Fasti

talia dicentem tacitus mirabar, at illa

ius tibi discendi, si qua requiris ait.

dic, dea, respondi ludorum quae sit origo.

vix bene desieram, rettulit illa mihi:

‘cetera luxuriae nondum instrumenta vigebant,

aut pecus aut latam dives habebat humum;

hinc etiam locuples, hinc ipsa pecunia dicta est.

sed iam de vetito quisque parabat opes:

venerat in morem populi depascere saltus,

idque diu licuit, poenaque nulla fuit.

vindice servabat nullo sua publica volgus;

iamque in privato pascere inertis erat.

plebis ad aediles perducta licentia talis

Publicios: animus defuit ante viris.

rem populus recipit, multam subiere nocentes:

vindicibus laudi publica cura fuit.

multa data est ex parte mihi, magnoque favore

victores ludos instituere novos.

parte locant clivum, qui tunc erat ardua rupes:

utile nunc iter est, Publiciumque vocant.’

annua credideram spectacula facta, negavit,

addidit et dictis altera verba suis:

‘nos quoque tangit honor: festis gaudemus et aris,

turbaque caelestes ambitiosa sumus.

saepe deos aliquis peccando fecit iniquos,

et pro delictis hostia blanda fuit;

saepe Iovem vidi, cum iam sua mittere vellet

fulmina, ture dato sustinuisse manum,

at si neglegimur, magnis iniuria poenis

solvitur, et iustum praeterit ira modum.

respice Thestiaden: flammis absentibus arsit;

causa est, quod Phoebes ara sine igne fuit.

respice Tantaliden: eadem dea vela tenebat;

virgo est, et spretos bis tamen ulta focos,

Hippolyte infelix, velles coluisse Dionen,

cum consternatus diripereris equis.

longa referre mora est correcta oblivia damnis.

me quoque Romani praeteriere patres,

quid facerem, per quod Aerem manifesta doloris?

exigerem nostrae qualia damna notae?

excidit officium tristi mihi. nulla tuebar

rura, nec in pretio fertilis hortus erat:

lilia deciderant, violas arere videres,

filaque punicei languida facta croci,

saepe mihi Zephyrus ‘dotes corrumpere noli

ipsa tuas’ dixit: dos mihi vilis erat.

florebant oleae; venti nocuere protervi:

florebant segetes; grandine laesa seges:

in spe vitis erat; caelum nigrescit ab Austris,

et subita frondes decutiuntur aqua.

nec volui fieri nec sum crudelis in ira,

cura repellendi sed mihi nulla fuit.

convenere patres et, si bene floreat annus,

numinibus nostris annua festa vovent. annuimus

voto. consul cum consule ludos

Postumio Laenas persoluere mihi.’

quaerere conabar, quare lascivia maior

his foret in ludis liberiorque iocus,

sed mihi succurrit numen non esse severum

aptaque deliciis munera ferre deam.

tempora sutilibus cinguntur pota coronis,

et latet iniecta splendida mensa rosa;

ebrius incinctis philyra conviva capillis

saltat et imprudens utitur arte meri;

ebrius ad durum formosae limen amicae

cantat, habent unctae mollia serta comae,

nulla coronata peraguntur seria fronte,

nec liquidae vinctis flore bibuntur aquae;

donec eras mixtus nullis, Acheloe, racemis,

gratia sumendae non erat ulla rosae.

Bacchus amat flores: Baccho placuisse coronam

ex Ariadneo sidere nosse potes,

scaena levis decet hanc: non est, mihi credite, non est

illa coturnatas inter habenda deas.

turba quidem cur hos celebret meretricia ludos,

non ex difficili causa petita subest.

non est de tetricis, non est de magna professis,

volt sua plebeio sacra patere choro,

et monet aetatis specie, dum floreat, uti;

contemni spinam, cum cecidere rosae.

cur tamen, ut dantur vestes Cerialibus albae,

sic haec est cultu versicolore decens?

an quia maturis albescit messis aristis,

et color et species floribus omnis inest?

annuit, et motis flores cecidere capillis,

accidere in mensas ut rosa missa solet,

lumina restabant, quorum me causa latebat,

cum sic errores abstulit illa meos:

‘vel quia purpureis collucent floribus agri,

lumina sunt nostros visa decere dies;

vel quia nec flos est hebeti nec flamma colore,

atque oculos in se splendor uterque trahit;

vel quia deliciis nocturna licentia nostris

convenit, a vero tertia causa venit.’

‘est breve praeterea, de quo mihi quaerere restat,

si liceat’ dixi: dixit et illa licet.

‘cur tibi pro Libycis clauduntur rete leaenis

imbelles capreae sollicitusque lepus?’

non sibi, respondit, silvas cessisse, sed hortos

arvaque pugnaci non adeunda ferae.