Fasti

omnia finierat: tenues secessit in auras,

mansit odor: posses scire fuisse deam.

floreat ut toto carmen Nasonis in aevo,

sparge, precor, donis pectora nostra tuis.

Nocte minus quarta promet sua sidera Chiron

semivir et flavi corpore mixtus equi.

Pelion Haemoniae mons est obversus in Austros:

summa virent pinu, cetera quercus habet.

Phillyrides tenuit, saxo stant antra vetusto,

quae iustum memorant incoluisse senem.

ille manus olim missuras Hectora leto

creditur in lyricis detinuisse modis,

venerat Alcides exhausta parte laborum,

iussaque restabant ultima paene viro.

stare simul casu Troiae duo fata videres:

hinc puer Aeacides, hinc Iove natus erat.

excipit hospitio iuvenem Philyreius heros,

et causam adventus hic rogat, ille docet,

respicit interea clavam spoliumque leonis,

vir que ait his armis, armaque digna viro!

nec se, quin horrens auderent tangere saetis

vellus, Achilleae continuere manus,

dumque senex tractat squalentia tela venenis,

excidit et laevo fixa sagitta pede est,

ingemuit Chiron traxitque e corpore ferrum,

et gemit Alcides Haemoniusque puer,

ipse tamen lectas Pagasaeis collibus herbas

temperat et vana volnera mulcet ope:

virus edax superabat opem, penitusque recepta

ossibus et toto corpore pestis erat,

sanguine centauri Lernaeae sanguis echidnae

mixtus ad auxilium tempora nulla dabat,

stabat, ut ante patrem, lacrimis perfusus Achilles:

sic flendus Peleus, si moreretur, erat.

saepe manus aegras manibus Angebat amicis

(morum, quos fecit, praemia doctor habet),

oscula saepe dedit, dixit quoque saepe iacenti

vive, precor, nec me, care, relinque, pater!

nona dies aderat, cum tu, iustissime Chiron,

bis septem stellis corpora cinctus eras.

Hunc Lyra curva sequi cuperet, sed idonea nondum

est via: nox aptum tertia tempus erit.

Scorpios in caelo, cum cras lucescere Nonas

dicimus, a media parte notandus erit.

Hinc ubi protulerit formosa ter Hesperus ora,

ter dederint Phoebo sidera victa locum,

ritus erit veteris, nocturna Lemuria, sacri:

inferias tacitis manibus illa dabunt,

annus erat brevior, nec adhuc pia februa norant,

nec tu dux mensum, Iane biformis, eras:

iam tamen extincto cineri sua dona ferebant,

compositique nepos busta piabat avi.

mensis erat Maius, maiorum nomine dictus,

qui partem prisci nunc quoque moris habet,

nox ubi iam media est somnoque silentia praebet,

et canis et variae conticuistis aves,

ille memor veteris ritus timidusque deorum

surgit (habent gemini vincula nulla pedes)

signaque dat digitis medio cum pollice iunctis,

occurrat tacito ne levis umbra sibi.

cumque manus puras fontana perluit unda,

vertitur et nigras accipit ante fabas

aversusque iacit; sed dum iacit, ‘haec ego mitto,

his’ inquit redimo meque meosque fabis.

hoc novies dicit nec respicit: umbra putatur

colligere et nullo terga vidente sequi.

rursus aquam tangit Temesaeaque concrepat aera

et rogat, ut tectis exeat umbra suis.

cum dixit novies Manes exite paterni,

respicit et pure sacra peracta putat.

dicta sit unde dies, quae nominis extet origo,

me fugit: ex aliquo est invenienda deo.

Pleiade nate, mone, virga venerande potenti:

saepe tibi est Stygii regia visa Iovis,

venit adoratus Caducifer, accipe causam

nominis: ex ipso est cognita causa deo.

Romulus ut tumulo fraternas condidit umbras,

et male veloci iusta soluta Remo,

Faustulus infelix et passis Acca capillis

spargebant lacrimis ossa perusta suis.

inde domum redeunt sub prima crepuscula maesti,

utque erat, in duro procubuere toro.

umbra cruenta Remi visa est assistere lecto

atque haec exiguo murmure verba loqui:

‘en ego dimidium vestri parsque altera voti,

cernite, sim qualis, qui modo qualis eram!

qui modo, si volucres habuissem regna iubentes,

in populo potui maximus esse meo,

nunc sum elapsa rogi flammis et inanis imago:

haec est ex illo forma relicta Remo!

heu ubi Mars pater est? si vos modo vera locuti,

uberaque expositis ille ferina dedit,

quem lupa servavit, manus hunc temeraria civis

perdidit, o quanto mitior illa fuit!

saeve Celer, crudelem animam per volnera reddas,

utque ego, sub terras sanguinulentus eas.

noluit hoc frater, pietas aequatis in illo est:

quod potuit, lacrimas manibus ille dedit,

hunc vos per lacrimas, per vestra alimenta rogate,

ut celebrem nostro signet honore diem.’