De Rerum Natura

ne quiquam, quoniam ab nervis succisa videres

concidere atque gravi terram consternere casu.

si quos ante domi domitos satis esse putabant,

effervescere cernebant in rebus agundis

volneribus clamore fuga terrore tumultu,

nec poterant ullam partem redducere eorum;

diffugiebat enim varium genus omne ferarum,

ut nunc saepe boves Lucae ferro male mactae

diffugiunt, fera facta suis cum multa dedere.

Sed facere id non tam vincendi spe voluerunt;

quam dare quod gemerent hostes, ipsique perire,

qui numero diffidebant armisque vacabant,

si fuit ut facerent. sed vix adducor ut ante

non quierint animo praesentire atque videre,

quam commune malum fieret foedumque, futurum.

et magis id possis factum contendere in omni

in variis mundis varia ratione creatis,

quam certo atque uno terrarum quolibet orbi.

Nexilis ante fuit vestis quam textile tegmen.

textile post ferrumst, quia ferro tela paratur,

nec ratione alia possunt tam levia gigni

insilia ac fusi, radii, scapique sonantes.

et facere ante viros lanam natura coegit

quam muliebre genus; nam longe praestat in arte

et sollertius est multo genus omne virile;

agricolae donec vitio vertere severi,

ut muliebribus id manibus concedere vellent

atque ipsi pariter durum sufferre laborem

atque opere in duro durarent membra manusque.

At specimen sationis et insitionis origo

ipsa fuit rerum primum natura creatrix,

arboribus quoniam bacae glandesque caducae

tempestiva dabant pullorum examina supter;

unde etiam libitumst stirpis committere ramis

et nova defodere in terram virgulta per agros.

inde aliam atque aliam culturam dulcis agelli

temptabant fructusque feros mansuescere terra

cernebant indulgendo blandeque colendo.

inque dies magis in montem succedere silvas

cogebant infraque locum concedere cultis,

prata lacus rivos segetes vinetaque laeta

collibus et campis ut haberent, atque olearum

caerula distinguens inter plaga currere posset

per tumulos et convallis camposque profusa;

ut nunc esse vides vario distincta lepore

omnia, quae pomis intersita dulcibus ornant

arbustisque tenent felicibus opsita circum.

At liquidas avium voces imitarier ore

ante fuit multo quam levia carmina cantu

concelebrare homines possent aurisque iuvare.

et zephyri cava per calamorum sibila primum

agrestis docuere cavas inflare cicutas.

inde minutatim dulcis didicere querellas,

tibia quas fundit digitis pulsata canentum,

avia per nemora ac silvas saltusque reperta,

per loca pastorum deserta atque otia dia.

sic unum quicquid paulatim protrahit aetas

in medium ratioque in luminis eruit oras.

haec animos ollis mulcebant atque iuvabant

cum satiate cibi; nam tum sunt omnia cordi.

saepe itaque inter se prostrati in gramine molli

propter aquae rivom sub ramis arboris altae.

non magnis opibus iucunde corpora habebant,

praesertim cum tempestas ridebat et anni

tempora pingebant viridantis floribus herbas.

tum ioca, tum sermo, tum dulces esse cachinni

consuerant; agrestis enim tum musa vigebat.

tum caput atque umeros plexis redimire coronis

floribus et foliis lascivia laeta movebat,

atque extra numerum procedere membra moventes

duriter et duro terram pede pellere matrem;

unde oriebantur risus dulcesque cachinni,

omnia quod nova tum magis haec et mira vigebant.

et vigilantibus hinc aderant solacia somno

ducere multimodis voces et flectere cantus

et supera calamos unco percurrere labro;

unde etiam vigiles nunc haec accepta tuentur.

et numerum servare genus didicere, neque hilo

maiore interea capiunt dulcedine fructum

quam silvestre genus capiebat terrigenarum.

nam quod adest praesto, nisi quid cognovimus ante

suavius, in primis placet et pollere videtur,

posteriorque fere melior res illa reperta

perdit et immutat sensus ad pristina quaeque.

sic odium coepit glandis, sic illa relicta

strata cubilia sunt herbis et frondibus aucta.

pellis item cecidit vestis contempta ferina;

quam reor invidia tali tunc esse repertam,

ut letum insidiis qui gessit primus obiret,

et tamen inter eos distractam sanguine multo

disperiise neque in fructum convertere quisse.

tunc igitur pelles, nunc aurum et purpura curis

exercent hominum vitam belloque fatigant;

quo magis in nobis, ut opinor, culpa resedit.

frigus enim nudos sine pellibus excruciabat

terrigenas; at nos nil laedit veste carere

purpurea atque auro signisque ingentibus apta,

dum plebeia tamen sit, quae defendere possit.

Ergo hominum genus in cassum frustraque laborat

semper et in curis consumit inanibus aevom,