De Rerum Natura

quae vegeat motum signis; sed quae sit earum

praecipere haud quaquamst pedetemptim progredientis.

Terraque ut in media mundi regione quiescat,

evanescere paulatim et decrescere pondus

convenit atque aliam naturam supter habere

ex ineunte aevo coniunctam atque uniter aptam

partibus aeriis mundi, quibus insita vivit.

propterea non est oneri neque deprimit auras,

ut sua cuique homini nullo sunt pondere membra

nec caput est oneri collo nec denique totum

corporis in pedibus pondus sentimus inesse;

at quae cumque foris veniunt inpostaque nobis

pondera sunt laedunt, permulto saepe minora.

usque adeo magni refert quid quaeque queat res.

sic igitur tellus non est aliena repente

allata atque auris aliunde obiecta alienis,

sed pariter prima concepta ab origine mundi

certaque pars eius, quasi nobis membra videntur.

Praeterea grandi tonitru concussa repente

terra supra quae se sunt concutit omnia motu;

quod facere haut ulla posset ratione, nisi esset

partibus aeriis mundi caeloque revincta;

nam communibus inter se radicibus haerent

ex ineunte aevo coniuncta atque uniter aucta.

Nonne vides etiam quam magno pondere nobis

sustineat corpus tenuissima vis animai,

propterea quia tam coniuncta atque uniter apta est?

Denique iam saltu pernici tollere corpus

quid potis est nisi vis animae, quae membra gubernat?

iamne vides quantum tenuis natura valere

possit, ubi est coniuncta gravi cum corpore, ut aer

coniunctus terris et nobis est animi vis?

Nec nimio solis maior rota nec minor ardor

esse potest, nostris quam sensibus esse videtur.

nam quibus e spatiis cumque ignes lumina possunt

adiicere et calidum membris adflare vaporem,

nil magnis intervallis de corpore libant

flammarum, nihil ad speciem est contractior ignis.

proinde, calor quoniam solis lumenque profusum

perveniunt nostros ad sensus et loca fulgent,

forma quoque hinc solis debet filumque videri,

nil adeo ut possis plus aut minus addere vere.

perveniunt nostros ad sensus et loca fulgent

lunaque sive notho fertur loca lumine lustrans,

sive suam proprio iactat de corpore lucem,

quidquid id est, nihilo fertur maiore figura

quam, nostris oculis qua cernimus, esse videtur.

nam prius omnia, quae longe semota tuemur

aera per multum, specie confusa videntur

quam minui filum. quapropter luna necesse est,

quandoquidem claram speciem certamque figuram

praebet, ut est oris extremis cumque notata,

quanta quoquest, tanta hinc nobis videatur in alto.

postremo quos cumque vides hinc aetheris ignes,

scire licet perquam pauxillo posse minores

esse vel exigua maioris parte brevique.

quandoquidem quos cumque in terris cernimus ignes,

dum tremor et clarus dum cernitur ardor eorum,

perparvom quiddam inter dum mutare videntur

alteram utram in partem filum, quo longius absunt.

Illud item non est mirandum, qua ratione

tantulus ille queat tantum sol mittere lumen,

quod maria ac terras omnis caelumque rigando

compleat et calido perfundat cuncta vapore.

quanta quoquest tanta hinc nobis videatur in alto

nam licet hinc mundi patefactum totius unum

largifluum fontem scatere atque erumpere lumen,

ex omni mundo quia sic elementa vaporis

undique conveniunt et sic coniectus eorum

confluit, ex uno capite hic ut profluat ardor.

nonne vides etiam quam late parvus aquai

prata riget fons inter dum campisque redundet?

est etiam quoque uti non magno solis ab igni

aera percipiat calidis fervoribus ardor,

opportunus ita est si forte et idoneus aer,

ut queat accendi parvis ardoribus ictus;

quod genus inter dum segetes stipulamque videmus

accidere ex una scintilla incendia passim.

forsitan et rosea sol alte lampade lucens

possideat multum caecis fervoribus ignem

circum se, nullo qui sit fulgore notatus,

aestifer ut tantum radiorum exaugeat ictum.

Nec ratio solis simplex et recta patescit,

quo pacto aestivis e partibus aegocerotis

brumalis adeat flexus atque inde revertens

canceris ut vertat metas ad solstitialis,

lunaque mensibus id spatium videatur obire,

annua sol in quo consumit tempora cursu.

non, inquam, simplex his rebus reddita causast.

nam fieri vel cum primis id posse videtur,

Democriti quod sancta viri sententia ponit,

quanto quaeque magis sint terram sidera propter,

tanto posse minus cum caeli turbine ferri;

evanescere enim rapidas illius et acris

imminui supter viris, ideoque relinqui

paulatim solem cum posterioribus signis,

inferior multo quod sit quam fervida signa.

et magis hoc lunam: quanto demissior eius

cursus abest procul a caelo terrisque propinquat,

tanto posse minus cum signis tendere cursum.