De Rerum Natura

denique non armis opus est, non moenibus altis,

qui sua tutentur, quando omnibus omnia large

tellus ipsa parit naturaque daedala rerum.

Principio quoniam terrai corpus et umor

aurarumque leves animae calidique vapores,

e quibus haec rerum consistere summa videtur,

omnia nativo ac mortali corpore constant,

debet eodem omnis mundi natura putari.

quippe etenim, quorum partis et membra videmus

corpore nativo mortalibus esse figuris,

haec eadem ferme mortalia cernimus esse

et nativa simul. qua propter maxima mundi

cum videam membra ac partis consumpta regigni,

scire licet caeli quoque item terraeque fuisse

principiale aliquod tempus clademque futuram.

Illud in his rebus ne corripuisse rearis

me mihi, quod terram atque ignem mortalia sumpsi

esse neque umorem dubitavi aurasque perire

atque eadem gigni rursusque augescere dixi.

principio pars terrai non nulla, perusta

solibus adsiduis, multa pulsata pedum vi,

pulveris exhalat nebulam nubesque volantis,

quas validi toto dispergunt aere venti.

pars etiam glebarum ad diluviem revocatur

imbribus et ripas radentia flumina rodunt.

praeterea pro parte sua, quod cumque alit auget,

redditur; et quoniam dubio procul esse videtur

omniparens eadem rerum commune sepulcrum.

ergo terra tibi libatur et aucta recrescit.

Quod super est, umore novo mare flumina fontes

semper abundare et latices manare perennis

nil opus est verbis: magnus decursus aquarum

undique declarat. sed primum quicquid aquai

tollitur in summaque fit ut nihil umor abundet,

partim quod validi verrentes aequora venti

deminuunt radiisque retexens aetherius sol,

partim quod supter per terras diditur omnis;

percolatur enim virus retroque remanat

materies umoris et ad caput amnibus omnis

convenit, inde super terras fluit agmine dulci

qua via secta semel liquido pede detulit undas.

Aera nunc igitur dicam, qui corpore toto

innumerabiliter privas mutatur in horas.

semper enim, quod cumque fluit de rebus, id omne

aeris in magnum fertur mare; qui nisi contra

corpora retribuat rebus recreetque fluentis,

omnia iam resoluta forent et in aera versa.

haut igitur cessat gigni de rebus et in res

reccidere, adsidue quoniam fluere omnia constat.

Largus item liquidi fons luminis, aetherius sol,

inrigat adsidue caelum candore recenti

suppeditatque novo confestim lumine lumen.

nam primum quicquid fulgoris disperit ei,

quo cumque accidit. id licet hinc cognoscere possis,

quod simul ac primum nubes succedere soli

coepere et radios inter quasi rumpere lucis,

extemplo inferior pars horum disperit omnis

terraque inumbratur qua nimbi cumque feruntur;

ut noscas splendore novo res semper egere

et primum iactum fulgoris quemque perire

nec ratione alia res posse in sole videri,

perpetuo ni suppeditet lucis caput ipsum.

quin etiam nocturna tibi, terrestria quae sunt,

lumina, pendentes lychni claraeque coruscis

fulguribus pingues multa caligine taedae

consimili properant ratione, ardore ministro,

suppeditare novom lumen, tremere ignibus instant,

instant, nec loca lux inter quasi rupta relinquit:

usque adeo properanter ab omnibus ignibus ei

exitium celeri celeratur origine flammae.

sic igitur solem lunam stellasque putandum

ex alio atque alio lucem iactare subortu

et primum quicquid flammarum perdere semper,

inviolabilia haec ne credas forte vigere.

Denique non lapides quoque vinci cernis ab aevo,

non altas turris ruere et putrescere saxa,

non delubra deum simulacraque fessa fatisci

nec sanctum numen fati protollere finis

posse neque adversus naturae foedera niti?

denique non monimenta virum dilapsa videmus,

quaerere proporro, sibi cumque senescere credas,

non ruere avolsos silices a montibus altis

nec validas aevi vires perferre patique

finiti? neque enim caderent avolsa repente,

ex infinito quae tempore pertolerassent

omnia tormenta aetatis, privata fragore.

Denique iam tuere hoc, circum supraque quod omne

continet amplexu terram: si procreat ex se

omnia, quod quidam memorant, recipitque perempta,

totum nativum mortali corpore constat.

nam quod cumque alias ex se res auget alitque,

deminui debet, recreari, cum recipit res.

Praeterea si nulla fuit genitalis origo

terrarum et caeli semperque aeterna fuere,

cur supera bellum Thebanum et funera Troiae

non alias alii quoque res cecinere poetae?

quo tot facta virum totiens cecidere neque usquam

aeternis famae monimentis insita florent?

verum, ut opinor, habet novitatem summa recensque

naturast mundi neque pridem exordia cepit.