Aeneid

exercete odiis, cinerique haec mittite nostro

munera. Nullus amor populis, nec foedera sunto.

Exoriare aliquis nostris ex ossibus ultor,

qui face Dardanios ferroque sequare colonos,

nunc, olim, quocumque dabunt se tempore vires.

Litora litoribus contraria, fluctibus undas

imprecor, arma armis; pugnent ipsique nepotesque.

Haec ait, et partis animum versabat in omnis,

invisam quaerens quam primum abrumpere lucem.

Tum breviter Barcen nutricem adfata Sychaei;

namque suam patria antiqua cinis ater habebat:

Annam cara mihi nutrix huc siste sororem;

dic corpus properet fluviali spargere lympha,

et pecudes secum et monstrata piacula ducat:

sic veniat; tuque ipsa pia tege tempora vitta.

Sacra Iovi Stygio, quae rite incepta paravi,

perficere est animus, finemque imponere curis,

Dardaniique rogum capitis permittere flammae.

Sic ait: illa gradum studio celerabat anili.

At trepida, et coeptis immanibus effera Dido,

sanguineam volvens aciem, maculisque trementis

interfusa genas, et pallida morte futura,

interiora domus inrumpit limina, et altos

conscendit furibunda rogos, ensemque recludit

Dardanium, non hos quaesitum munus in usus.

Hic, postquam Iliacas vestes notumque cubile

conspexit, paulum lacrimis et mente morata,

incubuitque toro, dixitque novissima verba:

Dulces exuviae, dum fata deusque sinebant,

accipite hanc animam, meque his exsolvite curis.

Vixi, et, quem dederat cursum fortuna, peregi,

et nunc magna mei sub terras ibit imago.

Urbem praeclaram statui; mea moenia vidi;

ulta virum, poenas inimico a fratre recepi;

felix, heu nimium felix, si litora tantum

numquam Dardaniae tetigissent nostra carinae!

Dixit, et, os impressa toro, Moriemur inultae,

sed moriamur ait. Sic, sic iuvat ire sub umbras:

Hauriat hunc oculis ignem crudelis ab alto

Dardanus, et nostrae secum ferat omina mortis.

Dixerat; atque illam media inter talia ferro

conlapsam aspiciunt comites, ensemque cruore

spumantem, sparsasque manus. It clamor ad alta

atria; concussam bacchatur Fama per urbem.

Lamentis gemituque et femineo ululatu

tecta fremunt; resonat magnis plangoribus aether,

non aliter, quam si immissis ruat hostibus omnis

Karthago aut antiqua Tyros, flammaeque furentes

culmina perque hominum volvantur perque deorum.

Audiit exanimis, trepidoque exterrita cursu

unguibus ora soror foedans et pectora pugnis

per medios ruit, ac morientem nomine clamat:

Hoc illud, germana, fuit? Me fraude petebas?

Hoc rogus iste mihi, hoc ignes araeque parabant?

Quid primum deserta querar? Comitemne sororem

sprevisti moriens? Eadem me ad fata vocasses:

idem ambas ferro dolor, atque eadem hora tulisset.

His etiam struxi manibus, patriosque vocavi

voce deos, sic te ut posita crudelis abessem?

Exstinxti te meque, soror, populumque patresque

Sidonios urbemque tuam. Date volnera lymphis

abluam, et, extremus si quis super halitus errat,

ore legam. Sic fata, gradus evaserat altos,

semianimemque sinu germanam amplexa fovebat

cum gemitu, atque atros siccabat veste cruores.

Illa, graves oculos conata attollere, rursus

deficit; infixum stridit sub pectore vulnus.

Ter sese attollens cubitoque adnixa levavit;

ter revoluta toro est, oculisque errantibus alto

quaesivit caelo lucem, ingemuitque reperta.

Tum Iuno omnipotens, longum miserata dolorem

difficilisque obitus, Irim demisit Olympo,

quae luctantem animam nexosque resolveret artus.

Nam quia nec fato, merita nec morte peribat,

sed misera ante diem, subitoque accensa furore,

nondum illi flavum Proserpina vertice crinem

abstulerat, Stygioque caput damnaverat Orco.

Ergo Iris croceis per caelum roscida pennis,

mille trahens varios adverso sole colores,

devolat, et supra caput adstitit: Hunc ego Diti

sacrum iussa fero, teque isto corpore solvo.

Sic ait, et dextra crinem secat: omnis et una

dilapsus calor, atque in ventos vita recessit.

Interea medium Aeneas iam classe tenebat

certus iter, fluctusque atros Aquilone secabat,

moenia respiciens, quae iam infelicis Elissae

conlucent flammis. Quae tantum accenderit ignem,

causa latet; duri magno sed amore dolores

polluto, notumque, furens quid femina possit,

triste per augurium Teucrorum pectora ducunt.

Ut pelagus tenuere rates, nec iam amplius ulla

occurrit tellus, maria undique et undique caelum,

olli caeruleus supra caput adstitit imber,

noctem hiememque ferens, et inhorruit unda tenebris.

Ipse gubernator puppi Palinurus ab alta:

Heu! quianam tanti cinxerunt aethera nimbi?

Quidve, pater Neptune, paras? Sic deinde locutus

colligere arma iubet validisque incumbere remis,

obliquatque sinus in ventum, ac talia fatur:

Magnanime Aenea, non, si mihi Iuppiter auctor