De Rerum Natura

saepe oberunt; non quo violari summa deum vis

possit, ut ex ira poenas petere inbibat acris,

sed quia tute tibi placida cum pace quietos

constitues magnos irarum volvere fluctus,

nec delubra deum placido cum pectore adibis,

nec de corpore quae sancto simulacra feruntur

in mentes hominum divinae nuntia formae,

suscipere haec animi tranquilla pace valebis.

inde videre licet qualis iam vita sequatur.

quam quidem ut a nobis ratio verissima longe

reiciat, quamquam sunt a me multa profecta,

multa tamen restant et sunt ornanda politis

versibus; est ratio caeliQUE ignisque tenenda,

sunt tempestates et fulmina clara canenda,

quid faciant et qua de causa cumque ferantur;

ne trepides caeli divisis partibus amens,

unde volans ignis pervenerit aut in utram se

verterit hinc partim, quo pacto per loca saepta

insinuarit, et hinc dominatus ut extulerit se.

quorum operum causas nulla ratione videre

possunt ac fieri divino numine rentur.

Principio tonitru quatiuntur caerula caeli

propterea quia concurrunt sublime volantes

aetheriae nubes contra pugnantibus ventis.

nec fit enim sonitus caeli de parte serena,

verum ubi cumque magis denso sunt agmine nubes,

tam magis hinc magno fremitus fit murmure saepe.

praeterea neque tam condenso corpore nubes

esse queunt quam sunt lapides ac ligna, neque autem

tam tenues quam sunt nebulae fumique volantes;

nam cadere aut bruto deberent pondere pressae

ut lapides, aut ut fumus constare nequirent

nec cohibere nives gelidas et grandinis imbris.

Dant etiam sonitum patuli super aequora mundi,

carbasus ut quondam magnis intenta theatris

dat crepitum malos inter iactata trabesque,

inter dum perscissa furit petulantibus auris

et fragilis sonitus chartarum commeditatur;

id quoque enim genus in tonitru cognoscere possis,

aut ubi suspensam vestem chartasque volantis

verberibus venti versant planguntque per auras.

fit quoque enim inter dum ut non tam concurrere nubes

frontibus adversis possint quam de latere ire

diverso motu radentes corpora tractim,

aridus unde auris terget sonus ille diuque

ducitur, exierunt donec regionibus artis.

Hoc etiam pacto tonitru concussa videntur

omnia saepe gravi tremere et divolsa repente

maxima dissiluisse capacis moenia mundi,

cum subito validi venti conlecta procella

nubibus intorsit sese conclusaque ibidem

turbine versanti magis ac magis undique nubem

cogit uti fiat spisso cava corpore circum,

post ubi conminuit vis eius et impetus acer,

tum perterricrepo sonitu dat scissa fragorem.

nec mirum, cum plena animae vensicula parva

saepe haud dat parvum sonitum displosa repente.

Est etiam ratio, cum venti nubila perflant,

ut sonitus faciant; etenim ramosa videmus

nubila saepe modis multis atque aspera ferri;

scilicet ut, crebram silvam cum flamina cauri

perflant, dant sonitum frondes ramique fragorem.

Fit quoque ut inter dum validi vis incita venti

perscindat nubem perfringens impete recto;

nam quid possit ibi flatus manifesta docet res,

hic, ubi lenior est, in terra cum tamen alta

arbusta evolvens radicibus haurit ab imis.

sunt etiam fluctus per nubila, qui quasi murmur

dant in frangendo graviter; quod item fit in altis

fluminibus magnoque mari, cum frangitur aestus.

Fit quoque, ubi e nubi in nubem vis incidit ardens

fulminis; haec multo si forte umore recepit

ignem, continuo magno clamore trucidat;

ut calidis candens ferrum e fornacibus olim

stridit, ubi in gelidum propter demersimus imbrem.

Aridior porro si nubes accipit ignem,

uritur ingenti sonitu succensa repente,

lauricomos ut si per montis flamma vagetur

turbine ventorum comburens impete magno;

nec res ulla magis quam Phoebi Delphica laurus

terribili sonitu flamma crepitante crematur.

Denique saepe geli multus fragor atque ruina

grandinis in magnis sonitum dat nubibus alte;

ventus enim cum confercit, franguntur in artum

concreti montes nimborum et grandine mixti.

Fulgit item, nubes ignis cum semina multa

excussere suo concursu, ceu lapidem si

percutiat lapis aut ferrum; nam tum quoque lumen

exilit et claras scintillas dissipat ignis.

sed tonitrum fit uti post auribus accipiamus,

fulgere quam cernant oculi, quia semper ad auris

tardius adveniunt quam visum quae moveant res.

id licet hinc etiam cognoscere: caedere si quem

ancipiti videas ferro procul arboris auctum,

ante fit ut cernas ictum quam plaga per auris

det sonitum; sic fulgorem quoque cernimus ante

quam tonitrum accipimus, pariter qui mittitur igni

e simili causa, concursu natus eodem.

Hoc etiam pacto volucri loca lumine tingunt

nubes et tremulo tempestas impete fulgit.