Georgicon

Huius odorato radices incoque Baccho

pabulaque in foribus plenis adpone canistris.

Sed siquem proles subito defecerit omnis,

nec genus unde novae stirpis revocetur habebit,

tempus et Arcadii memoranda inventa magistri

pandere, quoque modo caesis iam saepe iuvencis

insincerus apes tulerit cruor. Altius omnem

expediam prima repetens ab origine famam.

Nam qua Pellaei gens fortunata Canopi

accolit effuso stagnantem flumine Nilum

et circum pictis vehitur sua rura phaselis,

quaque pharetratae vicinia Persidis urget,

et viridem Aegyptum nigra fecundat harena,

et diversa ruens septem discurrit in ora

usque coloratis amnis devexus ab Indis

omnis in hac certam regio iacit arte salutem.

Exiguus primum atque ipsos contractus in usus

eligitur locus; hunc angustique imbrice tecti

parietibusque premunt artis et quattuor addunt,

quattuor a ventis obliqua luce fenestras.

Tum vitulus bima curvans iam cornua fronte

quaeritur; huic geminae nares et spiritus oris

multa reluctanti obstruitur, plagisque perempto

tunsa per integram solvuntur viscera pellem.

Sic positum in clauso linquunt et ramea costis

subiciunt fragmenta, thymum casiasque recentes.

Hoc geritur Zephyris primum impellentibus undas,

ante novis rubeant quam prata coloribus, ante

garrula quam tignis nidum suspendat hirundo.

Interea teneris tepefactus in ossibus umor

aestuat et visenda modis animalia miris,

trunca pedum primo, mox et stridentia pennis,

miscentur tenuemque magis magis aera carpunt,

donec, ut aestivis effusus nubibus imber,

erupere aut ut nervo pulsante sagittae,

prima leves ineunt si quando proelia Parthi.

Quis deus hanc, Musae, quis nobis extudit artem?

Unde nova ingressus hominum experientia cepit?

Pastor Aristaeus fugiens Peneia Tempe,

amissis, ut fama, apibus morboque fameque,

tristis ad extremi sacrum caput adstitit amnis

multa querens atque hac adfatus voce parentem:

“Mater, Cyrene mater, quae gurgitis huius

ima tenes, quid me praeclara stirpe deorum,

si modo, quem perhibes, pater est Thymbraeus Apollo,

invisum fatis genuisti? aut quo tibi nostri

pulsus amor? quid me caelum sperare iubebas?

En etiam hunc ipsum vitae mortalis honorem,

quem mihi vix frugum et pecudum custodia sollers

omnia temptanti extuderat, te matre relinquo.

Quin age et ipsa manu felices erue silvas,

fer stabulis inimicum ignem atque interfice messes,

ure sata et validam in vites molire bipennem,

tanta meae si te ceperunt taedia laudis.”

At mater sonitum thalamo sub fluminis alti

sensit. Eam circum Milesia vellera Nymphae

carpebant hyali saturo fucata colore,

drymoque Xanthoque Ligeaque Phyllodoceque,

caesariem effusae nitidam per candida colla,

Nesaee Spioque Thaliaque Cymodoceque,

Cydippeque et flava Lycorias, altera virgo,

altera tum primos Lucinae experta labores,

Clioque et Beroe soror, Oceanitides ambae,

ambae auro, pictis incinctae pellibus ambae,

atque Ephyre atque Opis et Asia Deiopea

et tandem positis velox Arethusa sagittis.

Inter quas curam Clymene narrabat inanem

Vulcani Martisque dolos et dulcia furta,

aque Chao densos divum numerabat amores

carmine quo captae dum fusis mollia pensa

devolvunt, iterum maternas impulit aures

luctus Aristaei, vitreisque sedilibus omnes

obstipuere; sed ante alias Arethusa sorores

prospiciens summa flavum caput extulit unda

et procul: “O gemitu non frustra exterrita tanto,

Cyrene soror, ipse tibi, tua maxima cura,

tristis Aristaeus Penei genitoris ad undam

stat lacrimans et te crudelem nomine dicit.”

Huic percussa nova mentem formidine mater,

“duc, age, duc ad nos; fas illi limina divum

tangere,” ait. Simul alta iubet discedere late

flumina, qua iuvenis gressus inferret. At illum

curvata in montis faciem circumstetit unda

accepitque sinu vasto misitque sub amnem.

Iamque domum mirans genetricis et umida regna

speluncisque lacus clausos lucosque sonantes

ibat et ingenti motu stupefactus aquarum

omnia sub magna labentia flumina terra

spectabat diversa locis, Phasimque Lycumque

et caput, unde altus primum se erumpit Enipeus

unde pater Tiberinus et unde Aniena fluenta

saxosusque sonans Hypanis Mysusque Caicus,

et gemina auratus taurino cornua vultu

Eridanus, quo non alius per pinguia culta

in mare purpureum violentior effluit amnis.

Postquam est in thalami pendentia pumice tecta

perventum et nati fletus cognovit inanes

Cyrene, manibus liquidos dant ordine fontes

germanae tonsisque ferunt mantelia villis;

pars epulis onerant mensas et plena reponunt