo facietis acceptius, si per uos optatam ecclesiae receperint unitatem.

HORIMSDA THEODOSIO ARCHIDIACONO CONSTANTINOPOLITANO ET UNIUERSIS CATHOLICIS A PARI. Gratias misericordiae diuinae competenter exsoluimus, quae fidem uestram diu laborare non passa est. nam tempus oblatum est, quo filios, milites suos, catholica recuperare possit ecclesia. quae enim maior animum nostrum potest obtinere in<cun>ditas quam malorum commemorata depulsio?

gaudiis praesentibus compensate afflictionis incommoda, quia deus noster, qui remedio fuit, aduersis opprimi caritatem uestram noluit sed probari. nam si transacti temporis mala cum praesenti, quae diuina esse non ambigitur, retributione compensetis, quis dubitat ampliora uos praemia consecutos, quam nocere potuisset aduersitas?

et quamuis pro statu fidei catholicae numquam sollicitudo nostra cessauerit, tamen serenissimi principis sacris affatibus incitati legatos destinare curauimus, quorum officio deo auctore in his, quae saepe mandauimus, subsequi non dubitamus effectum.

et ideo competenter enitere, ut ecclesiae catholicae hoc praecipuum uestrae liberationis munus possitis offerre, quatenus repulsis omnibus, quae hactenus nocuerunt, in una quam semper optauimus communione gratulantes deo nostro laudes referre sine cessatione possimus.

HORMISDA EUFIMIAE AUGUSTAE. Ecclesiarum pax iam caelesti ordinatione componitur, cum uos ad imperium deus elegit, apud quos esse integrum semper religionis suae cognouit affectum. nam sicut in priuata uita deum semper recto dogmate coluistis, ut de religionis concordia cogitetis, et multa quidem inter ipsa imperii uestri primordia facta sunt, quae spem nobis correctionis integrae pollicentur.

unde, quia in uobis amorem feruere fidei gratulamur, agentes deo gratias cotidie pro uobis beato Petro apostolo supplicamus, ut uotis uestris apud dominum suffragetur et cursum bonae uoluntatis adimpleat. nec dubium est diuinis uos auxiliis adiuuari, quia tanto religionis studio mandatis caelestibus oboeditis.

ninc est, quod quia sanctum coniugii uestri constat esse propositum, has fiducialiter ad uestram clementiam litteras destinamus, ut per uos ad perficiendam ecclesiae pacem mariti uestri pietas amplius incitetur.

magnum opus arripuistis, magna uobis causa commissa est. per uos enim populos Christus uult ad ecclesiae foedera reuocare, quos per se uoluit a morte redimere. magna etiam uestro sexui parata est laudis occasio, si uobis instantibus ecclesiae suae Christus, quae diuisa fuerant, membra coniungat.

nec enim maior est gloria, quae humanae salutis lignum scrutata est et sola crucem, quam omnis ue(ne>ratur mundus, inuenit: superabitis quin immo illius merita, quia ecclesiae unitas per illam suum inuenit signum, per uos est habitura remedium.

agat igitur iugalis uestri religiosa clementia, ut fratres et coepiscopi nostri sub eo libelli tenore, quem dudum misimus, fidem suam dignentur adserere, quatenus perfecta possit esse, quae est inchoata, correctio. quia irrita est quaelibet in cultura dei confessio, cui deest fidei plenitudo. hoc enim, quod a reliquis fieri poscimus, a multis iam sacerdotibus constat effectum et unitas esse iusta in communione non poterit, si non fuerit in reuersione seruata.

HORMISDA ANASTASIAE ET PALMATIAE A PARI. Bonae uoluntatis studium diuinae semper comitatur prosperitatis effectus. dei nostri prouidentia temporis facultas oblata est, in qua pro fidei uestrae praemio debetis adniti.

de superna primitus misericordia, deinceps de conscientia clementissimi principis praesumentes legatos pro religionis catholicae causa direximus, per quos amplitudinem uestram debitae reuerentiae salutamus officio, postulantes, ut pro ecclesiasticae redintegratione concordiae uestrum laborem atque operam non negetis, quatenus cum repulsis remotisque his, quos apostolicae sedis damnauit auctoritas, ad unam, quae recta est, communionem plebs Christiana redierit, beatum Petrum apostolum, pro cuius fide nitimur, in uestris habere possitis actibus adiutorem.

Cum deo propitio partes Orientales fueritis ingressi, si qui episcopi uobis occurrerint et libellum, cuius continentiam percepistis, a se subscriptum offerre uoluerint, suscipite eisque praebete sanctae communionis consortium.

si uero occurrentes episcopi eo, quo superius diximus, ordine profiteri noluerint, a uobis equidem sub sacerdotali affectione tractentur, sed neque uobis sit cum his mensa communis neque ab his uel uictualia praesumatis accipere nisi tantum subuectionem, si causa poposcerit, et hospitalitatem, ne credant se omnino fastidiose despectos.

cum autem Constantinopolim deo iuuante ueneritis, in ea succedite, quam imperator praebuerit, mansione et nullum ad salutationem uestram prius permittatis accedere exceptis his, quos ipse miserit imperator aut quos nostrae communionis esse cognoscitis, donec ipsum principem uideatis.

cui praesentati salutantes litteras nostras offerte, suggerentes magnum nos de eius imperio gaudium percepisse et nimium gratulari, quod eum deus omnipotens ad hoc iuxta eius sacras litteras * *, ut secundum ea, quae sunt ab apostolicae sedis constituta praesulibus, deo auctore et regno eius adnitente ecclesiarum et pax et unitas <tantis> temporibus desiderata proueniat.

qui si uos hortatus fuerit, ut Constantinopolitanum uideatis episcopum, intimate uos praefinita habere, quae etiam ab eis saepe sint cognita: quae ab uniuersis episcopis catholicam communionem amplectentibus professio debeat celebrari. haec si episcopus Constantinopolitamus implere paratus est, ei gratanter occurrimus; si uero sedis apostolicae adhortationem sequi contemnit, quid necesse est, ut ad occasionem contentionis salutatio nostra proficiat, quibus non est disputationis aut certaminis causa <in> mandatis?

si uero imperator sibi aperiri uoluerit, quid sit quod ab episcopo fieri postuletis, formam libelli, quam portatis, ostendite.

quod si de anathemate Acacii consentiens successores eius dixerit recitandos ob hoc, quod propter defensionem Chalcedonensis synodi aliqui eorum fuerint exilio deportati, insinuabitis nihil uos de libelli posse forma decerpere, in qua sequaces damnatorum pariter continentur.

sed si eos ab hac non potueritis intentione deflectere, saltem hoc acquiescite, ut anathematizato specialiter per libellum, quem uobis dedimus, Acacio de <suc>cessorum eius nominibus taceatur abrasis eorum de diptychorum inscriptione uocabulis. quo facto episcopum Constantinopolitanum in nostram communionem accipite.

libellum uero uel episcopi Constantinopolitani uel aliorum, quos uos suscipere deo uolente contigerit, primo agite, ut praesente populo recitetur. quod si hoc fieri non potuerit, saltem in secretario praesentibus clericis et archimandritis relegatur.

I haec omnia si deo fuerint uolente completa, imperatorem rogate, ut destinatis sacris per metropolitanos episcopos adiunctis ipsius episcopi litteris innotescat episcopum Constantinopolitanum suo quoque consensu celebrata professione, quam sedes apostolica destinauit, in unitatem communionis fuisse susceptum. quibus litteris etiam ipsos hortetur similia profiteri.

quod si in hac parte imperator aliquid difficultatis attulerit, episcopus Constantinopolitanus directis praeceptionibus episcopis suis paroecialibus uel ceteris metropolitanis praesentibus eis, qui a uobis pariter directi fuerint, quid ipse fecerit, innotescat. quod ab eo modis omnibus uos oportet exigere, ut facti huius testimonio peragrante etiam uniuersos, uel qui longe sunt positi, latere non possit.

DOMINO MEO PER OMNIA SANCTISSIMO ET BEATISSIMO FRATRI ET COMMINISTRATORI HORMISDAE IOHANNES IN DOMINO SALUTEM. Redditis mihi litteris uestrae sanctitatis, in Christo frater karissime, per Gratum clarissimum comitem et nunc per Germanum et Iohannem reuerentissimos episcopos, Felicem et Dioscorum sanctissimos diaconos et Blandum presbyterum laetatus sum de spiritali caritate uestrae sanctitatis, quod unitatem sanctissimarum dei ecclesiarum secundum ueterem patrum requiris traditionem et laceratores rationabilis gregis Christi animo repulsare festinas.

certus igitur scito, per omnia sanctissime, quia secundum quod uobis scripsi tua tecum in ueritate sentiens omnes a te repudiatos haereticos renuo et ego pacem diligens. sanctissimas enim dei ecclesias, id est superioris uestrae et nouellae istius Romae, unam esse accipio; illam sedem apostoli Petri et istius augustae ciuitatis unam esse definio; omnibus actis a sanctis istis quattuor synodis, id est Nicaeae Constantinopoli et Ephesi et Chalcedone, de confirmatione fidei et statu ecclesiae adsentio et nihil titubare de bene iudicatis patior sed et conantes aut enisos usque ad unum apicem placita <ea>rum perturbare lapsos esse a sancta dei generali et apostolica ecclesia scio et tuis uerbis recte

dictis euidenter utens per praesentia scripta haec dico, quia prima salus est rectae fidei regulam custodire et a patrum traditione nullatenus deuiare, quia non potest domini nostri Iesu Christi praetermitti sententia dicentis: tu es Petrus et super hanc petram aedificabo ecclesiam meam. haec quae dicta sunt, rerum probantur effectibus, quia in sede apostolica inuiolabilis semper catholica custoditur religio.

de hac igitur fide non cadere cupientes et patrum sequentes in omnibus constituta anathematizamus omnes haereses, praecipue Nestorium haereticum, qui quondam Constantinopolitanae urbis fuit episcopus, damnatum in concilio Epheseno a beato Caelestino papa urbis Romae et a uenerabili uiro Cyrillo episcopo Alexandrinae ciuitatis, et una cum illo anathematizamus Eutychen et Dioscorum Alexandrinae ciuitatis episcopum damnatos in sancta synodo Chalcedonensi, quam uenerantes sequimur et amplectimur, quae sequens sanctam synodum Nicaenam apostolicam fidem praedicauit.

his coniungentes Timotheum parricidam Elurum cognominatum anathematizamus et huius discipulum et sequacem in omnibus Petrum Alexandrinum similiter condemnantes, anathematizamus similiter Acacium quondam Constantinopolitanae urbis episcopum complicem eorum et sequacem factum nec non et perseuerantes eorum communioni et participationi: quorum enim quis eorum communionem amplectitur, eorum et similem adiudicationem in condemnatione consequitur. simili modo et Petrum Antiochenum condemnantes anathematizamus cum sequacibus suis et omnibus supra scriptis.

unde probamus et amplectimur epistolas omnes beati Leonis papae urbis Romae, quas conscripsit de recta fide. quapropter, sicut praediximus, sequentes in omnibus sedem apostolicam et praedicamus omnia, quae ab ipsa decreta sunt, et propterea spero in una communione uobiscum, quam apostolica sedes praedicat, me futurum, in qua est integra Christianae religionis et perfecta soliditas, promittens in sequenti tempore sequestratos a communione ecclesiae catholicae, id est in omnibus non consentientes sedi apostolicae, eorum nomina inter sacra non recitanda esse mysteria. quod si in aliquo a professione mea deuiare temptauero, his quos condemnaui et per condemnationem propriam consortem me esse profiteor.

huic uero professioni subscripsi mea manu et direxi per rescripta tibi Hormisdae sancto et beatissimo fratri et papae magnae Romae per supra scriptos Germanum et Iohannem uenerabiles episcopos et Felicem et Dioscorum diaconos et Blandum presbyterum.

ET ALIA MANU: Iohannes misericordia dei episcopus Constantinopolitanae nouellae Romae hac mea professione consentiens omnibus supra dictis subscripsi sanus in domino. ora pro nobis, sanctissime et beatissime frater. Data mense Martio die XXVIII. indict. XII. Constantinopoli domno Iustino perpetuo Augusto et Eutharico u. c. conss.

UICTOR IUSTINUS PIUS FELIX INCLITUS TRIUMPHATOR SEMPER AUGUSTUS HORMISDAE SANCTISSIMO AC BEATISSIMO ARCHIEPISCOPO ET PATRIARCHAE. Scias effectum nobis, pater religiosissime, quod diu summis studiis quaerebatur; noueris patefactum et antequam aduenerint, qui a uobis destinati sunt, quod Iohannes uir beatissimus antistes nouae Romae nostrae una cum clero eius uobiscum sentiunt nullis uariantes ambiguitatibus, nullis diuisi discordiis; scias libellum ab eo subscriptum, quem offerendum iudicaueras sanctissimorum patrum concilio congruentem.

omnes concurrunt alacri opere ad suscipienda uota tam uestrae quam Constantinopolitanae sedis, quos ueritatis coruscus fulgor illuminat; omnes accelerant libentissime, quos oblectat uia dilucida, sequuntur scita patrum sanctissima, leges probatissimas, et consiliis quorundam firmatis, qui rectum tenebant tramitem, aliorum correctis, qui uagabantur incerti, in eo res colligitur, ut unitatem indiuiduae trinitatis ipsi quoque unitate colant mentium.

negatum est inter diuina mysteria memoriam in posterum fieri pro tenore libelli, quem diximus, Acacii praeuaricatoris quondam regiae huius urbis episcopi nec non et aliorum sacerdotum, qui uel primi contra constituta uenerunt apostolica uel successores erroris facti sunt nulla usque ad ultimum diem suum paenitentia correcti.

et quoniam omnes nostrae regiones admonendae sunt, ut exemplum imitentur ciuitatis regiae, destinanda ubique principalia praecepta duximus: tanto flagramus religionis officio, tanto affectamus studio pacem catholicae fidei pro remuneranda caelitus pace nostrae rei publicae, pro conciliando subiectis meis superno praesidio. quid enim gratius reperiri potest, quid iustius, quid illustrius, quam quos idem regnum continet eiusdemque fidei cultus irradiat, eos non diuersa contendere sed collectis in eodem sensibus instituta uenerari non humana mente lata sed diuini prudentia spiritus?

oret igitur uestrae religionis sanctitas, ut quod peruigili studio pro concordia ecclesiarum catholicae fidei procuratur, diuini muneris opitulatio iugi perpetuitate seruari annuat. Dat. X. Kal. Maias Constantinopoli.

DOMINO MEO PER OMNIA SANCTO ET DEO AMABILI FRATRI ET COMMINISTRO HORMISDAE IOHANNES IN DOMINO SALUTEM. Quando deus propria mirabilia in suis operatur, tunc oportet ea, quae diuinis litteris continentur, ipsis scripturae uocibus fiducialiter exclamare: quis loquetur potentias domini aut auditas faciet omnes laudes eius in omni tempore?

ecce enim talem pium principem Romanae rei publicae suscitauit, quali multo ante et catholica indigebat ecclesia et omne genus hominum uidere cupiebat, ideoque ita etiam cornu gratiae super eum caelitus declinauit, ut affluenter in sacrum eius caput misericordia funderetur, omnesque annuntiationis eius tempore cum magna uoce deum omnium principem glorificauerunt, quoniam talem uerticem meis manibus tali corona decorauit.

is ergo maximus imperator primam suorum certaminum palmam deuicto inimico euidenter ostendit; secundum uirtutis eius meritum: adunationem sanctissimis ecclesiis sapientissime comparauit; regni eius tertium bonum: dissipata coniunxit et pacem mundi sapientissime procurauit.

idcirco in omnibus deo magno gratiam referens cuncta sapientissime gubernanti annuntiare tibi pacem pacis filio non cunctaui, in omnibus deo amantissime, ut illud gaudium salias, quo Dauid quidem secundum legem in arcae dei reuocatione figuraliter exultabat, apostoli uero per gratiam ueraciter laetabantur.

gaude itaque in domino gaudium tuae conueniens sanctitati et scribe ea, quae uestrum benignum animum decent, homo dei! nam, quae fuerant diuisa, coniuncta sunt et dispersa collecta sunt et. quae longe erant, sibi inuicem adunata sunt et, sicut oportet dicere et olim scripsi, utrasque ecclesias tam senioris quam nouae Romae unam esse euidenter intellegens et utriusque earum unam sedem recte esse definiens indiuisibilem adunationem et utriusque nostrum consonam confirmationem cum iudicii integritate cognosco.

unde rogo deum semper eam inseparabilem permanere orationibus sanctorum apostolorum et tuae precibus sanctitatis, per quas donari nobis et uniuerso mundo clementissimum et Christianissimum principem Iustinum et piissimam eius coniugem, nostram autem filiam, Eufimiam in pace multis temporibus comprecatur, per omnia beatissime et karissime frater.

gauisi igitur de praesentia reuerentissimorum episcoporum nec non et clericorum uestrorum gratias agimus, quoniam secundum petitionem nostram tales pacificos uiros et uestrae dignos sedis apostolicae destinastis regulam patrum sine confusione seruantes fidemque indiuisam custodientes. quorum amplectentes in omnibus mentem cuncta per eos ad satisfactionem uestrae egimus sanctitatis.

omnem in Christo fraternitatem, quae cum uestra sanctitate, ego quoque et mei plurimum salutamus.

DOMINO MEO SANCTISSIMO HORMISDAE PRIMAE ARCHIPONTIFICI ET PAPAE URBIS ROMAE IVSTINIANUS COMES. Uenerandae sanctitatis uestrae praedicatio regularum, quae Christo deo pro ecclesiarum pace et pro plebis concordia iugiter supplicat, quicquid nunc per beatissimos suos sacerdotes annuit pera. gendum, propitia diuinitate cuncta effectui sociata sunt nulla prorsus quorundam ualente discordia.

igitur uestris sacris orationibus ac praeceptionibus orthodoxorum fide muniti supplices petimus, uti pro sanctissimo Augusto nostro, totius fidei fautore, proque eius re publica, pro nobis quoque mandatorum uestrorum custodibus aeterno regi consueti impetrabiles preces offerre dignemini nosque uobis fideliter supplices uestris salutiferis rescriptionibus uisitare.

DOMINO MEO BEATISSIMO ET APOSTOLICO PATRI HORMISDAE ARCHIEPISCOPO UNIUERSALI ECCLESIAE POMPEIUS. Sanctis beatitudinis uestrae precibus omnipotentis dei pietas exorata tantae nobis fidei principem condonare dignata est, ut religiosissimis clementiae eius meritis redintegratio pacis ecclesiasticae, quae uotis omnium fidelium poscebatur, iure uideatur esse collata. in cuius rei prouentu solidissima principatus sui fundamenta sancti spiritus operatione constituit, quae tantum robur obtinent stabilitatis inuictae, quantum actionis excellentia unica et admirabilis aestimatur.

et ideo reuerendam uestri pontificatus beatitudinem cultu reciprocantis alloquii salutantes quaesumus, ut magis magisque pro clementissimi atque inuictissimi domni nostri principis prosperitate orare dignemini, quatenus ineffabilis omnipotentis dei pietas sua dona, in quibus etiam fructus uestrae agricolationis exuberat, iustis gratiae opitulatione custodiat, nobis quoque filiis uestris spiritali uobis conglutinatis affectu, quos huius operis maxime semper sollicitudo constrinxit, suffragatrix intercessio sanctimonii pontificalis adsistat.

DOMINO BEATISSIMO PATRI HORMISDAE IULIANA ANICIA. Precibus uestrae beatitudinis aduentu legatorum principalis sedis apostolicae elisis erroribus haereticorum unitate fidei catholicae conuenimus, congr〈eg〉ati simul ad ubera materna ecclesiae in die sanctae resurrectionis.

quapropter stilo uenerationis alloquentes sanctitatem uestram admonemus, ut intimetis destinatis a uobis reuerentissimis uiris nullo modo abscedere, antequam, sicut peruideritis, ut oportet, firmentur ea, quae bene disposita sunt ab eis, ut amputatis omnibus reliquiis transiti erroris impendiis uestrae beatitudinis roborata unitas ad effectum perpetuum deducatur.

DOMINO SANCTO ET BEATISSIMO PATRI PATRUM HORMISDAE ARCHIEPISCOPO UNIUERSALI ECCLESIAE ANASTASIA. Diuini muneris illuxisse nobis gratiam merito profitemur, apostolatus uestri reuerentiam in sancto corde nostri tenere memoriam paginali adsertione noscentes; ueraci namque spe confiditur supernae misericordiae propitiationem de pontificali intercessione subsistere, domine beatissime et apostolico honore suscipiende pater.

peruigiles uestrarum orationum excubiae et miranda uictoriosissimi principis fides splendore catholico semper irradians diu expetitam sacrosanctis ecclesiis concordiam pacis restituit, quam omnibus triumphis suis solidissime firmatis inuictum iure exultat praetulisse uexillum, ideoque illibata uestrae paternitatis sanctimonia pro incolomitate atque prosperitate praedicti domni nostri Augusti uota precesque omnipotenti deo offerre indesinenti continuatione persistat, ut ineffabilem tantorum bonorum gratiam, quam ipse piis eius sensibus inspirauit, ad futurae quoque beatitudinis profectum conseruare dignetur.

domno etiam lugali filio uestro et mihi peculiari cultrici uestrae cum subole, quam nobis dominus donare dignatus est, a uestro pontificatu oratio benigniter impendatur, cuius suffl\'ag<at)ione diuini fauoris protectio nobis clementer adspiret.

DOMINO SANCTO BEATO PRAEDICABILI ET ADORANDO APOSTOLICO PATRI HORMISDAE PAPAE URBIS ROMAE HUMILIS FAMULUS TUUS THEODORITUS. Meae quidem exiguitatis non esset tam magna praesumere et ad uestrum pium et sanctum apostolatum pusilli sermone praesentes paruulas destinare paginas. sed quia pro insita uobis humanitate, pio propitiationis animo omnia nutu diuinitatis protegere constituti, lucidum diem et totius festiuitatis repletum omni reddidistis mundo et omnia uestris praedicandis precibus ad pristinum unitatis reuocastis statum et in unum concordare uel subiugare uestris praedicabilibus et adorandis meritis annuistis:

ideoque, etsi meis obrutus iniquitatibus et ab eis undique oppressus, ex ipsis recreatus infernis recurrente ad gloriosa uestigia uestra confamulo meo uiro religioso Pullione usurpaui me tam per eum quam etiam his paruulis et exiguis uestris praedicandis et adorandis repraesentare uestigiis, diuinum omnibus uiribus exorans fauorem et clara uoce cum omnibus omnino cantans: gloria inexcelsis deo etin terra pax et in hominibus bonae uoluntatis,

qui pro sua incomprehensibili pietate uestris mirificis precibus omnia illuminauit et liberauit et lucidum et totius festiuitatis repletum diem in toto orbe uestris deo dignis precibus praestitit et ab omni iniquitate exiguit et omnem nodum colligationis absoluit et omnem semitam aperuit.

hanc itaque gratulationis repletam pio uestro precem offerens apostolatui deprecor, uti pro meae flebilitatis exiguitate uestris piis precibus memores esse dignemini, domini sancti beati apostolici patres. Accepta XIII. Kal. Iul. per <Pullionem> Eutharico cons.

Ineffabilis dei omnipotentis misericordia et pietas eius, quam super humanum genus clementer effundit, humanis uiribus aestimari non potest nec sermonibus explicari, sed sufficit eius tantum mirabilia deuotis sensibus admirari et scire omnia bona de eius tantum gratiae pendere remediis.

est ista cottidiana probatio; audacter tamen praesumo dicere, domine meus beatissime papa, quia praesens causa praeterita cuncta transcendit, quam deus uestris temporibus et meritis reseruauit.

quid in Aulona sit actum, quid Scampis, quid Lignido . fuerit secutum, anteriore significatione suggessi. ad Thessalonicam peruenimus. quas intentiones habuerimus cum episcopo Thessalonicensi et quae dicta fuerint uel etiam constituta, harum portitoris uiua insinuatione discetis; quod tamen non oportet praeterire silentio, insinuare non differo:

post multa certamina praefatus episcopus ratione conuictus libellum subscribere uoluit; sed quia episcopi, qui sub eius sunt ordinatione constituti, omnes non aderant, in praesenti hoc conuenit, hoc promisit, ut post dies sanctos uno ex nobis a sede Constantinopolitanae urbis directo congregatis episcopis, qui in eius sunt dioecesi constituti, libellum subscriberent. quod cum dei adiutorio credimus esse complendum. haec sunt Thessalonicae constituta.

uestns orationibus commendati ad Constantinopolitanam peruenimus ciuitatem secunda feria hebdomadis authenticae. decimo ab urbe praedicta miliario sublimes et magnifici uiri nobis occurrerunt, inter quos sunt magister militum Uitalianus, Pompeius et Iustinianus; secuti sunt et alii senatores multique, < qui > catholicae fidei calore ac desiderio redintegrandae pacis ardebant. quid plura ? cum summis paene omnium gaudiis ingredimur ciuitatem.

alia die, quod est tertia feria, piissimi principis praesentamur aspectibus. cunctus illic aderat senatus, in quo conuentu erant et episcopi quattuor, quos episcopus Constantinopolitanus pro sua persona direxerat. obtulimus beatitudinis uestrae litteras, quas clementissimus princeps cum grandi reuerentia suscepit. dicta sunt, quae ante examinationem causae oportuit intimare; mox causa coepta est.

hortabatur nos clementissimus imperator hoc dicens: \'uidete ciuitatis huius episcopum et inuicem uobis pacifico ordine reddite rationem\'. nos e contra respondimus: \'quid imus ad episcopum certamina facere? domnus noster beatissimus papa Hormisda, qui nos direxit, non nobis praecepit certare. sed prae manibus habemus libellum, quem omnes episcopi uolentes sedi apostolicae reconciliari fecerunt: si praecipit pietas uestra, legatur, et si est in ipso, quod ignoretur aut uerum esse non creditur, dicant et tunc ostendimus nihil extra iudicium ecclesiasticum in eodem libello esse conscriptum, aut si illi possunt docere, quia non conuenit religioni catholicae, tunc nobis incumbit probare*.

relectus est libellus sub conspectu principis et senatus. nos statim subiunximus: \'dicant praesentes quattuor episcopi, qui adsunt pro persona Constantinopolitani episcopi, si haec, quae in libello leguntur, gestis ecclesiasticis minime continentur !* responderunt omnia uera esse.

post quae nos subiunximus: (domne imperator, et nobis grandem laborem episcopi abstulerunt et sibi conuenientem rem fecerunt dicere ueritatem). mox clementissimus imperator his, qui aderant, dixit episcopis: \'et si uera sunt, quare non facitis?\' similiter et aliquanti de ordine senatorio dixerunt: (nos laici sumus. dicitis haec uera esse: facite, et nos sequimur\'.

intermissa quarta feria episcopus Constantinopolitanus in palatio consuscepit a nobis libellum et inprimis quasi temptauit epistolam potius facere quam libellum. sed non post multa certamina hoc conuenit, prooemium modicum facere et subiungere mox libellum, quemadmodum uestra beatitudo dictauit. subscriptio ab eodem facta est libello conueniens, similiter et datarium, cuius exemplaria et graece et latine apostolatui uestro direximus.

post factum libellum nomen Acacii de diptychis est deletum, similiter et Flauitae, Eufimi, Macedonii et Timothei, et non solum hoc in ipsa sola ecclesia, in qua episcopus manet, uerum etiam per omnes ecclesias cum grandi diligentia deo adiutore suggerimus fuisse factum. similiter deleta sunt de diptychis Zenonis et Anastasii nomina.

episcopi diuersarum ciuitatum, quanti inuenti sunt, libellum similiter obtulerunt et cum grandi cautela suggerimus custoditum, ne quis nobiscum communicaret episcopus, qui libellum primitus non dedisset. pari modo et omnes archimandritae fecerunt. apud quos archimandritas et certamina nos habuisse suggerimus dicentibus illis: (sufficit, quia archiepiscopus noster fecit; nos factum eius sequimur\'. quid amplius? post multa certamina ipsi quoque ratione conuicti libellos modis omnibus obtulerunt.

post haec omnia in ecclesia deo iuuante processimus, sed qualia gaudia facta sint unitatis, quemadmodum deus benedictus sit, quae laudes quoque beato Petro apostolo et uobis relatae sint, ipsius actionis consideratione perspicitis, quod mea lingua non ualet explicare.

nihil est subsecutum secundum nota inimicorum, non seditio, non effusio sanguinis, non tumultus, quod ueluti terrentes inimici antea praedicabant. ipsi quoque ecclesiastici Constantinopolitani admirantes et deo gratias referentes dicunt numquam se meminisse nullis temporibus tantam populi multitudinem communicasse.

his adimpletis etiam clementissimus imperator ad beatitudinem uestram sua scripta subiunxit ordinem rei gestae significans, similiter et uir reuerentissimus Iohannes Constantinopolitanae ciuitatis antistes. noueris etiam et sacra generalia esse <e>dicta atque credimus deo propitio et uestris sanctis orationibus per uniuersas prouincias quantocius destinari. haec Constantinopoli gesta sunt.