De Rerum Natura

ni mirum quia non cognovit quae sit habendi

finis et omnino quoad crescat vera voluptas;

idque minutatim vitam provexit in altum

et belli magnos commovit funditus aestus.

at vigiles mundi magnum versatile templum

sol et luna suo lustrantes lumine circum

perdocuere homines annorum tempora verti

et certa ratione geri rem atque ordine certo.

Iam validis saepti degebant turribus aevom,

et divisa colebatur discretaque tellus,

tum mare velivolis florebat navibus ponti,

auxilia ac socios iam pacto foedere habebant,

carminibus cum res gestas coepere poetae

tradere; nec multo prius sunt elementa reperta.

propterea quid sit prius actum respicere aetas

nostra nequit, nisi qua ratio vestigia monstrat.

Navigia atque agri culturas moenia leges

arma vias vestes et cetera de genere horum,

praemia, delicias quoque vitae funditus omnis,

carmina, picturas et daedala signa polita

usus et impigrae simul experientia mentis

paulatim docuit pedetemptim progredientis.

sic unum quicquid paulatim protrahit aetas

in medium ratioque in luminis erigit oras;

namque alid ex alio clarescere corde videbant,

artibus ad summum donec venere cacumen.

Primae frugiparos fetus mortalibus aegris

dididerunt quondam praeclaro nomine Athenae

et recreaverunt vitam legesque rogarunt

et primae dederunt solacia dulcia vitae,

cum genuere virum tali cum corde repertum,

omnia veridico qui quondam ex ore profudit;

cuius et extincti propter divina reperta

divolgata vetus iam ad caelum gloria fertur.

nam cum vidit hic ad victum quae flagitat usus

omnia iam ferme mortalibus esse parata

et, pro quam possent, vitam consistere tutam,

divitiis homines et honore et laude potentis

affluere atque bona gnatorum excellere fama,

nec minus esse domi cuiquam tamen anxia cordi,

atque animi ingratis vitam vexare sine ulla

pausa atque infestis cogi saevire querellis,

intellegit ibi vitium vas efficere ipsum

omniaque illius vitio corrumpier intus,

quae conlata foris et commoda cumque venirent;

partim quod fluxum pertusumque esse videbat,

ut nulla posset ratione explerier umquam,

partim quod taetro quasi conspurcare sapore

omnia cernebat, quae cumque receperat, intus.

veridicis igitur purgavit pectora dictis

et finem statuit cuppedinis atque timoris

exposuitque bonum summum, quo tendimus omnes,

quid foret, atque viam monstravit, tramite parvo

qua possemus ad id recto contendere cursu,

quidve mali foret in rebus mortalibus passim,

quod fieret naturali varieque volaret

seu casu seu vi, quod sic natura parasset,

et quibus e portis occurri cuique deceret,

et genus humanum frustra plerumque probavit

volvere curarum tristis in pectore fluctus.

nam vel uti pueri trepidant atque omnia caecis

in tenebris metuunt, sic nos in luce timemus

inter dum, nihilo quae sunt metuenda magis quam

quae pueri in tenebris pavitant finguntque futura.

hunc igitur terrorem animi tenebrasque necessest

non radii solis nec lucida tela diei

discutiant, sed naturae species ratioque.

quo magis inceptum pergam pertexere dictis.

Et quoniam docui mundi mortalia templa

esse et nativo consistere corpore caelum,

et quae cumque in eo fiunt fierique necessest

pleraque dissolui, qui restant percipe porro,

quandoquidem semel insignem conscendere currum

tu mihi supremae praescripta ad candida callis

currenti spatium praemonstra, callida musa

Calliope, requies hominum divomque voluptas,

te duce ut insigni capiam cum laude coronam.

ventorum existant, placentur ut omnia rursum

quae fuerint, sint placato conversa furore.

cetera quae fieri in terris caeloque tuentur

mortales, pavidis cum pendent mentibus saepe

et faciunt animos humilis formidine divom

depressosque premunt ad terram propterea quod

ignorantia causarum conferre deorum

cogit ad imperium res et concedere regnum.

quorum operum causas nulla ratione videre

possunt ac fieri divino numine rentur.

nam bene qui didicere deos securum agere aevom,

si tamen interea mirantur qua ratione

quaeque geri possint, praesertim rebus in illis

quae supera caput aetheriis cernuntur in oris,

rursus in antiquas referuntur religionis

et dominos acris adsciscunt, omnia posse

quos miseri credunt, ignari quid queat esse,

quid nequeat, finita potestas denique cuique

qua nam sit ratione atque alte terminus haerens;

quo magis errantes caeca ratione feruntur.

quae nisi respuis ex animo longeque remittis

dis indigna putare alienaque pacis eorum,

delibata deum per te tibi numina sancta