Fasti

in genus Electrae Dardaniamque domum,

causa duplex irae: rapto Ganymede dolebam,

forma quoque Idaeo iudice victa mea est.

paeniteat, quod non foveo Carthaginis arces,

cum mea sint illo currus et arma loco:

paeniteat Sparten Argosque measque Mycenas

et veterem Latio supposuisse Samon:

adde senem Tatium Iunonicolasque Faliscos,

quos ego Romanis succubuisse tuli.

sed neque paeniteat, nec gens milli carior ulla est:

hic colar, hic teneam cum Iove templa meo.

ipse mihi Mavors commendo moenia dixit

haec tibi. tu pollens urbe nepotis eris,

dicta fides sequitur: centum celebramur in aris,

nec levior quovis est mihi mensis honor.

nec tamen hunc nobis tantummodo praestat honorem

Roma: suburbani dant mihi munus idem.

inspice, quos habeat nemoralis Aricia fastos

et populus Laurens Lanuviumque meum;

est illic mensis Iunonius, inspice Tibur

et Praenestinae moenia sacra deae;

Iunonale leges tempus, nec Romulus illas

condidit: at nostri Roma nepotis erat.’

finierat Iuno. respeximus: Herculis uxor

stabat, et in voltu signa vigoris erant.

‘non ego, si toto mater me cedere caelo

iusserit, invita matre morabor’ ait.

‘nunc quoque non luctor de nomine temporis huius:

blandior et partes paene rogantis ago

remque mei iuris malim tenuisse precando,

et faveas causae forsitan ipse meae.

aurea possedit socio Capitolia templo

mater et, ut debet, cum Iove summa tenet.

at decus omne mihi contingit origine mensis:

unicus est, de quo sollicitamur, honor,

quid grave, si titulum mensis, Romane, dedisti

Herculis uxori, posteritasque memor?

haec quoque terra aliquid debet mihi nomine magni

coniugis; huc captas appulit ille boves,

hic male defensus flammis et dote paterna

Cacus Aventinam sanguine tinxit humum,

ad propiora vocor. populum digessit ab annis

Romulus, in partes distribuitque duas:

haec dare consilium, pugnare paratior illa est;

haec aetas bellum suadet, at illa gerit,

sic statuit mensesque nota secrevit eadem:

Iunius est iuvenum; qui fuit ante, senum.’

dixit, et in litem studio certaminis issent,

atque ira pietas dissimulata foret:

venit Apollinea longas Concordia lauro

nexa comas, placidi numen opusque ducis,

haec ubi narravit Tatium fortemque Quirinum

binaque cum populis regna coisse suis

et lare communi soceros generosque receptos,

his nomen iunctis Iunius inquit habet.

dicta triplex causa est. at vos ignoscite, divae:

res est arbitrio non dirimenda meo.

ite pares a me. perierunt iudice formae

Pergama: plus laedunt, quam iuvat una, duae.

Prima dies tibi, Carna, datur, dea cardinis haec est:

numine clausa aperit, claudit aperta suo.

unde datas habeat vires, obscurior aevo

fama, sed e nostro carmine certus eris.

adiacet antiquus Tiberino lucus Helerni:

pontifices illuc nunc quoque sacra ferunt.

inda sata est nymphe (Cranen 1 dixere priores)

nequiquam multis saepe petita procis.

rura sequi iaculisque feras agitare solebat

nodosasque cava tendere valle plagas.

non habuit pharetram, Phoebi tamen esse sororem

credebant; nec erat, Phoebe, pudenda tibi.

huic aliquis iuvenum dixisset amantia verba,

reddebat tales protinus illa sonos:

‘haec loca lucis habent nimis et cum luce pudoris:

si secreta magis ducis in antra, sequor.’

credulus ante ut iit, frutices haec nacta resistit

et latet et nullo est invenienda modo.

viderat hanc Ianus visaeque cupidine captus

ad duram verbis mollibus usus erat.

nympha iubet quaeri de more remotius antrum

utque comes sequitur destituitque ducem,

stulta! videt Ianus, quae post sua terga gerantur:

nil agis, et latebras respicit ille tuas.

nil agis, en! dixi: nam te sub rupe latentem

occupat amplexu speque potitus ait:

‘ius pro concubitu nostro tibi cardinis esto:

hoc pretium positae virginitatis habe.’

sic fatus spinam, qua tristes pellere posset

a foribus noxas (haec erat alba), dedit.

sunt avidae volucres, non quae Phineia mensis

guttura fraudabant, sed genus inde trahunt:

grande caput, stantes oculi, rostra apta rapinis,

canities pinnis, unguibus hamus inest.

nocte volant puerosque petunt nutricis egentes

et vitiant cunis corpora rapta suis.

carpere dicuntur lactentia viscera rostris

et plenum poto sanguine guttur habent,

est illis strigibus nomen; sed nominis huius

causa, quod horrendum stridere nocte solent,

sive igitur nascuntur aves, seu carmine fiunt