Fasti

Tertia post Idus lux est celeberrima Baccho:

Bacche, fave vati, dum tua festa cano.

nec referam Semelen, ad quam nisi fulmina secum

Iuppiter adferret, parvus inermis eras;

nec, puer ut posses maturo tempore nasci,

expletum patrio corpore matris opus.

Sithonas et Scythicos longum narrare triumphos

et domitas gentes, turifer Inde, tuas.

tu quoque Thebanae mala praeda tacebere matris,

inque tuum furiis acte, Lycurge, genu.

ecce libet subitos pisces Tyrrhenaque monstra

dicere, sed non est carminis huius opus;

carminis huius opus causas exponere, quare

vilis anus populos ad sua liba vocet,

ante tuos ortus arae sine honore fuerunt,

Liber, et in gelidis herba reperta focis,

te memorant Gange totoque Oriente subacto

primitias magno seposuisse Iovi.

cinnama tu primus captivaque tura dedisti

deque triumphato viscera tosta bove.

nomine ab auctoris ducunt libamina nomen

libaque, quod sanctis pars datur inde focis.

liba deo fiunt, sucis quia dulcibus idem

gaudet, et a Baccho mella reperta ferunt.

ibat harenoso satyris comitatus ab Hebro

(non habet ingratos fabula nostra iocos),

iamque erat ad Rhodopen Pangaeaque florida ventum:

aeriferae comitum concrepuere manus,

ecce novae coeunt volucres tinnitibus actae,

quosque movent sonitus aera, sequuntur apes.

colligit errantes et in arbore claudit inani

Liber et inventi praemia mellis habet.

ut satyri levisque senex tetigere saporem,

quaerebant flavos per nemus omne favos,

audit in exesa stridorem examinis ulmo,

aspicit et ceras dissimulatque senex;

utque piger pandi tergo residebat aselli,

applicat hunc ulmo corticibusque cavis,

constitit ipse super ramoso stipite nixus

atque avide trunco condita mella petit,

milia crabronum coeunt et vertice nudo

spicula defigunt oraque sima notant.

ille cadit praeceps et calce feritur aselli

inclamatque suos auxiliumque rogat,

concurrunt satyri turgentiaque ora parentis

rident: percusso claudicat ille genu.

ridet et ipse deus limumque inducere monstrat;

hic paret monitis et linit ora luto.

melle pater fruitur, liboque infusa calenti

iure repertori candida mella damus,

femina cur presset, non est rationis opertae:

femineos thyrso concitat ille choros.

cur anus hoc faciat, quaeris? vinosior aetas

haec est et gravidae munera vitis amat,

cur hedera cincta est? hedera est gratissima Baccho:

hoc quoque cur ita sit, dicere nulla mora est.

Nysiadas nymphas puerum quaerente noverca

hanc frondem cunis opposuisse ferunt,

restat, ut inveniam, quare toga libera detur

Lucifero pueris, candide Bacche, tuo:

sive quod ipse puer semper iuvenisque videris,

et media est aetas inter utrumque tibi:

seu, quia tu pater es, patres sua pignora, natos,

commendant curae numinibusque tuis:

sive, quod es Liber, vestis quoque libera per te

sumitur et vitae liberioris iter:

an quia, cum colerent prisci studiosius agros,

et faceret patrio rure senator opus,

et caperet fasces a curvo consul aratro,

nec crimen duras esset habere manus,

rusticus ad ludos populus veniebat in urbem

(sed dis, non studiis ille dabatur honor:

luce sua ludos uvae commentor habebat,

quos cum taedifera nunc habet ille dea):

ergo ut tironem celebrare frequentia posset,

visa dies dandae non aliena togae?

mite caput, pater, huc placataque cornua vertas

et des ingenio vela secunda meo.

Itur ad Argeos (qui sint, sua pagina dicet)

hac, si commemini, praetentaque die.

stella Lycaoniam vergit declivis ad Arcton

Miluus: haec illa nocte videnda venit.

quid dederit volucri, si vis cognoscere, caelum:

Saturnus regnis a Iove pulsus erat;

concitat iratus validos Titanas in arma,

quaeque fuit fatis debita, temptat opem.

matre satus Terra, monstrum mirabile, taurus

parte sui serpens posteriore fuit:

hunc triplici muro lucis incluserat atris

Parcarum monitu Styx violenta trium,

viscera qui tauri flammis adolenda dedisset,

sors erat aeternos vincere posse deos.

immolat hunc Briareus facta ex adamante securi,

et iam iam flammis exta daturus erat:

Iuppiter alitibus rapere imperat: attulit illi

miluus et meritis venit in astra suis.

Una dies media est, et fiunt sacra Minervae,

nomina quae iunctis quinque diebus habent,

sanguine prima vacat, nec fas concurrere ferro:

causa, quod est illa nata Minerva die.