Fasti

quodque pice adstrinxit, quod acu traiecit aena,

obsutum maenae torret in igne caput;

vina quoque instillat: vini quodcumque relictum est,

aut ipsa aut comites, plus tamen ipsa, bibit.

hostiles linguas inimicaque vinximus ora

dicit discedens ebriaque exit anus.

protinus a nobis, quae sit dea Muta, requires:

disce, per antiquos quae mihi nota senes.

Iuppiter immodico Iuturnae victus amore

multa tulit tanto non patienda deo:

illa modo in silvis inter coryleta latebat,

nunc in cognatas desiliebat aquas,

convocat hic nymphas, Latium quaecumque tenebant,

et iacit in medio talia verba choro:

‘invidet ipsa sibi vitatque, quod expedit illi,

vestra soror summo concubuisse deo.

consulite ambobus; nam quae mea magna voluptas,

utilitas vestrae magna sororis erit.

vos illi in prima fugienti obsistite ripa,

ne sua fluminea corpora mergat aqua.’

dixerat: adnuerant nymphae Tiberinides omnes,

quaeque colunt thalamos, Ilia diva, tuos.

forte fuit nais, Lara nomine, prima sed illi

dicta bis antiquum syllaba nomen erat,

ex vitio positum, saepe illi dixerat Almo

nata, tene linguam, nec tamen illa tenet,

quae simul ac tetigit Iuturnae stagna sororis,

effuge ait ripas; dicta refertque Iovis.

illa etiam Iunonem adiit, miserataque nuptas

naida Iuturnam vir tuus inquit amat.

Iuppiter intumuit, quaque est non usa modeste,

eripit huic linguam Mercuriumque vocat:

‘duc hanc ad manes; locus ille silentibus aptus.

nympha, sed infernae nympha paludis erit.’

iussa Iovis fiunt, accepit lucus euntes:

dicitur illa duci tunc placuisse deo.

vim parat hic, voltu pro verbis illa precatur,

et frustra muto nititur ore loqui.

fitque gravis geminosque parit, qui compita servant

et vigilant nostra semper in urbe, Lares.

Proxima cognati dixere Caristia cari,

et venit ad socios turba propinqua deos.

scilicet a tumulis et, qui periere, propinquis

protinus ad vivos ora referre iuvat

postque tot amissos, quicquid de sanguine restat,

aspicere et generis dinumerare gradus,

innocui veniant: procul hinc, procul impius esto

frater et in partus mater acerba suos,

cui pater est vivax, qui matris digerit annos,

quae premit invisam socrus iniqua nurum.

Tantalidae fratres absint et Iasonis uxor

et quae ruricolis semina tosta dedit,

et soror et Procne Tereusque duabus iniquus

et quicumque suas per scelus auget opes.

dis generis date tura boni (Concordia fertur

illa praecipue mitis adesse die)

et libate dapes, ut, grati pignus honoris,

nutriat incinctos missa patella Lares.

iamque ubi suadebit placidos nox humida somnos,

larga precaturi sumite vina manu,

et bene vos, bene te, patriae pater, optime Caesar!

dicite suffuso per sacra verba mero.

Nox ubi transient, solito celebretur honore

separat indicio qui deus arva suo.

Termine, sive lapis, sive es defossus in agro

stipes, ab antiquis tu quoque numen habes.

te duo diversa domini de parte coronant

binaque serta tibi binaque liba ferunt.

ara fit: huc ignem curto fert rustica testu

sumptum de tepidis ipsa colona focis,

ligna senex minuit concisaque construit arte

et solida ramos figere pugnat humo:

tum sicco primas inritat cortice flammas,

stat puer et manibus lata canistra tenet.

inde ubi ter fruges medios immisit in ignis,

porrigit incisos filia parva favos,

vina tenent alii; libantur singula flammis;

spectant, et linguis candida turba favet.

spargitur et caeso communis Terminus agno

nec queritur, lactans cum sibi porca datur,

conveniunt celebrantque dapes vicinia simplex

et cantant laudes, Termine sancte, tuas:

tu populos urbesque et regna ingentia finis:

omnis erit sine te litigiosus ager.

nulla tibi ambitio est, nullo corrumperis auro,

legitima servas credita rura fide.

si tu signasses olim Thyreatida terram,

corpora non leto missa trecenta forent,

nec foret Othryades congestis lectus in armis,

o quantum patriae sanguinis ille dedit!

quid, nova cum fierent Capitolia? nempe deorum

cuncta Iovi cessit turba locumque dedit:

Terminus, ut veteres memorant, inventus in aede

restitit et magno cum Iove templa tenet.

nunc quoque, se supra ne quid nisi sidera cernat,

exiguum templi tecta foramen habent.

ermine, post illud levitas tibi libera non est:

qua positus fueris in statione, mane,

nec tu vicino quicquam concede roganti,

ne videare hominem praeposuisse Iovi;