De Rerum Natura

ordine mutato et motu, facere aeris auras,

sic alias aliis rebus mutarier omnis?

'At manifesta palam res indicat' inquis 'in auras

aeris e terra res omnis crescere alique;

et nisi tempestas indulget tempore fausto

imbribus, ut tabe nimborum arbusta vacillent,

solque sua pro parte fovet tribuitque calorem,

crescere non possint fruges arbusta animantis.'

scilicet et nisi nos cibus aridus et tener umor

adiuvet, amisso iam corpore vita quoque omnis

omnibus e nervis atque ossibus exsoluatur;

adiutamur enim dubio procul atque alimur nos

certis ab rebus, certis aliae atque aliae res.

ni mirum quia multa modis communia multis

multarum rerum in rebus primordia mixta

sunt, ideo variis variae res rebus aluntur.

atque eadem magni refert primordia saepe

cum quibus et quali positura contineantur

et quos inter se dent motus accipiantque;

namque eadem caelum mare terras flumina solem

constituunt, eadem fruges arbusta animantis,

verum aliis alioque modo commixta moventur.

quin etiam passim nostris in versibus ipsis

multa elementa vides multis communia verbis,

cum tamen inter se versus ac verba necessest

confiteare et re et sonitu distare sonanti.

tantum elementa queunt permutato ordine solo;

at rerum quae sunt primordia, plura adhibere

possunt unde queant variae res quaeque creari.

Nunc et Anaxagorae scrutemur homoeomerian

quam Grai memorant nec nostra dicere lingua

concedit nobis patrii sermonis egestas,

sed tamen ipsam rem facilest exponere verbis.

principio, rerum quam dicit homoeomerian,

ossa videlicet e pauxillis atque minutis

ossibus hic et de pauxillis atque minutis

visceribus viscus gigni sanguenque creari

sanguinis inter se multis coeuntibus guttis

ex aurique putat micis consistere posse

aurum et de terris terram concrescere parvis,

ignibus ex ignis, umorem umoribus esse,

cetera consimili fingit ratione putatque.

nec tamen esse ulla de parte in rebus inane

concedit neque corporibus finem esse secandis.

quare in utraque mihi pariter ratione videtur

errare atque illi, supra quos diximus ante.

Adde quod inbecilla nimis primordia fingit;

si primordia sunt, simili quae praedita constant

natura atque ipsae res sunt aequeque laborant

et pereunt, neque ab exitio res ulla refrenat.

nam quid in oppressu valido durabit eorum,

ut mortem effugiat, leti sub dentibus ipsis?

ignis an umor an aura? quid horum? sanguen an ossa?

nil ut opinor, ubi ex aequo res funditus omnis

tam mortalis erit quam quae manifesta videmus

ex oculis nostris aliqua vi victa perire.

at neque reccidere ad nihilum res posse neque autem

crescere de nihilo testor res ante probatas.

Praeterea quoniam cibus auget corpus alitque,

scire licet nobis venas et sanguen et ossa

* * *

sive cibos omnis commixto corpore dicent

esse et habere in se nervorum corpora parva

ossaque et omnino venas partisque cruoris,

fiet uti cibus omnis et aridus et liquor ipse

ex alienigenis rebus constare putetur,

ossibus et nervis sanieque et sanguine mixto.

Praeterea quae cumque e terra corpora crescunt,

si sunt in terris, terram constare necessest

ex alienigenis, quae terris exoriuntur.

transfer item, totidem verbis utare licebit:

in lignis si flamma latet fumusque cinisque,

ex alienigenis consistant ligna necessest,

praeterea tellus quae corpora cumque alit auget

ex alienigenis, quae lignis exoriuntur.

Linquitur hic quaedam latitandi copia tenvis,

id quod Anaxagoras sibi sumit, ut omnibus omnis

res putet inmixtas rebus latitare, sed illud

apparere unum, cuius sint plurima mixta

et magis in promptu primaque in fronte locata.

quod tamen a vera longe ratione repulsumst;

conveniebat enim fruges quoque saepe, minaci

robore cum in saxi franguntur, mittere signum

sanguinis aut aliquid, nostro quae corpore aluntur.

cum lapidi in lapidem terimus, manare cruorem

consimili ratione herbis quoque saepe decebat,

et latices dulcis guttas similique sapore

mittere, lanigerae quali sunt ubere lactis,

scilicet et glebis terrarum saepe friatis

herbarum genera et fruges frondesque videri

dispertita inter terram latitare minute,

postremo in lignis cinerem fumumque videri,

cum praefracta forent, ignisque latere minutos.

quorum nil fieri quoniam manifesta docet res,

scire licet non esse in rebus res ita mixtas,

verum semina multimodis inmixta latere

multarum rerum in rebus communia debent.

'At saepe in magnis fit montibus' inquis 'ut altis

arboribus vicina cacumina summa terantur

inter se validis facere id cogentibus austris,