De Rerum Natura

Hic neque tum solis rota cerni lumine largo

altivolans poterat nec magni sidera mundi

nec mare nec caelum nec denique terra neque aer

nec similis nostris rebus res ulla videri,

sed nova tempestas quaedam molesque coorta.

diffugere inde loci partes coepere paresque

cum paribus iungi res et discludere mundum

membraque dividere et magnas disponere partes

omnigenis e principiis, discordia quorum

intervalla vias conexus pondera plagas

concursus motus turbabat proelia miscens

propter dissimilis formas variasque figuras,

quod non omnia sic poterant coniuncta manere

nec motus inter sese dare convenientis,

hoc est, a terris altum secernere caelum,

et sorsum mare, uti secreto umore pateret,

seorsus item puri secretique aetheris ignes.

Quippe etenim primum terrai corpora quaeque,

propterea quod erant gravia et perplexa, coibant

in medio atque imas capiebant omnia sedes;

quae quanto magis inter se perplexa coibant,

tam magis expressere ea quae mare sidera solem

lunamque efficerent et magni moenia mundi;

omnia enim magis haec e levibus atque rutundis

seminibus multoque minoribus sunt elementis

quam tellus. ideo per rara foramina terrae

partibus erumpens primus se sustulit aether

ignifer et multos secum levis abstulit ignis,

non alia longe ratione ac saepe videmus,

aurea cum primum gemmantis rore per herbas

matutina rubent radiati lumina solis

exhalantque lacus nebulam fluviique perennes

ipsaque ut inter dum tellus fumare videtur;

omnia quae sursum cum conciliantur, in alto

corpore concreto subtexunt nubila caelum.

sic igitur tum se levis ac diffusilis aether

corpore concreto circum datus undique saepsit

et late diffusus in omnis undique partis

omnia sic avido complexu cetera saepsit.

hunc exordia sunt solis lunaeque secuta,

interutrasque globi quorum vertuntur in auris;

quae neque terra sibi adscivit nec maximus aether,

quod neque tam fuerunt gravia ut depressa sederent,

nec levia ut possent per summas labier oras,

et tamen interutrasque ita sunt, ut corpora viva

versent et partes ut mundi totius extent;

quod genus in nobis quaedam licet in statione

membra manere, tamen cum sint ea quae moveantur.

his igitur rebus retractis terra repente,

maxuma qua nunc se ponti plaga caerula tendit,

succidit et salso suffudit gurgite fossas.

inque dies quanto circum magis aetheris aestus

et radii solis cogebant undique terram

verberibus crebris extrema ad limina fartam

in medio ut propulsa suo condensa coiret,

tam magis expressus salsus de corpore sudor

augebat mare manando camposque natantis,

et tanto magis illa foras elapsa volabant

corpora multa vaporis et aeris altaque caeli

densabant procul a terris fulgentia templa.

sidebant campi, crescebant montibus altis

ascensus; neque enim poterant subsidere saxa

nec pariter tantundem omnes succumbere partis.

Sic igitur terrae concreto corpore pondus

constitit atque omnis mundi quasi limus in imum

confluxit gravis et subsedit funditus ut faex;

inde mare, inde aer, inde aether ignifer ipse

corporibus liquidis sunt omnia pura relicta

et leviora aliis alia, et liquidissimus aether

atque levissimus aerias super influit auras

nec liquidum corpus turbantibus aeris auris

commiscet; sinit haec violentis omnia verti

turbinibus, sinit incertis turbare procellis,

ipse suos ignis certo fert impete labens.

nam modice fluere atque uno posse aethera nisu

significat Pontos, mare certo quod fluit aestu

unum labendi conservans usque tenorem.

Motibus astrorum nunc quae sit causa canamus.

principio magnus caeli si vortitur orbis,

ex utraque polum parti premere aera nobis

dicendum est extraque tenere et claudere utrimque;

inde alium supra fluere atque intendere eodem

quo volvenda micant aeterni sidera mundi;

aut alium supter, contra qui subvehat orbem,

ut fluvios versare rotas atque austra videmus.

est etiam quoque uti possit caelum omne manere

in statione, tamen cum lucida signa ferantur,

sive quod inclusi rapidi sunt aetheris aestus

quaerentesque viam circum versantur et ignes

passim per caeli volvunt summania templa,

sive aliunde fluens alicunde extrinsecus aer

versat agens ignis, sive ipsi serpere possunt,

quo cuiusque cibus vocat atque invitat euntis,

flammea per caelum pascentis corpora passim.

nam quid in hoc mundo sit eorum ponere certum

difficilest; sed quid possit fiatque per omne

in variis mundis varia ratione creatis,

id doceo plurisque sequor disponere causas,

motibus astrorum quae possint esse per omne;

e quibus una tamen sit et haec quoque causa necessest,