Fasti

‘Anna, per hanc iuro, quam quondam audire solebas

tellurem fato prosperiore dari,

perque deos comites, hac nuper sede locatos,

saepe meas illos increpuisse moras,

nec timui de morte tamen, metus abfuit iste.

ei mihi! credibili fortior illa fuit.

ne refer: aspexi non illo corpore digna

volnera Tartareas ausus adire domos,

at tu, seu ratio te nostris appulit oris

sive deus, regni commoda carpe mei.

multa tibi memores, nil non debemus Elissae:

nomine grata tuo, grata sororis, eris.’

talia dicenti (neque enim spes altera restat)

credidit, errores exposuitque suos.

utque domum intravit Tyrios induta paratus,

incipit Aeneas (cetera turba silet):

‘hanc tibi cur tradam, pia causa, Lavinia coniunx,

est mihi: consumpsi naufragus huius opes.

orta Tyro est, regnum Libyca possedit in ora;

quam precor ut carae more sororis ames.’

omnia promittit falsumque Lavinia volnus

mente premit tacita dissimulatque fremens;

donaque cum videat praeter sua lumina ferri

multa palam, mitti clam quoque multa putat,

non habet exactum, quid agat; furialiter odit

et parat insidias et cupit ulta mori.

nox erat: ante torum visa est adstare sororis

squalenti Dido sanguinulenta coma

et fuge, ne dubita, maestum fuge dicere tectum!

sub verbum querulas impulit aura fores,

exilit et velox humili super arva fenestra

se iacit: audacem fecerat ipse timor.

quaque metu rapitur, tunica velata recincta

currit, ut auditis territa damma lupis,

corniger hanc tumidis rapuisse Numicius undis

creditur et stagnis occuluisse suis.

Sidonis interea magno clamore per agros

quaeritur: apparent signa notaeque pedum:

ventum erat ad ripas: inerant vestigia ripis.

sustinuit tacitas conscius amnis aquas.

ipsa loqui visa est ‘placidi sum nympha Numici:

amne perenne latens Anna Perenna vocor.’

protinus erratis laeti vescuntur in agris

et celebrant largo seque diemque mero.

sunt quibus haec Luna est, quia mensibus impleat annum;

pars Themin, Inachiam pars putat esse bovem.

invenies, qui te nymphen Atlantida dicant

teque Iovi primos, Anna, dedisse cibos.

haec quoque, quam referam, nostras pervenit ad aures

fama nec a veri dissidet illa fide.

plebs vetus et nullis etiam nunc tuta tribunis

fugit et in Sacri vertice montis erat;

iam quoque, quem secum tulerant, defecerat illos

victus et humanis usibus apta Ceres,

orta suburbanis quaedam fuit Anna Bovillis,

pauper, sed multae sedulitatis anus.

illa levi mitra canos incincta capillos

Angebat tremula rustica liba manu,

atque ita per populum fumantia mane solebat

dividere: haec populo copia grata fuit.

pace domi facta signum posuere Perennae,

quod sibi defectis illa ferebat opem.

nunc mihi cur cantent superest obscena puellae

dicere; nam coeunt certaque probra canunt,

nuper erat dea facta: venit Gradivus ad Annam

et cum seducta talia verba facit:

‘mense meo coleris, iunxi mea tempora tecum:

pendet ab officio spes mihi magna tuo.

armifer armiferae correptus amore Minervae

uror et hoc longo tempore volnus alo.

effice, di studio similes coeamus in unum:

conveniunt partes hae tibi, comis anus.’

dixerat, illa deum promisso ludit inani

et stultam dubia spem trahit usque mora.

saepius instanti mandata peregimus, inquit

evicta est, precibus vix dedit illa manus.

credit amans thalamosque parat, deducitur illuc

Anna tegens voltus, ut nova nupta, suos.

oscula sumpturus subito Mars aspicit Annam:

nunc pudor elusum, nunc subit ira deum.

ridet amatorem carae nova diva Minervae,

nec res hac Veneri gratior ulla fuit.

inde ioci veteres obscenaque dicta canuntur,

et iuvat hanc magno verba dedisse deo.

praeteriturus eram gladios in principe fixos,

cum sic a castis Vesta locuta focis:

‘ne dubita meminisse: meus fuit ille sacerdos,

sacrilegae telis me petiere manus.

ipsa virum rapui simulacraque nuda reliqui:

quae cecidit ferro, Caesaris umbra fuit.’

ille quidem caelo positus Iovis atria vidit

et tenet in magno templa dicata foro.

at quicumque nefas ausi, prohibente deorum

numine, polluerant pontificale caput,

morte iacent merita, testes estote Philippi,

et quorum sparsis ossibus albet humus,

hoc opus, haec pietas, haec prima elementa fuerunt

Caesaris, ulcisci iusta per arma patrem.

Postera cum teneras aurora refecerit herbas,

Scorpios a prima parte videndus erit.