Aeneid

Ille autem: Neque te Phoebi cortina fefellit,

dux Anchisiade, nec me deus aequore mersit.

Namque gubernaclum multa vi forte revolsum,

cui datus haerebam custos cursusque regebam,

praecipitans traxi mecum. Maria aspera iuro

non ullum pro me tantum cepisse timorem,

quam tua ne, spoliata armis, excussa magistro,

deficeret tantis navis surgentibus undis.

Tris Notus hibernas immensa per aequora noctes

vexit me violentus aqua; vix lumine quarto

prospexi Italiam summa sublimis ab unda.

Paulatim adnabam terrae; iam tuta tenebam,

ni gens crudelis madida cum veste gravatum

prensantemque uncis manibus capita aspera montis

ferro invasisset, praedamque ignara putasset.

Nunc me fluctus habet, versantque in litore venti.

Quod te per caeli iucundum lumen et auras,

per genitorem oro, per spes surgentis Iuli,

eripe me his, invicte, malis: aut tu mihi terram

inice, namque potes, portusque require Velinos;

aut tu, si qua via est, si quam tibi diva creatrix

ostendit—neque enim, credo, sine numine divom

flumina tanta paras Stygiamque innare paludem—

da dextram misero, et tecum me tolle per undas,

sedibus ut saltem placidis in morte quiescam.

Talia fatus erat, coepit cum talia vates:

Unde haec, o Palinure, tibi tam dira cupido?

Tu Stygias inhumatus aquas amnemque severum

Eumenidum aspicies, ripamve iniussus adibis?

Desine fata deum flecti sperare precando.

Sed cape dicta memor, duri solatia casus.

Nam tua finitimi, longe lateque per urbes

prodigiis acti caelestibus, ossa piabunt,

et statuent tumulum, et tumulo sollemnia mittent,

aeternumque locus Palinuri nomen habebit.

His dictis curae emotae, pulsusque parumper

corde dolor tristi: gaudet cognomine terrae.

Ergo iter inceptum peragunt fluvioque propinquant.

Navita quos iam inde ut Stygia prospexit ab unda

per tacitum nemus ire pedemque advertere ripae,

sic prior adgreditur dictis, atque increpat ultro:

Quisquis es, armatus qui nostra ad flumina tendis,

fare age, quid venias, iam istinc, et comprime gressum.

Umbrarum hic locus est, somni noctisque soporae;

corpora viva nefas Stygia vectare carina.

Nec vero Alciden me sum laetatus euntem

accepisse lacu, nec Thesea Pirithoumque,

dis quamquam geniti atque invicti viribus essent.

Tartareum ille manu custodem in vincla petivit,

ipsius a solio regis, traxitque trementem;

hi dominam Ditis thalamo deducere adorti.

Quae contra breviter fata est Amphrysia vates:

Nullae hic insidiae tales; absiste moveri;

nec vim tela ferunt; licet ingens ianitor antro

aeternum latrans exsanguis terreat umbras,

casta licet patrui servet Proserpina limen.

Troius Aeneas, pietate insignis et armis,

ad genitorem imas Erebi descendit ad umbras.

Si te nulla movet tantae pietatis imago,

at ramum hunc (aperit ramum, qui veste latebat)

adgnoscas. Tumida ex ira tum corda residunt.

Nec plura his. Ille admirans venerabile donum

fatalis virgae, longo post tempore visum,

caeruleam advertit puppim, ripaeque propinquat.

Inde alias animas, quae per iuga longa sedebant,

deturbat, laxatque foros; simul accipit alveo

ingentem Aenean. Gemuit sub pondere cymba

sutilis, et multam accepit rimosa paludem.

Tandem trans fluvium incolumis vatemque virumque

informi limo glaucaque exponit in ulva.

Cerberus haec ingens latratu regna trifauci

personat, adverso recubans immanis in antro.

Cui vates, horrere videns iam colla colubris,

melle soporatam et medicatis frugibus offam

obicit. Ille fame rabida tria guttura pandens

corripit obiectam, atque immania terga resolvit

fusus humi, totoque ingens extenditur antro.

Occupat Aeneas aditum custode sepulto,

evaditque celer ripam inremeabilis undae.

Continuo auditae voces, vagitus et ingens,

infantumque animae flentes in limine primo,

quos dulcis vitae exsortes et ab ubere raptos

abstulit atra dies et funere mersit acerbo;

hos iuxta falso damnati crimine mortis.

Nec vero hae sine sorte datae, sine iudice, sedes:

quaesitor Minos urnam movet; ille silentum

conciliumque vocat vitasque et crimina discit.

Proxuma deinde tenent maesti loca, qui sibi letum

insontes peperere manu, lucemque perosi

proiecere animas. Quam vellent aethere in alto

nunc et pauperiem et duros perferre labores!

Fas obstat, tristisque palus inamabilis undae

alligat, et noviens Styx interfusa coërcet.

Nec procul hinc partem fusi monstrantur in omnem

lugentes campi: sic illos nomine dicunt.

Hic, quos durus amor crudeli tabe peredit,

secreti celant calles et myrtea circum

silva tegit; curae non ipsa in morte relinquunt.

His Phaedram Procrimque locis, maestamque Eriphylen

crudelis nati monstrantem volnera, cernit,