Fasti

consilium dederat: parent crinesque resolvunt

maestaque funerea corpora veste tegunt.

iam steterant acies ferro mortique paratae,

iam lituus pugnae signa daturus erat:

cum raptae veniunt inter patresque virosque,

inque sinu natos, pignora cara, tenent,

ut medium campi passis tetigere capillis,

in terram posito procubuere genu,

et, quasi sentirent, blando clamore nepotes

tendebant ad avos bracchia parva suos:

qui poterat clamabat avum tum denique visum,

et qui vix poterat posse coactus erat.

tela viris animique cadunt, gladiisque remotis

dant soceri generis accipiuntque manus,

laudatasque tenent natas, scutoque nepotem

fert avus: hic scuti dulcior usus erat.

inde diem, quae prima, meas celebrare Kalendas

Oebaliae matres non leve munus habent,

aut quia committi strictis mucronibus ausae

finierant lacrimis Martia bella suis;

vel quod erat de me feliciter Ilia mater,

rite colunt matres sacra diemque meum.

quid, quod hiems adoperta gelu tunc denique cedit,

et pereunt lapsae sole tepente nives,

arboribus redeunt detonsae frigore frondes,

uvidaque in tenero palmite gemma tumet,

quaeque diu latuit, nunc se qua tollat in auras,

fertilis occultas invenit herba vias?

nunc fecundus ager, pecoris nunc hora creandi,

nunc avis in ramo tecta laremque parat:

tempora iure colunt Latiae fecunda parentes,

quarum militiam votaque partus habet.

adde quod, excubias ubi rex Romanus agebat,

qui nunc Esquilias nomina collis habet,

illic a nuribus Iunoni templa Latinis

hac sunt, si memini, publica facta die.

quid moror et variis onero tua pectora causis?

eminet ante oculos, quod petis, ecce tuos.

mater amat nuptas: matrum me turba frequentat:

haec nos praecipue tam pia causa decet.’

ferte deae flores: gaudet florentibus herbis

haec dea: de tenero cingite flore caput:

dicite tu nobis lucem, Lucina, dedisti:

dicite tu voto parturientis ades.

si qua tamen gravida est, resoluto crine precetur,

ut solvat partus molliter illa suos.

Quis mihi nunc dicet, quare caelestia Martis

arma ferant Salii Mamuriumque canant?

nympha, mone, nemori stagnoque operata Dianae;

nympha, Numae coniunx, ad tua facta veni.

vallis Aricinae silva praecinctus opaca

est lacus, antiqua religione sacer.

hic latet Hippolytus loris direptus equorum,

unde nemus nullis illud aditur equis.

licia dependent longas velantia saepes,

et posita est meritae multa tabella deae.

saepe potens voti, frontem redimita coronis,

femina lucentes portat ab urbe faces.

regna tenent fortes manibus pedibusque fugaces,

et perit exemplo postmodo quisque suo.

defluit incerto lapidosus murmure rivus:

saepe, sed exiguis haustibus, inde bibi.

Egeria est, quae praebet aquas, dea grata Camenis;

illa Numae coniunx consiliumque fuit.

principio nimium promptos ad bella Quirites

molliri placuit iure deumque metu;

inde datae leges, ne firmior omnia posset,

coeptaque sunt pure tradita sacra coli.

exuitur feritas, armisque potentius aequum est,

et cum cive pudet conseruisse manus;

atque aliquis, modo trux, visa iam vertitur ara

vinaque dat tepidis farraque salsa focis.

ecce deum genitor rutilas per nubila flammas

spargit et effusis aethera siccat aquis;

non alias missi cecidere frequentius ignes:

rex pavet et volgi pectora terror habet,

cui dea ‘ne nimium terrere! piabile fulmen

est,’ ait ‘et saevi flectitur ira Iovis,

sed poterunt ritum Picus Faunusque piandi

tradere, Romani numen utrumque soli.

nec sine vi tradent: adhibe tu vincula captis.’

atque ita qua possint edidit arte capi.

lucus Aventino suberat niger ilicis umbra,

quo posses viso dicere numen inest.

in medio gramen, muscoque adoperta virenti

manabat saxo vena perennis aquae:

inde fere soli Faunus Picusque bibebant.

huc venit et fonti rex Numa mactat ovem,

plenaque odorati disponit pocula Bacchi,

cumque suis antro conditus ipse latet,

ad solitos veniunt silvestria numina fontes

et relevant multo pectora sicca mero.

vina quies sequitur; gelido Numa prodit ab antro

vinclaque sopitas addit in arta manus,

somnus ut abscessit, pugnando vincula temptant

rumpere: pugnantes fortius illa tenent.

tunc Numa: ‘di nemorum, factis ignoscite nostris,

si scelus ingenio scitis abesse meo;

quoque modo possit fulmen, monstrate, piari.’

sic Numa; sic quatiens cornua Faunus ait: