De Rerum Natura

volgivago vitam tractabant more ferarum.

nec robustus erat curvi moderator aratri

quisquam, nec scibat ferro molirier arva

nec nova defodere in terram virgulta neque altis

arboribus veteres decidere falcibus ramos.

quod sol atque imbres dederant, quod terra crearat

sponte sua, satis id placabat pectora donum.

glandiferas inter curabant corpora quercus

plerumque; et quae nunc hiberno tempore cernis

arbita puniceo fieri matura colore,

plurima tum tellus etiam maiora ferebat.

multaque praeterea novitas tum florida mundi

pabula dura tulit, miseris mortalibus ampla.

at sedare sitim fluvii fontesque vocabant,

ut nunc montibus e magnis decursus aquai

claricitat late sitientia saecla ferarum.

denique nota vagis silvestria templa tenebant

nympharum, quibus e scibant umore fluenta

lubrica proluvie larga lavere umida saxa,

umida saxa, super viridi stillantia musco,

et partim plano scatere atque erumpere campo.

necdum res igni scibant tractare neque uti

pellibus et spoliis corpus vestire ferarum,

sed nemora atque cavos montis silvasque colebant

et frutices inter condebant squalida membra

verbera ventorum vitare imbrisque coacti.

nec commune bonum poterant spectare neque ullis

moribus inter se scibant nec legibus uti.

quod cuique obtulerat praedae fortuna, ferebat

sponte sua sibi quisque valere et vivere doctus.

et Venus in silvis iungebat corpora amantum;

conciliabat enim vel mutua quamque cupido

vel violenta viri vis atque inpensa libido

vel pretium, glandes atque arbita vel pira lecta.

et manuum mira freti virtute pedumque

consectabantur silvestria saecla ferarum

missilibus saxis et magno pondere clavae.

multaque vincebant, vitabant pauca latebris;

saetigerisque pares subus silvestria membra

nuda dabant terrae nocturno tempore capti,

circum se foliis ac frondibus involventes.

nec plangore diem magno solemque per agros

quaerebant pavidi palantes noctis in umbris,

sed taciti respectabant somnoque sepulti,

dum rosea face sol inferret lumina caelo.

a parvis quod enim consuerant cernere semper

alterno tenebras et lucem tempore gigni,

non erat ut fieri posset mirarier umquam

nec diffidere, ne terras aeterna teneret

nox in perpetuum detracto lumine solis.

sed magis illud erat curae, quod saecla ferarum

infestam miseris faciebant saepe quietem.

eiectique domo fugiebant saxea tecta

spumigeri suis adventu validique leonis

atque intempesta cedebant nocte paventes

hospitibus saevis instrata cubilia fronde.

Nec nimio tum plus quam nunc mortalia saecla

dulcia linquebant lamentis lumina vitae.

unus enim tum quisque magis deprensus eorum

pabula viva feris praebebat, dentibus haustus,

et nemora ac montis gemitu silvasque replebat

viva videns vivo sepeliri viscera busto.

at quos effugium servarat corpore adeso,

posterius tremulas super ulcera tetra tenentes

palmas horriferis accibant vocibus Orcum,

donique eos vita privarant vermina saeva

expertis opis, ignaros quid volnera vellent.

at non multa virum sub signis milia ducta

una dies dabat exitio nec turbida ponti

aequora lidebant navis ad saxa virosque.

nam temere in cassum frustra mare saepe coortum

saevibat leviterque minas ponebat inanis,

nec poterat quemquam placidi pellacia ponti

subdola pellicere in fraudem ridentibus undis.

improba navigii ratio tum caeca iacebat.

tum penuria deinde cibi languentia leto

membra dabat, contra nunc rerum copia mersat.

illi inprudentes ipsi sibi saepe venenum

vergebant, nunc dant aliis sollertius ipsi.

Inde casas postquam ac pellis ignemque pararunt

et mulier coniuncta viro concessit in unum

cognita sunt, prolemque ex se videre creatam,

tum genus humanum primum mollescere coepit.

ignis enim curavit, ut alsia corpora frigus

non ita iam possent caeli sub tegmine ferre,

et Venus inminuit viris puerique parentum

blanditiis facile ingenium fregere superbum.

tunc et amicitiem coeperunt iungere aventes

finitimi inter se nec laedere nec violari,

et pueros commendarunt muliebreque saeclum,

vocibus et gestu cum balbe significarent

imbecillorum esse aequum misererier omnis.

nec tamen omnimodis poterat concordia gigni,

sed bona magnaque pars servabat foedera caste;

aut genus humanum iam tum foret omne peremptum

nec potuisset adhuc perducere saecla propago.

At varios linguae sonitus natura subegit

mittere et utilitas expressit nomina rerum,

non alia longe ratione atque ipsa videtur

protrahere ad gestum pueros infantia linguae,