Fasti

altera tresque super strata celebrantur harena:

ensibus exertis bellica laeta dea est.

Pallada nunc pueri teneraeque orate puellae:

qui bene placarit Pallada, doctus erit.

Pallade placata lanam mollire puellae

discant et plenas exonerare colos.

illa etiam stantis radio percurrere telas

erudit et rarum pectine denset opus.

hanc cole, qui maculas laesis de vestibus aufers,

hanc cole, velleribus quisquis aena paras;

nec quisquam invita faciet bene vincula plantae

Pallade, sit Tychio doctior ille licet;

et licet antiquo manibus conlatus Epeo

sit prior, irata Pallade manens erit.

vos quoque, Phoebea morbos qui pellitis arte,

munera de vestris pauca referte deae:

nec vos, turba fere censu fraudata, 1 magistri,

spernite; discipulos attrahit illa novos:

quique moves caelum, tabulamque coloribus uris,

quique facis docta mollia saxa manu.

mille dea est operum: certe dea carminis illa est;

si mereor, studiis adsit amica meis,

Caelius ex alto qua mons descendit in aequum,

hic, ubi non plana est, sed prope plana via,

parva licet videas Captae delubra Minervae,

quae dea natali coepit habere suo.

nominis in dubio causa est. capitale vocamus

ingenium sollers: ingeniosa dea est.

an quia de capitis fertur sine matre paterni

vertice cum clipeo prosiluisse suo?

an quia perdomitis ad nos captiva Faliscis

venit? et hoc ipsum littera prisca docet.

an quod habet legem, capitis quae pendere poenas

ex illo iubeat furta reperta loco?

a quacumque trahis ratione vocabula, Pallas,

pro ducibus nostris aegida semper habe.

Summa dies e quinque tubas lustrare canoras

admonet et forti sacrificare deae.

nunc potes ad solem sublato dicere voltu

hic here Phrixeae vellera pressit ovis.

seminibus tostis sceleratae fraude novercae

sustulerat nullas, ut solet, herba comas.

mittitur ad tripodas, certa qui sorte reportet,

quam sterili terrae Delphicus edat opem.

hic quoque corruptus cum semine nuntiat Helles

et iuvenis Phrixi funera sorte peti;

utque recusantem cives et tempus et Ino

compulerunt regem iussa nefanda pati,

et soror et Phrixus, velati tempora vittis,

stant simul ante aras iunctaque fata gemunt.

aspicit hos, ut forte pependerat aethere, mater

et ferit attonita pectora nuda manu,

inque draconigenam nimbis comitantibus urbem

desilit et natos eripit inde suos;

utque fugam capiant, aries nitidissimus auro

traditur: ille vehit per freta longa duos.

icitur infirma cornu tenuisse sinistra

femina, cum de se nomina fecit aquae.

paene simul periit, dum volt succurrere lapsae

frater, et extentas porrigit usque manus,

flebat, ut amissa gemini consorte pericli,

caeruleo iunctam nescius esse deo.

litoribus tactis aries fit sidus, at huius

pervenit in Colchas aurea lana domos.

Tres ubi Luciferos veniens praerniserit Eos,

tempora nocturnis aequa diurna feres.

Inde quater pastor saturos ubi clauserit haedos,

canuerint herbae rore recente quater,

Ianus adorandus cumque hoc Concordia mitis

et Romana Salus araque Pacis erit.

Luna regit mensis: huius quoque tempora mensis

finit Aventino Luna colenda iugo.

Alma, fave, dixi geminorum mater Amorum!

ad vatem voltus rettulit illa suos:

quid tibi ait ‘mecum? certe maiora canebas.

num vetus in molli pectore volnus habes?’

scis, dea, respondi de volnere. risit, et aether

protinus ex illa parte serenus erat.

‘saucius an sanus numquid tua signa reliqui?

tu mihi propositum, tu mihi semper opus.

quae decuit, primis sine crimine lusimus annis,

nunc teritur nostris area maior equis:

tempora cum causis annalibus eruta priscis

lapsaque sub terras ortaque signa cano.

venimus ad quartum, quo tu celeberrima mense:

et vatem et mensem scis, Venus, esse tuos.’

mota Cytheriaca leviter mea tempora myrto

contigit et coeptum perfice dixit opus.

sensimus, et causae subito patuere dierum:

dum licet et spirant flamina, navis eat.

Si qua tamen pars te de fastis tangere debet,

Caesar, in Aprili, quo tenearis, habes.

hic ad te magna descendit imagine mensis

et fit adoptiva nobilitate tuus.

hoc pater Iliades, cum longum scriberet annum,

vidit et auctores rettulit ipse suos:

utque fero Marti primam dedit ordine sortem,

quod sibi nascenti proxima causa fuit,

sic Venerem gradibus multis in gente repertam

alterius voluit mensis habere locum;