De Rerum Natura

nam ratio consanguineast umoribus omnis.

Praeterea fluviis ex omnibus et simul ipsa

surgere de terra nebulas aestumque videmus,

quae vel ut halitus hinc ita sursum expressa feruntur

suffunduntque sua caelum caligine et altas

sufficiunt nubis paulatim conveniundo;

urget enim quoque signiferi super aetheris aestus

et quasi densendo subtexit caerula nimbis.

Fit quoque ut hunc veniant in caelum extrinsecus illa

corpora quae faciunt nubis nimbosque volantis;

innumerabilem enim numerum summamque profundi

esse infinitam docui, quantaque volarent

corpora mobilitate ostendi quamque repente

immemorabile per spatium transire solerent.

haut igitur mirumst, si parvo tempore saepe

tam magnis ventis tempestas atque tenebrae

coperiant maria ac terras inpensa superne,

undique quandoquidem per caulas aetheris omnis

et quasi per magni circum spiracula mundi

exitus introitusque elementis redditus extat.

Nunc age, quo pacto pluvius concrescat in altis

nubibus umor et in terras demissus ut imber

decidat, expediam. primum iam semina aquai

multa simul vincam consurgere nubibus ipsis

omnibus ex rebus pariterque ita crescere utrumque

et nubis et aquam, quae cumque in nubibus extat,

ut pariter nobis corpus cum sanguine crescit,

sudor item atque umor qui cumque est denique membris.

concipiunt etiam multum quoque saepe marinum

umorem, vel uti pendentia vellera lanae,

cum supera magnum mare venti nubila portant.

consimili ratione ex omnibus amnibus umor

tollitur in nubis. quo cum bene semina aquarum

multa modis multis convenere undique adaucta,

confertae nubes umorem mittere certant

dupliciter; nam vis venti contrudit et ipsa

copia nimborum turba maiore coacta

urget et e supero premit ac facit effluere imbris.

praeterea cum rarescunt quoque nubila ventis

aut dissolvuntur solis super icta calore,

mittunt umorem pluvium stillantque, quasi igni

cera super calido tabescens multa liquescat.

sed vehemens imber fit, ubi vehementer utraque

nubila vi cumulata premuntur et impete venti.

at retinere diu pluviae longumque morari

consuerunt, ubi multa cientur semina aquarum

atque aliis aliae nubes nimbique rigantes

insuper atque omni vulgo de parte feruntur,

terraque cum fumans umorem tota redhalat.

hic ubi sol radiis tempestatem inter opacam

adversa fulsit nimborum aspargine contra,

tum color in nigris existit nubibus arqui.

Cetera quae sursum crescunt sursumque creantur,

et quae concrescunt in nubibus, omnia, prorsum

omnia, nix venti grando gelidaeque pruinae

et vis magna geli, magnum duramen aquarum,

et mora quae fluvios passim refrenat aventis,

perfacilest tamen haec reperire animoque videre,

omnia quo pacto fiant quareve creentur,

cum bene cognoris elementis reddita quae sint.

Nunc age, quae ratio terrai motibus extet

percipe. et in primis terram fac ut esse rearis

supter item ut supera ventosis undique plenam

speluncis multosque lacus multasque lucunas

in gremio gerere et rupes deruptaque saxa;

multaque sub tergo terrai flumina tecta

volvere vi fluctus summersos caeca putandumst;

undique enim similem esse sui res postulat ipsa.

his igitur rebus subiunctis suppositisque

terra superne tremit magnis concussa ruinis,

subter ubi ingentis speluncas subruit aetas;

quippe cadunt toti montes magnoque repente

concussu late disserpunt inde tremores.

et merito, quoniam plaustris concussa tremescunt

tecta viam propter non magno pondere tota,

nec minus exultant, si quidvis cumque viai

ferratos utrimque rotarum succutit orbes.

Fit quoque, ubi in magnas aquae vastasque lucunas

gleba vetustate e terra provolvitur ingens,

ut iactetur aquae fluctu quoque terra vacillans;

ut vas inter aquas non quit constare, nisi umor

destitit in dubio fluctu iactarier intus.

Praeterea ventus cum per loca subcava terrae

collectus parte ex una procumbit et urget

obnixus magnis speluncas viribus altas,

incumbit tellus quo venti prona premit vis.

tum supera terram quae sunt extructa domorum

ad caelumque magis quanto sunt edita quaeque,

inclinata minent in eandem prodita partem

protractaeque trabes inpendent ire paratae.

et metuunt magni naturam credere mundi

exitiale aliquod tempus clademque manere,

cum videant tantam terrarum incumbere molem!

quod nisi respirent venti, vis nulla refrenet

res neque ab exitio possit reprehendere euntis;

nunc quia respirant alternis inque gravescunt

et quasi collecti redeunt ceduntque repulsi,

saepius hanc ob rem minitatur terra ruinas

quam facit; inclinatur enim retroque recellit

et recipit prolapsa suas in pondere sedes.