De Rerum Natura

quod nos inter dum tam quam recreare videtur.

at contra nobis caenum taeterrima cum sit

spurcities, eadem subus haec iucunda videtur,

insatiabiliter toti ut volvantur ibidem.

Hoc etiam super est, ipsa quam dicere de re

adgredior, quod dicendum prius esse videtur.

multa foramina cum variis sint reddita rebus,

dissimili inter se natura praedita debent

esse et habere suam naturam quaeque viasque.

quippe etenim varii sensus animantibus insunt,

quorum quisque suam proprie rem percipit in se;

nam penetrare alio sonitus alioque saporem

cernimus e sucis, alio nidoris odores.

scilicet id fieri cogit natura viarum

multimodis varians, ut paulo ostendimus ante.

praeterea manare aliud per saxa videtur,

atque aliud lignis, aliud transire per aurum,

argentoque foras aliud vitroque meare;

nam fluere hac species, illac calor ire videtur,

atque aliis aliud citius transmittere eadem.

scilicet id fieri cogit natura viarum

multimodis varians, ut paulo ostendimus ante,

propter dissimilem naturam textaque rerum.

Qua propter, bene ubi haec confirmata atque locata

omnia constiterint nobis praeposta parata,

quod super est, facile hinc ratio reddetur et omnis

causa pate fiet, quae ferri pelliciat vim.

Principio fluere e lapide hoc permulta necessest

semina sive aestum, qui discutit aeera plagis,

inter qui lapidem ferrumque est cumque locatus.

hoc ubi inanitur spatium multusque vace fit

in medio locus, extemplo primordia ferri

in vacuum prolapsa cadunt coniuncta, fit utque

anulus ipse sequatur eatque ita corpore toto.

nec res ulla magis primoribus ex elementis

indupedita suis arte conexa cohaeret

quam validi ferri natura et frigidus horror.

quo minus est mirum, quod dicitur esse alienum,

corpora si nequeunt e ferro plura coorta

in vacuum ferri, quin anulus ipse sequatur;

quod facit et sequitur, donec pervenit ad ipsum

iam lapidem caecisque in eo compagibus haesit.

hoc fit idem cunctas in partis; unde vace fit

cumque locus, sive e transverso sive superne,

corpora continuo in vacuum vicina feruntur;

quippe agitantur enim plagis aliunde nec ipsa

sponte sua sursum possunt consurgere in auras.

huc accedit item, quare queat id magis esse,

haec quoque res adiumento motuque iuvatur,

quod, simul a fronte est anelli rarior aeer

factus inanitusque locus magis ac vacuatus,

continuo fit uti qui post est cumque locatus

aeer a tergo quasi provehat atque propellat.

semper enim circum positus res verberat aeer;

sed tali fit uti propellat tempore ferrum,

parte quod ex una spatium vacat et capit in se.

hic, tibi quem memoro, per crebra foramina ferri

parvas ad partis subtiliter insinuatus

trudit et inpellit, quasi navem velaque ventus.

denique res omnes debent in corpore habere

aeera, quandoquidem raro sunt corpore et aeer

omnibus est rebus circum datus adpositusque.

hic igitur, penitus qui in ferrost abditus aeer,

sollicito motu semper iactatur eoque

verberat anellum dubio procul et ciet intus,

scilicet illo eodem fertur, quo praecipitavit

iam semel et partem in vacuam conamina sumpsit.

Fit quoque ut a lapide hoc ferri natura recedat

inter dum, fugere atque sequi consueta vicissim.

exultare etiam Samothracia ferrea vidi

et ramenta simul ferri furere intus ahenis

in scaphiis, lapis hic Magnes cum subditus esset;

usque adeo fugere a saxo gestire videtur.

aere interposito discordia tanta creatur

propterea quia ni mirum prius aestus ubi aeris

praecepit ferrique vias possedit apertas,

posterior lapidis venit aestus et omnia plena

invenit in ferro neque habet qua tranet ut ante;

cogitur offensare igitur pulsareque fluctu

ferrea texta suo; quo pacto respuit ab se

atque per aes agitat, sine eo quod saepe resorbet.

Illud in his rebus mirari mitte, quod aestus

non valet e lapide hoc alias impellere item res.

pondere enim fretae partim stant, quod genus aurum;

at partim raro quia sunt cum corpore, ut aestus

pervolet intactus, nequeunt inpellier usquam,

lignea materies in quo genere esse videtur.

interutrasque igitur ferri natura locata

aeris ubi accepit quaedam corpuscula, tum fit,

inpellant ut eo Magnesia flumine saxa.

nec tamen haec ita sunt aliarum rerum aliena,

ut mihi multa parum genere ex hoc suppeditentur,

quae memorare queam inter se singlariter apta.

saxa vides primum sola colescere calce.

glutine materies taurino iungitur una,

ut vitio venae tabularum saepius hiscant

quam laxare queant compages taurea vincla.

vitigeni latices aquai fontibus audent

misceri, cum pix nequeat gravis et leve olivom.

purpureusque colos conchyli iungitur uno