De Rerum Natura

quare etiam quaedam nunc artes expoliuntur,

nunc etiam augescunt; nunc addita navigiis sunt

multa, modo organici melicos peperere sonores,

denique natura haec rerum ratioque repertast

nuper, et hanc primus cum primis ipse repertus

nunc ego sum in patrias qui possim vertere voces.

Quod si forte fuisse ante hac eadem omnia credis,

sed periise hominum torrenti saecla vapore,

aut cecidisse urbis magno vexamine mundi,

aut ex imbribus adsiduis exisse rapaces

per terras amnes atque oppida coperuisse.

tanto quique magis victus fateare necessest

exitium quoque terrarum caelique futurum;

nam cum res tantis morbis tantisque periclis

temptarentur, ibi si tristior incubuisset

causa, darent late cladem magnasque ruinas.

nec ratione alia mortales esse videmur,

inter nos nisi quod morbis aegrescimus isdem

atque illi quos a vita natura removit.

Praeterea quae cumque manent aeterna necessust

aut, quia sunt solido cum corpore, respuere ictus

nec penetrare pati sibi quicquam quod queat artas

dissociare intus partis, ut materiai

corpora sunt, quorum naturam ostendimus ante,

aut ideo durare aetatem posse per omnem,

plagarum quia sunt expertia, sicut inane est,

quod manet intactum neque ab ictu fungitur hilum,

aut etiam quia nulla loci sit copia circum,

quo quasi res possint discedere dissoluique,

sicut summarum summa est aeterna, neque extra

qui locus est quo dissiliant neque corpora sunt quae

possint incidere et valida dissolvere plaga.

at neque, uti docui, solido cum corpore mundi

naturast, quoniam admixtumst in rebus inane,

nec tamen est ut inane, neque autem corpora desunt,

ex infinito quae possint forte coorta

corruere hanc rerum violento turbine summam

aut aliam quamvis cladem inportare pericli,

nec porro natura loci spatiumque profundi

deficit, exspargi quo possint moenia mundi,

aut alia quavis possunt vi pulsa perire.

haut igitur leti praeclusa est ianua caelo

nec soli terraeque neque altis aequoris undis,

sed patet immani et vasto respectat hiatu.

quare etiam nativa necessumst confiteare

haec eadem; neque enim, mortali corpore quae sunt,

ex infinito iam tempore adhuc potuissent

inmensi validas aevi contemnere vires.

Denique tantopere inter se cum maxima mundi

pugnent membra, pio nequaquam concita bello,

nonne vides aliquam longi certaminis ollis

posse dari finem, vel cum sol et vapor omnis

omnibus epotis umoribus exsuperarint?

quod facere intendunt, neque adhuc conata patrantur;

tantum suppeditant amnes ultraque minantur

omnia diluviare ex alto gurgite ponti:

ne quiquam, quoniam verrentes aequora venti

deminuunt radiisque retexens aetherius sol,

et siccare prius confidunt omnia posse

quam liquor incepti possit contingere finem.

tantum spirantes aequo certamine bellum

magnis inter se de rebus cernere certant,

cum semel interea fuerit superantior ignis

et semel, ut fama est, umor regnarit in arvis.

ignis enim superavit et ambiens multa perussit,

avia cum Phaethonta rapax vis solis equorum

aethere raptavit toto terrasque per omnis.

at pater omnipotens ira tum percitus acri

magnanimum Phaethonta repenti fulminis ictu

deturbavit equis in terram, Solque cadenti

obvius aeternam succepit lampada mundi

disiectosque redegit equos iunxitque trementis,

inde suum per iter recreavit cuncta gubernans,

scilicet ut veteres Graium cecinere poetae.

quod procul a vera nimis est ratione repulsum.

ignis enim superare potest ubi materiai

ex infinito sunt corpora plura coorta;

inde cadunt vires aliqua ratione revictae,

aut pereunt res exustae torrentibus auris.

umor item quondam coepit superare coortus,

ut fama est, hominum vitas quando obruit undis;

inde ubi vis aliqua ratione aversa recessit,

ex infinito fuerat quae cumque coorta,

constiterunt imbres et flumina vim minuerunt.

Sed quibus ille modis coniectus materiai

fundarit terram et caelum pontique profunda,

solis lunai cursus, ex ordine ponam.

nam certe neque consilio primordia rerum

ordine se suo quaeque sagaci mente locarunt

nec quos quaeque darent motus pepigere profecto;

sed quia multa modis multis primordia rerum

ex infinito iam tempore percita plagis

ponderibusque suis consuerunt concita ferri

omnimodisque coire atque omnia pertemptare,

quae cumque inter se possent congressa creare,

propterea fit uti magnum volgata per aevom

omnigenus coetus et motus experiundo

tandem conveniant ea quae coniecta repente

magnarum rerum fiunt exordia saepe,

terrai maris et caeli generisque animantum.