Fasti

fluminis ad flexum veniunt (Tiberina priores

atria dixerunt), unde sinister abit.

nox aderat: querno religant in stipite funem

dantque levi somno corpora functa cibo.

lux aderat: querno solvunt a stipite funem;

ante tamen posito tura dedere foco,

ante coronarunt puppem et sine labe iuvencam

mactarunt operum coniugiique rudem,

est locus, in Tiberim qua lubricus influit Almo

et nomen magno perdit in amne minor:

illic purpurea canus cum veste sacerdos

Almonis dominam sacraque lavit aquis,

exululant comites, furiosaque tibia flatur,

et feriunt molles taurea terga manus.

Claudia praecedit laeto celeberrima voltu,

credita vix tandem teste pudica dea;

ipsa sedens plaustro porta est invecta Capena:

sparguntur iunctae flore recente boves.

Nasica accepit, templi non perstitit auctor:

Augustus nunc est, ante Metellus erat.’

substitit hic Erato, mora fit; sic cetera quaero:

dic, inquam parva cur stipe quaerat opes.

‘contulit aes populus, de quo delubra Metellus

fecit,’ ait dandae mos stipis inde manet.

cur vicibus factis ineant convivia, quaero,

tunc magis, indictas concelebrentque dapes

quod bene mutant sedem Berecyntia, dixit

captant mutatis sedibus omen idem.

institeram, quare primi Megalesia ludi

urbe forent nostra, cum dea (sensit enim)

illa deos inquit ‘peperit, cessere parenti,

principiumque dati Mater honoris habet.’

‘cur igitur Gallos, qui se excidere, vocamus,

cum tanto a Phrygia Gallica distet humus?’

inter ait ‘viridem Cybelen altasque Celaenas

amnis it insana, nomine Gallus, aqua.

qui bibit inde, furit: procul hinc discedite, quis est

cura bonae mentis: qui bibit inde, furit.’,

non pudet herbosum dixi ‘posuisse moretum

in dominae mensis, an sua causa subest?’

‘lacte mero veteres usi narrantur et herbis,

sponte sua si quas terra ferebat’ ait.

‘candidus elisae miscetur caseus herbae,

cognoscat priscos ut dea prisca cibos.’

Postera cum caelo motis Pallantias astris

fulserit, et niveos Luna levarit equos,

qui dicet ‘quondam sacrata est colle Quirini

hac Fortuna die Publica,’ verus erit.

Tertia lux (memini) ludis erat, ac mihi quidam

spectanti senior continuusque loco

haec ait ‘illa dies, Libycis qua Caesar in oris

perfida magnanimi contudit arma Iubae.

dux mihi Caesar erat, sub quo meruisse tribunus

glorior: officio praefuit ille meo.

hanc ego militia sedem, tu pace parasti,

inter bis quinos usus honore viros.’

plura locuturi subito seducimur imbre:

pendula caelestis Libra movebat aquas.

Ante tamen, quam summa dies spectacula sistat,

ensifer Orion aequore mersus erit.

Proxima victricem cum Romam inspexerit Eos,

et dederit Phoebo stella fugata locum,

circus erit pompa celeber numeroque deorum,

primaque ventosis palma petetur equis.

Hinc Cereris ludi. non est opus indice causae;

sponte deae munus promeritumque patet.

panis erat primis virides mortalibus herbae,

quas tellus nullo sollicitante dabat;

et modo carpebant vivax e cespite gramen,

nunc epulae tenera fronde cacumen erant,

postmodo glans nata est: bene erat iam glande reperta,

duraque magnificas quercus habebat opes.

prima Ceres homine ad meliora alimenta vocato

mutavit glandes utiliore cibo.

illa iugo tauros collum praebere coegit:

tunc primum soles eruta vidit humus.

aes erat in pretio, chalybeia massa latebat:

eheu! perpetuo debuit illa tegi.

pace Ceres laeta est; et vos orate, coloni,

perpetuam pacem pacificumque ducem,

farra deae micaeque licet salientis honorem

detis et in veteres turea grana focos,

et, si tura aberunt, unctas accendite taedas:

parva bonae Cereri, sint modo casta, placent,

a bove succincti cultros removete ministri:

bos aret; ignavam sacrificate suem.

apta iugo cervix non est ferienda securi:

vivat et in dura saepe laboret humo.

Exigit ipse locus, raptus ut virginis edam:

plura recognosces, pauca docendus eris.

terra tribus scopulis vastum procurrit in aequor

Trinacris, a positu nomen adepta loci,

grata domus Cereri, multas ea possidet urbes,

in quibus est culto fertilis Henna solo.

frigida caelestum matres Arethusa vocarat:

venerat ad sacras et dea flava dapes.

filia, consuetis ut erat comitata puellis,

errabat nudo per sua prata pede.

valle sub umbrosa locus est aspergine multa

uvidus ex alto desilientis aquae.