Aeneid

corpora per terras, silvaeque et saeva quierant

aequora: cum medio volvuntur sidera lapsu,

cum tacet omnis ager, pecudes pictaeque volucres,

quaeque lacus late liquidos, quaeque aspera dumis

rura tenent, somno positae sub nocte silenti

lenibant curas, et corda oblita laborum.

At non infelix animi Phoenissa, nec umquam

Solvitur in somnos, oculisve aut pectore noctem

accipit: ingeminant curae, rursusque resurgens

saevit amor, magnoque irarum fluctuat aestu.

Sic adeo insistit, secumque ita corde volutat:

En, quid ago? Rursusne procos inrisa priores

experiar, Nomadumque petam conubia supplex,

quos ego sim totiens iam dedignata maritos?

Iliacas igitur classes atque ultima Teucrum

iussa sequar? Quiane auxilio iuvat ante levatos,

et bene apud memores veteris stat gratia facti?

Quis me autem, fac velle, sinet, ratibusve superbis

invisam accipiet? Nescis heu, perdita, necdum

Laomedonteae sentis periuria gentis?

Quid tum, sola fuga nautas comitabor ovantes,

an Tyriis omnique manu stipata meorum

inferar, et, quos Sidonia vix urbe revelli,

rursus agam pelago, et ventis dare vela iubebo?

Quin morere, ut merita es, ferroque averte dolorem.

Tu lacrimis evicta meis, tu prima furentem

his, germana, malis oneras atque obicis hosti.

Non licuit thalami expertem sine crimine vitam

degere, more ferae, tales nec tangere curas!

Non servata fides cineri promissa Sychaeo!

Tantos illa suo rumpebat pectore questus.

Aeneas celsa in puppi, iam certus eundi,

carpebat somnos, rebus iam rite paratis.

Huic se forma dei voltu redeuntis eodem

obtulit in somnis, rursusque ita visa monere est—

omnia Mercurio similis, vocemque coloremque

et crinis flavos et membra decora iuventa:

Nate dea, potes hoc sub casu ducere somnos,

nec, quae te circum stent deinde pericula, cernis,

demens, nec Zephyros audis spirare secundos?

Illa dolos dirumque nefas in pectore versat,

certa mori, varioque irarum fluctuat aestu.

Non fugis hinc praeceps, dum praecipitare potestas?

Iam mare turbari trabibus, saevasque videbis

conlucere faces, iam fervere litora flammis,

si te his attigerit terris Aurora morantem.

Heia age, rumpe moras. Varium et mutabile semper

femina. Sic fatus, nocti se immiscuit atrae.

Tum vero Aeneas, subitis exterritus umbris,

corripit e somno corpus, sociosque fatigat:

Praecipites vigilate, viri, et considite transtris;

solvite vela citi. Deus aethere missus ab alto

festinare fugam tortosque incidere funes

ecce iterum stimulat. Sequimur te, sancte deorum,

quisquis es, imperioque iterum paremus ovantes.

Adsis o placidusque iuves, et sidera caelo

dextra feras. Dixit, vaginaque eripit ensem

fulmineum, strictoque ferit retinacula ferro.

Idem omnes simul ardor habet, rapiuntque ruuntque;

litora deseruere; latet sub classibus aequor;

adnixi torquent spumas et caerula verrunt.

Et iam prima novo spargebat lumine terras

Tithoni croceum linquens Aurora cubile.

Regina e speculis ut primum albescere lucem

vidit, et aequatis classem procedere velis,

litoraque et vacuos sensit sine remige portus,

terque quaterque manu pectus percussa decorum,

flaventesque abscissa comas, Pro Iuppiter, ibit

hic ait et nostris inluserit advena regnis?

Non arma expedient, totaque ex urbe sequentur,

deripientque rates alii navalibus? Ite,

ferte citi flammas, date vela, impellite remos!—

Quid loquor, aut ubi sum? Quae mentem insania mutat?

Infelix Dido, nunc te facta impia tangunt.

Tum decuit, cum sceptra dabas.—En dextra fidesque,

quem secum patrios aiunt portare Penates,

quem subiisse umeris confectum aetate parentem!

Non potui abreptum divellere corpus, et undis

spargere? Non socios, non ipsum absumere ferro

Ascanium, patriisque epulandum ponere mensis?—

Verum anceps pugnae fuerat fortuna:—fuisset.

Quem metui moritura? Faces in castra tulissem,

implessemque foros flammis, natumque patremque

cum genere extinxem, memet super ipsa dedissem.

Sol, qui terrarum flammis opera omnia lustras,

tuque harum interpres curarum et conscia Iuno,

nocturnisque Hecate triviis ululata per urbes,

et Dirae ultrices, et di morientis Elissae,

accipite haec, meritumque malis advertite numen,

et nostras audite preces. Si tangere portus

infandum caput ac terris adnare necesse est,

et sic fata Iovis poscunt, hic terminus haeret:

at bello audacis populi vexatus et armis,

finibus extorris, complexu avulsus Iuli,

auxilium imploret, videatque indigna suorum

funera; nec, cum se sub leges pacis iniquae

tradiderit, regno aut optata luce fruatur,

sed cadat ante diem, mediaque inhumatus harena.

Haec precor, hanc vocem extremam cum sanguine fundo.

Tum vos, o Tyrii, stirpem et genus omne futurum