Hercules Oetaeus

exerta vastos ubera in planctus ferit.

superosque et ipsum vocibus pulsans Iovem

implevit omnem voce feminea locum.

'deforme letum, mater, Herculeum facis,

compesce lacrimas' inquit, 'introrsus dolor

femineus abeat; Iuno cur laetum diem

te flente ducat? paelicis gaudet suae

spectare lacrimas, comprime infirmum iecur,

mater: nefas est ubera atque uterum tibi

laniare, qui me genuit.' et dirum fremens,

qualis per urbes duxit Argolicas canem,

cum victor Erebi Dite contempto redit

tremente fato, talis incubuit rogo.

quis sic triumphans laetus in curru stetit

victor? quis illo gentibus voltu dedit

leges tyrannus? quanta pax habitum tulit!

haesere lacrimae, cecidit impulsus dolor

nobis quoque ipsis, nemo periturum ingemit:

iam flere pudor est; ipsa quam sexus iubet

maerere,, siccis haesit Alcmene genis

stetitque nato paene iam similis parens.

Nullasne in astra misit ad superos preces

arsurus aut in vota respexit Iovem?

Iacuit sui securus et caelum intuens

quaesivit oculis, parte an ex aliqua pater

despiceret illum, tum manus tendens ait:

' quacumque parte prospicis natum pater,

te te precor, cui nocte commissa dies

quievit unus. si meas laudes canit

utrumque Phoebi litus et Scythiae genus

et omnis ardens ora quam torret dies.

si pace tellus plena, si nullae gemunt

urbes nec aras impias quisquam inquinat,

si scelera desunt, spiritum admitte hunc precor

in astra, non me mortis infernae locus

nec maesta nigri regna conterrent Iovis,

sed ire ad illos umbra, quos vici, deos,

pater, erubesco, nube discussa diem

pande, ut deorum voltus ardentem Herculem

spectet; licet tu sidera et mundum neges,

ultro, pater, cogere: si voces dolor

abstulerit ullas, pande tum Stygios lacus

et redde fatis: approba natum prius:

ut dignus astris videar, hic faciet dies.

leve est quod actum est; Herculem hic, genitor, dies

inveniet aut damnabit.' haec postquam edidit,

flammas poposcit. 'hoc age, Alcidae comes

non segnis' inquit 'corripe Oetaeam facem,

noverca cernat quo feram flammas modo.

quid dextra tremuit? num manus pavida impium

scelus refugit? redde iam pharetras mihi,

isnave iners inermis— en nostros manus

quae tendat arcus! quid sedet pallor genis?

animo faces invade quo Alciden vides

voltu iacere, respice arsurum, miser.

vocat ecce iam me genitor et pandit polos;

venio, pater.' voltusque non idem fuit.

tremente pinum dextera ardentem impulit.

refugit ignis et reluctantur faces

et membra vitant, sed recedentem Hercules

insequitur ignem. Caucasum aut Pindum aut Athon

ardere credas: nullus erumpit sonus,

tantum ingemescit ignis. o durum iecur!

Typhon in illo positus immanis rogo

gemuisset ipse quique convulsam solo

imposuit umeris Ossan Enceladus ferox;

at ille medias inter exurgens faces,

semiustus ac laniatus, intrepidum tuens:

'nunc es parens Herculea: sic stare ad rogum

te, mater' inquit, 'sic decet Heri Herculem.'

inter vapores positus et flammae minas

immotus, inconcussus, in neutrum latus

correpta torquens membra adhortatur, monet,

gerit aliquid ardens, omnibus fortem addidit

animum ministris; urere ardentem putes.

stupet omne volgus, vix habent flammae fidem,

tam placida frons est, tanta maiestas viro.

nec properat uri; cumque iam forti datum

leto satis pensavit, igniferas trabes

hinc inde traxit, minima quas flamma occupat,

totasque in ignes vertit et quis plurimus

exundat ignis repetit intrepidus ferox,

tunc ora flammis implet: ast illi graves

luxere barbae; cumque iam voltum minax

appeteret ignis, lamberent flammae caput,

non pressit oculos, sed quid hoc? maestam intuor

sinu gerentem reliquias magni Herculis

crinemque iactans squalidum Alcmene gemit.

Timete, superi, fata: tam parvus cinis

Herculeus, huc huc ille decrevit gigans!

o quanta, Titan, ad nihil moles abit;

anilis, heu me, recipit Alciden sinus,

hic tumulus illi est: ecce vix totam Hercules

complevit urnam; quam leve est pondus mihi,

cui totus aether pondus incubuit leve.

ad Tartara olim regnaque, o nate, ultima

rediturus ibas— quando ab inferna Styge

remeabis iterum? non ut et spolium trahas

rursusque Theseus debeat lucem tibi—

sed quando solus? mundus impositus tuas