Fasti

vota metu belli, perfide Poene, tui.

Poene rebellaras, et leto consulis omnes

attoniti Mauras pertimuere manus.

spem metus expulerat, cum Menti vota senatus

suscipit, et melior protinus illa venit.

aspicit instantes mediis sex lucibus Idus

illa dies, qua sunt vota soluta deae.

Vesta, fave! tibi nunc operata resolvimus ora,

ad tua si nobis sacra venire licet.

in prece totus eram: caelestia numina sensi,

laetaque purpurea luce refulsit humus,

non equidem vidi (valeant mendacia vatum)

te, dea, nec fueras aspicienda viro;

sed quae nescieram, quorumque errore tenebar,

cognita sunt nullo praecipiente mihi.

dena quater memorant habuisse Parilia Romam,

cum flammae custos aede recepta dea est,

regis opus placidi, quo non metuentius ullum

numinis ingenium terra Sabina tulit.

quae nunc aere vides, stipula tum tecta videres,

et paries lento vimine textus erat.

hic locus exiguus, qui sustinet atria Vestae,

tunc erat intonsi regia magna Numae.

forma tamen templi, quae nunc manet, ante fuisse

dicitur, et formae causa probanda subest.

Vesta eadem est et terra: subest vigil ignis utrique:

significant sedem terra focusque suam.

terra pilae similis nullo fulcimine nixa,

aere subiecto tam grave pendet onus.

ipsa volubilitas libratum sustinet orbem,

quique premat partes, angulus omnis abest,

cumque sit in media rerum regione locata

et tangat nullum plusve minusve latus,

ni convexa foret, parti vicinior esset,

nec medium terram mundus haberet onus.

arte Syracosia suspensus in aere clauso

stat globus, immensi parva figura poli,

et quantum a summis, tantum secessit ab imis

terra; quod ut fiat, forma rotunda facit,

par facies templi: nullus procurrit in illo

angulus; a pluvio vindicat imbre tholus.

cur sit virginibus, quaeris, dea culta ministris?

inveniam causas hac quoque parte suas.

ex Ope Iunonem memorant Cereremque creatas

semine Saturni, tertia Vesta fuit;

utraque nupserunt, ambae peperisse feruntur,

de tribus impatiens restitit una viri.

quid mirum, virgo si virgine laeta ministra

admittit castas ad sua sacra manus?

nec tu aliud Vestam quam vivam intellege flammam,

nataque de flamma corpora nulla vides.

iure igitur virgo est, quae semina nulla remittit

nec capit et comites virginitatis amat.

esse diu stultus Vestae simulacra putavi,

mox didici curvo nulla subesse tholo:

ignis inextinctus templo celatur in illo,

effigiem nullam Vesta nec ignis habet,

stat vi terra sua: vi stando Vesta vocatur,

causaque par Grai nominis esse potest.

at focus a flammis et quod fovet omnia, dictus;

qui tamen in primis aedibus ante fuit.

hinc quoque vestibulum dici reor: inde precando

praefamur Vestam, quae loca prima tenet.

ante focos olim scamnis considere longis

mos erat et mensae credere adesse deos;

nunc quoque, cum fiunt antiquae sacra Vacunae,

ante Vacunales stantque sedentque focos,

venit in hos annos aliquid de more vetusto:

fert missos Vestae pura patella cibos,

ecce coronatis panis dependet asellis,

et velant scabras florida serta molas,

sola prius furnis torrebant farra coloni (

et Fornacali sunt sua sacra deae):

suppositum cineri panem focus ipse parabat,

strataque erat tepido tegula quassa solo.

inde focum observat pistor dominamque focorum,

et quae pumiceas versat asella molas,

praeteream referamne tuum, rubicunde Priape,

dedecus? est multi fabula parva loci.

turrigera frontem Cybele redimita corona

convocat aeternos ad sua festa deos.

convocat et satyros et, rustica numina, nymphas;

Silenus, quamvis nemo vocarat, adest.

nec licet et longum est epulas narrare deorum:

in multo nox est pervigilata mero.

hi temere errabant in opacae vallibus Idae,

pars iacet et molli gramine membra levat,

hi ludunt, hos somnus habet, pars brachia nectit

et viridem celeri ter pede pulsat humum.

Vesta iacet placidamque capit secura quietem,

sicut erat, positum caespite fulta caput,

at ruber hortorum custos nymphasque deasque

captat et errantes fertque refertque pedes.

aspicit et Vestam: dubium, nymphamne putant

an scient Vestam, scisse sed ipse negat.

spem capit obscenam furtimque accedere temptat

et fert suspensos corde micante gradus.

forte senex, quo vectus erat, Silenus asellum

liquerat ad ripas lene sonantis aquae.

ibat, ut inciperet, longi deus Hellesponti,