Fasti

purus suffita, quam ferat, haurit aquam,

uda fit hinc laurus, lauro sparguntur ab uda

omnia, quae dominos sunt habitura novos;

spargit et ipse suos lauro rorante capillos

et peragit solita fallere voce preces:

ablue praeteriti periuria temporis, inquit

‘ablue praeteritae perfida verba die.

sive ego te feci testem falsove citavi

non audituri numina magna Iovis,

sive deum prudens alium divamve fefelli,

abstulerint celeres improba verba Noti,

et pateant veniente die periuria nobis,

nec curent superi si qua locutus ero.

da modo lucra mihi, da facto gaudia lucro,

et fac, ut emptori verba dedisse iuvet.’

talia Mercurius poscentem ridet ab alto,

se memor Ortygias surripuisse boves.

At mihi pande, precor, tanto meliora petenti,

in Geminos ex quo tempore Phoebus eat.

‘cum totidem de mense dies superesse videbis,

quot sunt Herculei facta laboris’ ait.

dic ego respondi causam mihi sideris huius.

causam facundo reddidit ore deus:

‘abstulerant raptas Phoeben Phoebesque sororem

Tyndaridae fratres, hic eques, ille pugil.

bella parant repetuntque suas et frater et Idas,

Leucippo fieri pactus uterque gener.

his amor, ut repetant, illis, ut reddere nolint,

suadet; et ex causa pugnat uterque pari.

effugere Oebalidae cursu potuere sequentes,

sed visum celeri vincere turpe fuga.

Uber ab arboribus locus est, apta area pugnae:

constiterant illic: nomen Aphidna loco.

pectora traiectus Lynceo Castor ab ense

non expectato volnere pressit humum,

ultor adest Pollux et Lyncea perforat hasta,

qua cervix humeros continuata premit,

ibat in hunc Idas vixque est Iovis igne repulsus,

tela tamen dextrae fulmine rapta negant.

iamque tibi, Pollux, caelum sublime patebat,

cum mea dixisti ‘percipe verba, pater:

quod mihi das uni caelum, partire duobus:

dimidium toto munere maius erit.’

dixit et alterna fratrem statione redemit.

utile sollicitae sidus utrumque rati.’

Ad Ianum redeat, qui quaerit, Agonia quid sint:

quae tamen in fastis hoc quoque tempus habent.

Nocte sequente diem canis Erigoneius exit:

est alio signi reddita causa loco.

Proxima Volcani lux est, Tubilustria dicunt:

lustrantur purae, quas facit ille, tubae.

Quattuor inde notis locus est, quibus ordine lectis

vel mos sacrorum vel fuga regis inest.

Nec te praetereo, populi Fortuna potentis

Publica, cui templum luce sequente datum est.

hanc ubi dives aquis acceperit Amphitrite,

grata Iovi fulvae rostra videbis avis.

Auferet ex oculis veniens aurora Booten,

continuaque die sidus Hyantis erit.

Hic quoque mensis habet dubias in nomine causas,

quae placeant, positis omnibus ipse leges.

facta canam; sed erunt qui me finxisse loquantur

nullaque mortali numina visa putent.

est deus in nobis; agitante calescimus illo:

impetus hic sacrae semina mentis habet,

fas mihi praecipue voltus vidisse deorum,

vel quia sum vates, vel quia sacra cano.

est nemus arboribus densum, secretus ab omni

voce locus, si non obstreperetur aquis,

hic ego quaerebam, coepti quae mensis origo

esset, et in cura nominis huius eram.

ecce deas vidi, non quas praeceptor arandi

viderat, Ascraeas cum sequeretur oves,

nec quas Priamides in aquosae vallibus Idae

contulit: ex illis sed tamen una fuit.

ex illis fuit una, sui germana mariti;

haec erat (agnovi) quae stat in arce Iovis,

horrueram tacitoque animum pallore fatebar;

tum dea, quos fecit, sustulit ipsa metus,

namque ait ‘o vates, Romani conditor anni,

ause per exiguos magna referre modos,

ius tibi fecisti numen caeleste videndi,

cum placuit numeris condere festa tuis.

ne tamen ignores volgique errore traharis,

Iunius a nostro nomine nomen habet,

est aliquid nupsisse Iovi, Iovis esse sororem:

fratre magis, dubito, glorier, anne viro.

si genus aspicitur, Saturnum prima parentem

feci, Saturni sors ego prima fui.

a patre dicta meo quondam Saturnia Roma est:

haec illi a caelo proxima terra fuit.

si torus in pretio est, dicor matrona Tonantis,

iunctaque Tarpeio sunt mea templa Iovi.

an potuit Maio paelex dare nomina mensi,

hic honor in nobis invidiosus erit?

cur igitur regina vocor princepsque dearum?

aurea cur dextrae sceptra dedere meae?

an facient mensem luces, Lucinaque ab illis

dicar et a nullo nomina mense traham?

tum me paeniteat posuisse fideliter iras