De Rerum Natura

flaccidiore etiam quanto iam turbine fertur

inferior quam sol, tanto magis omnia signa

hanc adipiscuntur circum praeterque feruntur.

propterea fit ut haec ad signum quodque reverti

mobilius videatur, ad hanc quia signa revisunt.

fit quoque ut e mundi transversis partibus aer

alternis certo fluere alter tempore possit,

qui queat aestivis solem detrudere signis

brumalis usque ad flexus gelidumque rigorem,

et qui reiciat gelidis a frigoris umbris

aestiferas usque in partis et fervida signa.

et ratione pari lunam stellasque putandumst,

quae volvunt magnos in magnis orbibus annos,

aeribus posse alternis e partibus ire.

nonne vides etiam diversis nubila ventis

diversas ire in partis inferna supernis?

qui minus illa queant per magnos aetheris orbis

aestibus inter se diversis sidera ferri?

At nox obruit ingenti caligine terras,

aut ubi de longo cursu sol ultima caeli

impulit atque suos efflavit languidus ignis

concussos itere et labefactos aere multo,

aut quia sub terras cursum convortere cogit

vis eadem, supra quae terras pertulit orbem.

Tempore item certo roseam Matuta per oras

aetheris auroram differt et lumina pandit,

aut quia sol idem, sub terras ille revertens,

anticipat caelum radiis accendere temptans,

aut quia conveniunt ignes et semina multa

confluere ardoris consuerunt tempore certo,

quae faciunt solis nova semper lumina gigni;

quod genus Idaeis fama est e montibus altis

dispersos ignis orienti lumine cerni,

inde coire globum quasi in unum et conficere orbem.

nec tamen illud in his rebus mirabile debet

esse, quod haec ignis tam certo tempore possint

semina confluere et solis reparare nitorem.

multa videmus enim, certo quae tempore fiunt

omnibus in rebus. florescunt tempore certo

arbusta et certo dimittunt tempore florem.

nec minus in certo dentes cadere imperat aetas

tempore et inpubem molli pubescere veste

et pariter mollem malis demittere barbam.

fulmina postremo nix imbres nubila venti

non nimis incertis fiunt in partibus anni.

namque ubi sic fuerunt causarum exordia prima

atque ita res mundi cecidere ab origine prima,

conseque quoque iam redeunt ex ordine certo.

Crescere itemque dies licet et tabescere noctes,

et minui luces, cum sumant augmina noctis,

aut quia sol idem sub terras atque superne

imparibus currens amfractibus aetheris oras

partit et in partis non aequas dividit orbem,

et quod ab alterutra detraxit parte, reponit

eius in adversa tanto plus parte relatus,

donec ad id signum caeli pervenit, ubi anni

nodus nocturnas exaequat lucibus umbras;

nam medio cursu flatus aquilonis et austri

distinet aequato caelum discrimine metas

propter signiferi posituram totius orbis,

annua sol in quo concludit tempora serpens,

obliquo terras et caelum lumine lustrans,

ut ratio declarat eorum qui loca caeli

omnia dispositis signis ornata notarunt.

aut quia crassior est certis in partibus aer,

sub terris ideo tremulum iubar haesitat ignis

nec penetrare potest facile atque emergere ad ortus;

propterea noctes hiberno tempore longae

cessant, dum veniat radiatum insigne diei.

aut etiam, quia sic alternis partibus anni

tardius et citius consuerunt confluere ignes,

qui faciunt solem certa de surgere parte,

propterea fit uti videantur dicere verum.

Luna potest solis radiis percussa nitere

inque dies magis id lumen convertere nobis

ad speciem, quantum solis secedit ab orbi,

donique eum contra pleno bene lumine fulsit

atque oriens obitus eius super edita vidit;

inde minutatim retro quasi condere lumen

debet item, quanto propius iam solis ad ignem

labitur ex alia signorum parte per orbem;

ut faciunt, lunam qui fingunt esse pilai

consimilem cursusque viam sub sole tenere.

est etiam quare proprio cum lumine possit

volvier et varias splendoris reddere formas;

corpus enim licet esse aliud, quod fertur et una

labitur omnimodis occursans officiensque,

nec potis est cerni, quia cassum lumine fertur.

versarique potest, globus ut, si forte, pilai

dimidia ex parti candenti lumine tinctus,

versandoque globum variantis edere formas,

donique eam partem, quae cumque est ignibus aucta,

ad speciem vertit nobis oculosque patentis;

inde minutatim retro contorquet et aufert

luciferam partem glomeraminis atque pilai;

ut Babylonica Chaldaeum doctrina refutans

astrologorum artem contra convincere tendit,

proinde quasi id fieri nequeat quod pugnat uterque

aut minus hoc illo sit cur amplectier ausis.

denique cur nequeat semper nova luna creari