De Rerum Natura

donec flammai fulserunt flore coorto.'

scilicet et non est lignis tamen insitus ignis,

verum semina sunt ardoris multa, terendo

quae cum confluxere, creant incendia silvis.

quod si facta foret silvis abscondita flamma,

non possent ullum tempus celarier ignes,

conficerent volgo silvas, arbusta cremarent.

iamne vides igitur, paulo quod diximus ante,

permagni referre eadem primordia saepe

cum quibus et quali positura contineantur

et quos inter se dent motus accipiantque,

atque eadem paulo inter se mutata creare

ignes et lignum? quo pacto verba quoque ipsa

inter se paulo mutatis sunt elementis,

cum ligna atque ignes distincta voce notemus.

Denique iam quae cumque in rebus cernis apertis

si fieri non posse putas, quin materiai

corpora consimili natura praedita fingas,

hac ratione tibi pereunt primordia rerum:

fiet uti risu tremulo concussa cachinnent

et lacrimis salsis umectent ora genasque.

Nunc age, quod super est, cognosce et clarius audi.

nec me animi fallit quam sint obscura; sed acri

percussit thyrso laudis spes magna meum cor

et simul incussit suavem mi in pectus amorem

Musarum, quo nunc instinctus mente vigenti

avia Pieridum peragro loca nullius ante

trita solo. iuvat integros accedere fontis

atque haurire iuvatque novos decerpere flores

insignemque meo capiti petere inde coronam,

unde prius nulli velarint tempora Musae;

primum quod magnis doceo de rebus et artis

religionum animum nodis exsolvere pergo,

deinde quod obscura de re tam lucida pango

carmina musaeo contingens cuncta lepore.

id quoque enim non ab nulla ratione videtur;

sed vel uti pueris absinthia taetra medentes

cum dare conantur, prius oras pocula circum

contingunt mellis dulci flavoque liquore,

ut puerorum aetas inprovida ludificetur

labrorum tenus, interea perpotet amarum

absinthi laticem deceptaque non capiatur,

sed potius tali facto recreata valescat,

sic ego nunc, quoniam haec ratio plerumque videtur

tristior esse quibus non est tractata, retroque

volgus abhorret ab hac, volui tibi suaviloquenti

carmine Pierio rationem exponere nostram

et quasi musaeo dulci contingere melle,

si tibi forte animum tali ratione tenere

versibus in nostris possem, dum perspicis omnem

naturam rerum, qua constet compta figura.

Sed quoniam docui solidissima materiai

corpora perpetuo volitare invicta per aevom,

nunc age, summai quaedam sit finis eorum

necne sit, evolvamus; item quod inane repertumst

seu locus ac spatium, res in quo quaeque gerantur,

pervideamus utrum finitum funditus omne

constet an immensum pateat vasteque profundum.

Omne quod est igitur nulla regione viarum

finitumst; namque extremum debebat habere.

extremum porro nullius posse videtur

esse, nisi ultra sit quod finiat, ut videatur

quo non longius haec sensus natura sequatur.

nunc extra summam quoniam nihil esse fatendum,

non habet extremum, caret ergo fine modoque.

nec refert quibus adsistas regionibus eius;

usque adeo, quem quisque locum possedit, in omnis

tantundem partis infinitum omne relinquit.

Praeterea si iam finitum constituatur

omne quod est spatium, si quis procurrat ad oras

ultimus extremas iaciatque volatile telum,

id validis utrum contortum viribus ire

quo fuerit missum mavis longeque volare,

an prohibere aliquid censes obstareque posse?

alterutrum fatearis enim sumasque necessest.

quorum utrumque tibi effugium praecludit et omne

cogit ut exempta concedas fine patere.

nam sive est aliquid quod probeat efficiatque

quo minus quo missum est veniat finique locet se,

sive foras fertur, non est a fine profectum.

hoc pacto sequar atque, oras ubi cumque locaris

extremas, quaeram: quid telo denique fiet?

fiet uti nusquam possit consistere finis

effugiumque fugae prolatet copia semper.

Praeterea spatium summai totius omne

undique si inclusum certis consisteret oris

finitumque foret, iam copia materiai

undique ponderibus solidis confluxet ad imum

nec res ulla geri sub caeli tegmine posset

nec foret omnino caelum neque lumina solis,

quippe ubi materies omnis cumulata iaceret

ex infinito iam tempore subsidendo.

at nunc ni mirum requies data principiorum

corporibus nullast, quia nil est funditus imum,

quo quasi confluere et sedes ubi ponere possint.

semper in adsiduo motu res quaeque geruntur

partibus in cunctis, infernaque suppeditantur

ex infinito cita corpora materiai.

Postremo ante oculos res rem finire videtur;

aer dissaepit collis atque aera montes,