Aeneid

sola viri mollis aditus et tempora noras.

I, soror, atque hostem supplex adfare superbum:

non ego cum Danais Troianam exscindere gentem

Aulide iuravi, classemve ad Pergama misi,

nec patris Anchisae cineres Manisve revelli,

cur mea dicta neget duras demittere in auris.

Quo ruit? Extremum hoc miserae det munus amanti:

exspectet facilemque fugam ventosque ferentis.

Non iam coniugium antiquum, quod prodidit, oro,

nec pulchro ut Latio careat regnumque relinquat:

tempus inane peto, requiem spatiumque furori,

dum mea me victam doceat fortuna dolere.

Extremam hanc oro veniam—miserere sororis—

quam mihi cum dederit, cumulatam morte remittam.

Talibus orabat, talisque miserrima fletus

fertque refertque soror: sed nullis ille movetur

fletibus, aut voces ullas tractabilis audit;

fata obstant, placidasque viri deus obstruit auris.

Ac, velut annoso validam cum robore quercum

Alpini Boreae nunc hinc nunc flatibus illinc

eruere inter se certant; it stridor, et altae

consternunt terram concusso stipite frondes;

ipsa haeret scopulis, et, quantum vertice ad auras

aetherias, tantum radice in Tartara tendit:

haud secus adsiduis hinc atque hinc vocibus heros

tunditur, et magno persentit pectore curas;

mens immota manet; lacrimae volvuntur inanes.

Tum vero infelix fatis exterrita Dido

mortem orat; taedet caeli convexa tueri.

Quo magis inceptum peragat lucemque relinquat,

vidit, turicremis cum dona imponeret aris,

horrendum dictu, latices nigrescere sacros,

fusaque in obscenum se vertere vina cruorem.

Hoc visum nulli, non ipsi effata sorori.

Praeterea fuit in tectis de marmore templum

coniugis antiqui, miro quod honore colebat,

velleribus niveis et festa fronde revinctum:

hinc exaudiri voces et verba vocantis

visa viri, nox cum terras obscura teneret;

solaque culminibus ferali carmine bubo

saepe queri et longas in fletum ducere voces;

multaque praeterea vatum praedicta priorum

terribili monitu horrificant. Agit ipse furentem

in somnis ferus Aeneas; semperque relinqui

sola sibi, semper longam incomitata videtur

ire viam, et Tyrios deserta quaerere terra.

Eumenidum veluti demens videt agmina Pentheus,

et solem geminum et duplicis se ostendere Thebas;

aut Agamemnonius scaenis agitatus Orestes

armatam facibus matrem et serpentibus atris

cum fugit, ultricesque sedent in limine Dirae.

Ergo ubi concepit furias evicta dolore

decrevitque mori, tempus secum ipsa modumque

exigit, et, maestam dictis adgressa sororem,

consilium voltu tegit, ac spem fronte serenat:

Inveni, germana, viam—gratare sorori—

quae mihi reddat eum, vel eo me solvat amantem.

Oceani finem iuxta solemque cadentem

ultimus Aethiopum locus est, ubi maxumus Atlas

axem humero torquet stellis ardentibus aptum:

hinc mihi Massylae gentis monstrata sacerdos,

Hesperidum templi custos, epulasque draconi

quae dabat, et sacros servabat in arbore ramos,

spargens umida mella soporiferumque papaver.

Haec se carminibus promittit solvere mentes

quas velit, ast aliis duras immittere curas,

sistere aquam fluviis, et vertere sidera retro;

nocturnosque movet Manis: mugire videbis

sub pedibus terram, et descendere montibus ornos.

Testor, cara, deos et te, germana, tuumque

dulce caput, magicas invitam accingier artes.

Tu secreta pyram tecto interiore sub auras

erige, et arma viri, thalamo quae fixa reliquit

impius, exuviasque omnis, lectumque iugalem,

quo perii, superimponas: abolere nefandi

cuncta viri monumenta iuvat, monstratque sacerdos.

Haec effata silet; pallor simul occupat ora.

Non tamen Anna novis praetexere funera sacris

germanam credit, nec tantos mente furores

concipit, aut graviora timet, quam morte Sychaei:

ergo iussa parat.

At regina, pyra penetrali in sede sub auras

erecta ingenti taedis atque ilice secta,

intenditque locum sertis, et fronde coronat

funerea; super exuvias ensemque relictum

effigiemque toro locat, haud ignara futuri.

Stant arae circum, et crines effusa sacerdos

ter centum tonat ore deos, Erebumque Chaosque,

tergeminamque Hecaten, tria virginis ora Dianae.

Sparserat et latices simulatos fontis Averni,

falcibus et messae ad lunam quaeruntur aënis

pubentes herbae nigri cum lacte veneni;

quaeritur et nascentis equi de fronte revolsus

et matri praereptus amor.

Ipsa mola manibusque piis altaria iuxta,

unum exuta pedem vinclis, in veste recincta,

testatur moritura deos et conscia fati

sidera; tum, si quod non aequo foedere amantes

curae numen habet iustumque memorque, precatur.

Nox erat, et placidum carpebant fessa soporem