De Rerum Natura

terra mare et contra mare terras terminat omnis;

omne quidem vero nihil est quod finiat extra.

est igitur natura loci spatiumque profundi,

quod neque clara suo percurrere fulmina cursu

perpetuo possint aevi labentia tractu

nec prorsum facere ut restet minus ire meando;

usque adeo passim patet ingens copia rebus

finibus exemptis in cunctas undique partis.

Ipsa modum porro sibi rerum summa parare

ne possit, natura tenet, quae corpus inane

et quod inane autem est finiri corpore cogit,

ut sic alternis infinita omnia reddat,

aut etiam alterutrum, nisi terminet alterum eorum,

simplice natura pateat tamen inmoderatum,

nec mare nec tellus neque caeli lucida templa

nec mortale genus nec divum corpora sancta

exiguum possent horai sistere tempus;

nam dispulsa suo de coetu materiai

copia ferretur magnum per inane soluta,

sive adeo potius numquam concreta creasset

ullam rem, quoniam cogi disiecta nequisset.

nam certe neque consilio primordia rerum

ordine se suo quaeque sagaci mente locarunt

nec quos quaeque darent motus pepigere profecto

sed quia multa modis multis mutata per omne

ex infinito vexantur percita plagis,

omne genus motus et coetus experiundo

tandem deveniunt in talis disposituras,

qualibus haec rerum consistit summa creata,

et multos etiam magnos servata per annos

ut semel in motus coniectast convenientis,

efficit ut largis avidum mare fluminis undis

integrent amnes et solis terra vapore

fota novet fetus summissaque gens animantum

floreat et vivant labentis aetheris ignes.

quod nullo facerent pacto, nisi materiai

ex infinito suboriri copia posset,

unde amissa solent reparare in tempore quaeque.

nam vel uti privata cibo natura animantum

diffluit amittens corpus, sic omnia debent

dissolui simul ac defecit suppeditare

materies aliqua ratione aversa viai.

nec plagae possunt extrinsecus undique summam

conservare omnem, quae cumque est conciliata.

cudere enim crebro possunt partemque morari,

dum veniant aliae ac suppleri summa queatur;

inter dum resilire tamen coguntur et una

principiis rerum spatium tempusque fugai

largiri, ut possint a coetu libera ferri.

quare etiam atque etiam suboriri multa necessest,

et tamen ut plagae quoque possint suppetere ipsae,

infinita opus est vis undique materiai.

Illud in his rebus longe fuge credere, Memmi,

in medium summae quod dicunt omnia niti

atque ideo mundi naturam stare sine ullis

ictibus externis neque quoquam posse resolvi

summa atque ima, quod in medium sint omnia nixa,

ipsum si quicquam posse in se sistere credis,

et quae pondera sunt sub terris omnia sursum

nitier in terraque retro requiescere posta,

ut per aquas quae nunc rerum simulacra videmus;

et simili ratione animalia suppa vagari

contendunt neque posse e terris in loca caeli

reccidere inferiora magis quam corpora nostra

sponte sua possint in caeli templa volare;

illi cum videant solem, nos sidera noctis

cernere et alternis nobiscum tempora caeli

dividere et noctes parilis agitare diebus.

sed vanus stolidis haec * * *

amplexi quod habent perv * * *

nam medium nihil esse potest * * *

infinita; neque omnino, si iam medium sit,

possit ibi quicquam consistere * * *

quam quavis alia longe ratione * * *

omnis enim locus ac spatium, quod inane vocamus,

per medium, per non medium, concedere debet

aeque ponderibus, motus qua cumque feruntur.

nec quisquam locus est, quo corpora cum venerunt,

ponderis amissa vi possint stare in inani;

nec quod inane autem est ulli subsistere debet,

quin, sua quod natura petit, concedere pergat.

haud igitur possunt tali ratione teneri

res in concilium medii cuppedine victae.

Praeterea quoniam non omnia corpora fingunt

in medium niti, sed terrarum atque liquoris

umorem ponti magnasque e montibus undas,

et quasi terreno quae corpore contineantur,

at contra tenuis exponunt aeris auras

et calidos simul a medio differrier ignis,

atque ideo totum circum tremere aethera signis

et solis flammam per caeli caerula pasci,

quod calor a medio fugiens se ibi conligat omnis,

nec prorsum arboribus summos frondescere ramos

posse, nisi a terris paulatim cuique cibatum

ne volucri ritu flammarum moenia mundi

diffugiant subito magnum per inane soluta

et ne cetera consimili ratione sequantur

neve ruant caeli tonitralia templa superne

terraque se pedibus raptim subducat et omnis

inter permixtas rerum caelique ruinas