De Rerum Natura

correptus nihilo fertur minus ad vada leti.

usque adeo res humanas vis abdita quaedam

opterit et pulchros fascis saevasque secures

proculcare ac ludibrio sibi habere videtur.

denique sub pedibus tellus cum tota vacillat

concussaeque cadunt urbes dubiaeque minantur,

quid mirum si se temnunt mortalia saecla

atque potestatis magnas mirasque relinquunt

in rebus viris divum, quae cuncta gubernent?

Quod super est, aes atque aurum ferrumque repertumst

et simul argenti pondus plumbique potestas,

ignis ubi ingentis silvas ardore cremarat

montibus in magnis, seu caelo fulmine misso,

sive quod inter se bellum silvestre gerentes

hostibus intulerant ignem formidinis ergo,

sive quod inducti terrae bonitate volebant

pandere agros pinguis et pascua reddere rura,

sive feras interficere et ditescere praeda;

nam fovea atque igni prius est venarier ortum

quam saepire plagis saltum canibusque ciere.

quicquid id est, qua cumque e causa flammeus ardor

horribili sonitu silvas exederat altis

a radicibus et terram percoxerat igni,

manabat venis ferventibus in loca terrae

concava conveniens argenti rivus et auri,

aeris item et plumbi. quae cum concreta videbant

posterius claro in terra splendere colore,

tollebant nitido capti levique lepore,

et simili formata videbant esse figura

atque lacunarum fuerant vestigia cuique.

tum penetrabat eos posse haec liquefacta calore

quamlibet in formam et faciem decurrere rerum,

et prorsum quamvis in acuta ac tenvia posse

mucronum duci fastigia procudendo,

ut sibi tela parent silvasque ut caedere possint

materiemque dolare et levia radere tigna

et terebrare etiam ac pertundere perque forare.

nec minus argento facere haec auroque parabant

quam validi primum violentis viribus aeris,

ne quiquam, quoniam cedebat victa potestas

nec poterant pariter durum sufferre laborem.

nam fuit in pretio magis aes aurumque iacebat

propter inutilitatem hebeti mucrone retusum;

nunc iacet aes, aurum in summum successit honorem.

sic volvenda aetas commutat tempora rerum.

quod fuit in pretio, fit nullo denique honore;

porro aliud succedit et e contemptibus exit

inque dies magis adpetitur floretque repertum

laudibus et miro est mortalis inter honore.

Nunc tibi quo pacto ferri natura reperta

sit facilest ipsi per te cognoscere, Memmi.

arma antiqua manus ungues dentesque fuerunt

et lapides et item silvarum fragmina rami

et flamma atque ignes, post quam sunt cognita primum.

posterius ferri vis est aerisque reperta.

et prior aeris erat quam ferri cognitus usus,

quo facilis magis est natura et copia maior.

aere solum terrae tractabant, aereque belli

miscebant fluctus et vulnera vasta serebant

et pecus atque agros adimebant; nam facile ollis

omnia cedebant armatis nuda et inerma.

inde minutatim processit ferreus ensis

versaque in obprobrium species est falcis ahenae,

et ferro coepere solum proscindere terrae

exaequataque sunt creperi certamina belli.

et prius est armatum in equi conscendere costas

et moderarier hunc frenis dextraque vigere

quam biiugo curru belli temptare pericla.

et biiugo prius est quam bis coniungere binos

et quam falciferos armatum escendere currus.

inde boves Lucas turrito corpore, tetras,

anguimanus, belli docuerunt volnera Poeni

sufferre et magnas Martis turbare catervas.

sic alid ex alio peperit discordia tristis,

horribile humanis quod gentibus esset in armis,

inque dies belli terroribus addidit augmen.

Temptarunt etiam tauros in moenere belli

expertique sues saevos sunt mittere in hostis.

et validos partim prae se misere leones

cum doctoribus armatis saevisque magistris,

qui moderarier his possent vinclisque tenere,

ne quiquam, quoniam permixta caede calentes

turbabant saevi nullo discrimine turmas,

terrificas capitum quatientis undique cristas,

nec poterant equites fremitu perterrita equorum

pectora mulcere et frenis convertere in hostis.

inritata leae iaciebant corpora saltu

undique et adversum venientibus ora patebant

et nec opinantis a tergo deripiebant

deplexaeque dabant in terram volnere victos,

morsibus adfixae validis atque unguibus uncis.

iactabantque suos tauri pedibusque terebant

et latera ac ventres hauribant supter equorum

cornibus et terram minitanti mente ruebant.

et validis socios caedebant dentibus apri

tela infracta suo tinguentes sanguine saevi

in se fracta suo tinguentes sanguine tela,

permixtasque dabant equitum peditumque ruinas.

nam transversa feros exibant dentis adactus

iumenta aut pedibus ventos erecta petebant,