Aeneid

Tantum effatus, et in verbo vestigia torsit.

Respicit Aeneas subito, et sub rupe sinistra

moenia lata videt, triplici circumdata muro,

quae rapidus flammis ambit torrentibus amnis,

Tartareus Phlegethon, torquetque sonantia saxa.

Porta adversa ingens, solidoque adamante columnae,

vis ut nulla virum, non ipsi exscindere bello

caelicolae valeant; stat ferrea turris ad auras,

Tisiphoneque sedens, palla succincta cruenta,

vestibulum exsomnis servat noctesque diesque.

Hinc exaudiri gemitus, et saeva sonare

verbera; tum stridor ferri, tractaeque catenae.

Constitit Aeneas, strepitumque exterritus hausit.

Quae scelerum facies, O virgo, effare; quibusve

urguentur poenis? Quis tantus plangor ad auras?

Tum vates sic orsa loqui: Dux inclute Teucrum,

nulli fas casto sceleratum insistere limen;

sed me cum lucis Hecate praefecit Avernis,

ipsa deum poenas docuit, perque omnia duxit.

Gnosius haec Rhadamanthus habet, durissima regna,

castigatque auditque dolos, subigitque fateri,

quae quis apud superos, furto laetatus inani,

distulit in seram commissa piacula mortem.

Continuo sontes ultrix accincta flagello

Tisiphone quatit insultans, torvosque sinistra

intentans angues vocat agmina saeva sororum.

Tum demum horrisono stridentes cardine sacrae

panduntur portae. Cernis custodia qualis

vestibulo sedeat, facies quae limina servet?

Quinquaginta atris immanis hiatibus Hydra

saevior intus habet sedem. Tum Tartarus ipse

bis patet in praeceps tantum tenditque sub umbras,

quantus ad aetherium caeli suspectus Olympum.

Hic genus antiquum Terrae, Titania pubes,

fulmine deiecti fundo volvuntur in imo.

Hic et Aloidas geminos immania vidi

corpora, qui manibus magnum rescindere caelum

adgressi, superisque Iovem detrudere regnis.

Vidi et crudeles dantem Salmonea poenas,

dum flammas Iovis et sonitus imitatur Olympi.

Quattuor hic invectus equis et lampada quassans

per Graium populos mediaeque per Elidis urbem

ibat ovans, divomque sibi poscebat honorem,—

demens, qui nimbos et non imitabile fulmen

aere et cornipedum pulsu simularet equorum.

At pater omnipotens densa inter nubila telum

contorsit, non ille faces nec fumea taedis

lumina, praecipitemque immani turbine adegit.

Nec non et Tityon, Terrae omniparentis alumnum,

cernere erat, per tota novem cui iugera corpus

porrigitur, rostroque immanis voltur obunco

immortale iecur tondens fecundaque poenis

viscera, rimaturque epulis, habitatque sub alto

pectore, nec fibris requies datur ulla renatis.

Quid memorem Lapithas, Ixiona Pirithoumque?

quos super atra silex iam iam lapsura cadentique

imminet adsimilis; lucent genialibus altis

aurea fulcra toris, epulaeque ante ora paratae

regifico luxu; Furiarum maxima iuxta

accubat, et manibus prohibet contingere mensas,

exsurgitque facem attollens, atque intonat ore.

Hic, quibus invisi fratres, dum vita manebat,

pulsatusve parens, et fraus innexa clienti,

aut qui divitiis soli incubuere repertis,

nec partem posuere suis (quae maxima turba est),

quique ob adulterium caesi, quique arma secuti

impia nec veriti dominorum fallere dextras,

inclusi poenam exspectant. Ne quaere doceri

quam poenam, aut quae forma viros fortunave mersit.

Saxum ingens volvunt alii, radiisque rotarum

districti pendent; sedet, aeternumque sedebit,

infelix Theseus; Phlegyasque miserrimus omnis

admonet, et magna testatur voce per umbras:

Discite iustitiam moniti, et non temnere divos.

Vendidit hic auro patriam, dominumque potentem

imposuit; fixit leges pretio atque refixit;

hic thalamum invasit natae vetitosque hymenaeos;

ausi omnes immane nefas, ausoque potiti.

Non, mihi si linguae centum sint oraque centum,

ferrea vox, omnis scelerum comprendere formas,

omnia poenarum percurrere nomina possim.

Haec ubi dicta dedit Phoebi longaeva sacerdos:

Sed iam age, carpe viam et susceptum perfice munus;

adceleremus ait; Cyclopum educta caminis

moenia conspicio atque adverso fornice portas,

haec ubi nos praecepta iubent deponere dona.

Dixerat, et pariter, gressi per opaca viarum,

corripiunt spatium medium, foribusque propinquant.

Occupat Aeneas aditum, corpusque recenti

spargit aqua, ramumque adverso in limine figit.

His demum exactis, perfecto munere divae,

devenere locos laetos et amoena virecta

fortunatorum nemorum sedesque beatas.

Largior hic campos aether et lumine vestit

purpureo, solemque suum, sua sidera norunt.

Pars in gramineis exercent membra palaestris,

contendunt ludo et fulva luctantur harena;

pars pedibus plaudunt choreas et carmina dicunt.

Nec non Threïcius longa cum veste sacerdos

obloquitur numeris septem discrimina vocum,