De Rerum Natura

qui non ante aliquem maiorem vidit, et ingens

arbor homoque videtur et omnia de genere omni

maxima quae vidit quisque, haec ingentia fingit,

cum tamen omnia cum caelo terraque marique

nil sint ad summam summai totius omnem.

Nunc tamen illa modis quibus inritata repente

flamma foras vastis Aetnae fornacibus efflet,

expediam. primum totius subcava montis

est natura fere silicum suffulta cavernis.

omnibus est porro in speluncis ventus et aeer.

ventus enim fit, ubi est agitando percitus aeer.

hic ubi percaluit cale fecitque omnia circum

saxa furens, qua contingit, terramque et ab ollis

excussit calidum flammis velocibus ignem,

tollit se ac rectis ita faucibus eicit alte.

fert itaque ardorem longe longeque favillam

differt et crassa volvit caligine fumum

extruditque simul mirando pondere saxa;

ne dubites quin haec animai turbida sit vis.

praeterea magna ex parti mare montis ad eius

radices frangit fluctus aestumque resolvit.

ex hoc usque mari speluncae montis ad altas

perveniunt subter fauces. hac ire fatendumst

et penetrare mari penitus res cogit aperto

atque efflare foras ideoque extollere flammam

saxaque subiectare et arenae tollere nimbos.

in summo sunt vertice enim crateres, ut ipsi

nominitant, nos quod fauces perhibemus et ora.

Sunt aliquot quoque res quarum unam dicere causam

non satis est, verum pluris, unde una tamen sit;

corpus ut exanimum siquod procul ipse iacere

conspicias hominis, fit ut omnis dicere causas

conveniat leti, dicatur ut illius una;

nam neque eum ferro nec frigore vincere possis

interiisse neque a morbo neque forte veneno,

verum aliquid genere esse ex hoc quod contigit ei

scimus. item in multis hoc rebus dicere habemus.

Nilus in aestatem crescit campisque redundat

unicus in terris, Aegypti totius amnis.

is rigat Aegyptum medium per saepe calorem,

aut quia sunt aestate aquilones ostia contra,

anni tempore eo, qui etesiae esse feruntur,

et contra fluvium flantes remorantur et undas

cogentes sursus replent coguntque manere.

nam dubio procul haec adverso flabra feruntur

flumine, quae gelidis ab stellis axis aguntur;

ille ex aestifera parti venit amnis ab austro

inter nigra virum percocto saecla colore

exoriens penitus media ab regione diei.

est quoque uti possit magnus congestus harenae

fluctibus adversis oppilare ostia contra,

cum mare permotum ventis ruit intus harenam;

quo fit uti pacto liber minus exitus amnis

et proclivis item fiat minus impetus undis.

fit quoque uti pluviae forsan magis ad caput ei

tempore eo fiant, quo etesia flabra aquilonum

nubila coniciunt in eas tunc omnia partis.

scilicet, ad mediam regionem eiecta diei

cum convenerunt, ibi ad altos denique montis

contrusae nubes coguntur vique premuntur.

forsitan Aethiopum penitus de montibus altis

crescat, ubi in campos albas descendere ningues

tabificis subigit radiis sol omnia lustrans.

Nunc age, Averna tibi quae sint loca cumque lacusque,

expediam, quali natura praedita constent.

principio, quod Averna vocantur nomine, id ab re

inpositumst, quia sunt avibus contraria cunctis,

e regione ea quod loca cum venere volantes,

remigii oblitae pennarum vela remittunt

praecipitesque cadunt molli cervice profusae

in terram, si forte ita fert natura locorum,

aut in aquam, si forte lacus substratus Averni.

is locus est Cumas aput, acri sulpure montis

oppleti calidis ubi fumant fontibus aucti.

est et Athenaeis in moenibus, arcis in ipso

vertice, Palladis ad templum Tritonidis almae,

quo numquam pennis appellunt corpora raucae

cornices, non cum fumant altaria donis;

usque adeo fugitant non iras Palladis acris

pervigili causa, Graium ut cecinere poeetae,

sed natura loci opus efficit ipsa suapte.

in Syria quoque fertur item locus esse videri,

quadripedes quoque quo simul ac vestigia primum

intulerint, graviter vis cogat concidere ipsa,

manibus ut si sint divis mactata repente.

omnia quae naturali ratione geruntur,

et quibus e fiant causis apparet origo;

ianua ne pote eis Orci regionibus esse

credatur, post hinc animas Acheruntis in oras

ducere forte deos manis inferne reamur,

naribus alipedes ut cervi saepe putantur

ducere de latebris serpentia saecla ferarum.

quod procul a vera quam sit ratione repulsum

percipe; nam de re nunc ipsa dicere conor.

Principio hoc dico, quod dixi saepe quoque ante,

in terra cuiusque modi rerum esse figuras;

multa, cibo quae sunt, vitalia multaque, morbos

incutere et mortem quae possint adcelerare.

et magis esse aliis alias animantibus aptas

res ad vitai rationem ostendimus ante