Fasti

abstulerat vires corporis ipse timor,

provolat in medium, et magna succurrite! voce

non est auxilium flere Metellus ait.

‘pignora virgineis fatalia tollite palmis:

non ea sunt voto, sed rapienda manu.

me miserum! dubitatis?’ ait. dubitare videbat

et pavidas posito procubuisse genu.

haurit aquas tollensque manus, ignoscite, dixit

‘sacra! vir intrabo non adeunda viro.

si scelus est, in me commissi poena redundet:

sit capitis damno Roma soluta mei.’

dixit et inrupit, factum dea rapta probavit

pontificisque sui munere tuta fuit.

nunc bene lucetis sacrae sub Caesare flammae:

ignis in Iliacis nunc erit usque focis,

nullaque dicetur vittas temerasse sacerdos

hoc duce nec viva defodietur humo.

sic incesta perit, quia quam violavit, in illam

conditur, et Tellus Vestaque numen idem.

Tum sibi Callaico Brutus cognomen ab hoste

fecit et Hispanam sanguine tinxit humum,

scilicet interdum miscentur tristia laetis,

nec populum toto pectore festa iuvant:

Crassus ad Euphraten aquilas natumque suosque

perdidit et leto est ultimus ipse datus.

Parthe, quid exultas? dixit dea ‘signa remittes,

quique necem Crassi vindicet, ultor erit.’

At simul auritis violae demuntur asellis,

et Cereris fruges aspera saxa terunt,

navita puppe sedens Delphina videbimus, inquit ‘h

umida cum pulso nox erit orta die.’

Iam, Phryx, a nupta quereris, Tithone, relinqui,

et vigil Eois Lucifer exit aquis:

ite, bonae matres (vestrum Matralia festum)

flavaque Thebanae reddite liba deae.

pontibus et magno iuncta est celeberrima Circo

area, quae posito de bove nomen habet:

hac ibi luce ferunt Matutae sacra parenti

sceptriferas Servi templa dedisse manus,

quae dea sit, quare famulas a limine templi

arceat (arcet enim) libaque tosta petat,

Bacche, racemiferos hedera redimite capillos,

si domus illa tua est, dirige vatis opus.

arserat obsequio Semele Iovis: accipit Ino

te, puer, et summa sedula nutrit ope.

intumuit Iuno, raptum quod paelice natum

educet: at sanguis ille sororis erat.

hinc agitur furiis Athamas et imagine falsa,

tuque cadis patria, parve Learche, manu.

maesta Learcheas mater tumulaverat umbras

et dederat miseris omnia iusta rogis.

haec quoque, funestos ut erat laniata capillos,

prosilit et cunis te, Melicerta, rapit.

est spatio contracta brevi, freta bina repellit

unaque pulsatur terra duabus aquis:

huc venit insanis natum complexa lacertis

et secum e celso mittit in alta iugo.

excipit illaesos Panope centumque sorores,

et placido lapsu per sua regna ferunt.

nondum Leucothea, nondum puer ille Palaemon

verticibus densi Thybridis ora tenent,

lucus erat; dubium Semelae Stimulaene vocetur:

Maenadas Ausonias incoluisse ferunt.

quaerit ab his Ino, quae gens foret: Arcadas esse

audit et Evandrum sceptra tenere loci.

dissimulata deam Latias Saturnia Bacchas

instimulat fictis insidiosa sonis:

‘o nimium faciles, o toto pectore captae!

non venit haec nostris hospes amica choris,

fraude petit sacrique parat cognoscere ritum;

quo possit poenas pendere, pignus habet.’

vix bene desierat, complent ululatibus auras

Thyades effusis per sua colla comis,

iniciuntque manus puerumque revellere pugnant,

quos ignorat adhuc, invocat illa deos:

dique virique loci, miserae succurrite matri!

clamor Aventini saxa propinqua ferit,

appulerat ripae vaccas Oetaeus Hiberas:

audit et ad vocem concitus urget iter.

Herculis adventu, quae vim modo ferre parabant,

turpia femineae terga dedere fugae.

quid petis hinc (cognorat enim) ‘matertera Bacchi?

an numen, quod me, te quoque vexat?’ ait.

illa docet partim, partim praesentia nati

continet, et furiis in scelus isse pudet,

rumor, ut est velox, agitatis pervolat alis,

estque frequens, Ino, nomen in ore tuum.

hospita Carmentis fidos intrasse penates

diceris et longam deposuisse famem;

liba sua properata manu Tegeaca sacerdos

traditur in subito cocta dedisse foco.

nunc quoque liba iuvant festis Matralibus illam:

rustica sedulitas gratior arte fuit.

nunc, ait ‘o vates, venientia fata resigna,

qua licet, hospitiis hoc, precor, adde meis.’

parva mora est, caelum vates ac numina sumit

fitque sui toto pectore plena dei;

vix illam subito posses cognoscere, tanto

sanctior et tanto, quam modo, maior erat.

laeta canam, gaude, defuncta laboribus Ino,