De Rerum Natura

sic animi natura nequit sine corpore oriri

sola neque a nervis et sanguine longius esse.

quod si posset enim, multo prius ipsa animi vis

in capite aut umeris aut imis calcibus esse

posset et innasci quavis in parte soleret,

tandem in eodem homine atque in eodem vase manere.

quod quoniam nostro quoque constat corpore certum

dispositumque videtur ubi esse et crescere possit

seorsum anima atque animus, tanto magis infitiandum

totum posse extra corpus formamque animalem

putribus in glebis terrarum aut solis in igni

aut in aqua durare aut altis aetheris oris.

haud igitur constant divino praedita sensu,

quandoquidem nequeunt vitaliter esse animata.

Illud item non est ut possis credere, sedes

esse deum sanctas in mundi partibus ullis.

tenvis enim natura deum longeque remota

sensibus ab nostris animi vix mente videtur;

quae quoniam manuum tactum suffugit et ictum,

tactile nil nobis quod sit contingere debet;

tangere enim non quit quod tangi non licet ipsum.

quare etiam sedes quoque nostris sedibus esse

dissimiles debent, tenues de corpore eorum;

quae tibi posterius largo sermone probabo.

Dicere porro hominum causa voluisse parare

praeclaram mundi naturam proptereaque

adlaudabile opus divom laudare decere

aeternumque putare atque inmortale futurum,

nec fas esse, deum quod sit ratione vetusta

gentibus humanis fundatum perpetuo aevo,

sollicitare suis ulla vi ex sedibus umquam

nec verbis vexare et ab imo evertere summa,

cetera de genere hoc adfingere et addere, Memmi,

desiperest. quid enim inmortalibus atque beatis

gratia nostra queat largirier emolumenti,

ut nostra quicquam causa gerere adgrediantur?

quidve novi potuit tanto post ante quietos

inlicere ut cuperent vitam mutare priorem?

nam gaudere novis rebus debere videtur

cui veteres obsunt; sed cui nihil accidit aegri

tempore in ante acto, cum pulchre degeret aevom,

quid potuit novitatis amorem accendere tali?

quidve mali fuerat nobis non esse creatis?

an, credo, in tenebris vita ac maerore iacebat,

donec diluxit rerum genitalis origo?

natus enim debet qui cumque est velle manere

in vita, donec retinebit blanda voluptas;

qui numquam vero vitae gustavit amorem

nec fuit in numero, quid obest non esse creatum?

exemplum porro gignundis rebus et ipsa

notities hominum divis unde insita primum est,

quid vellent facere ut scirent animoque viderent,

quove modost umquam vis cognita principiorum

quidque inter sese permutato ordine possent.

si non ipsa dedit speciem natura creandi?

namque ita multa modis multis primordia rerum

ex infinito iam tempore percita plagis

ponderibusque suis consuerunt concita ferri

omnimodisque coire atque omnia pertemptare,

quae cumque inter se possint congressa creare,

ut non sit mirum, si in talis disposituras

deciderunt quoque et in talis venere meatus,

qualibus haec rerum geritur nunc summa novando.

Quod si iam rerum ignorem primordia quae sint,

hoc tamen ex ipsis caeli rationibus ausim

confirmare aliisque ex rebus reddere multis,

nequaquam nobis divinitus esse paratam

naturam rerum: tanta stat praedita culpa.

principio quantum caeli tegit impetus ingens,

inde avidam partem montes silvaeque ferarum

possedere, tenent rupes vastaeque paludes

et mare, quod late terrarum distinet oras.

inde duas porro prope partis fervidus ardor

adsiduusque geli casus mortalibus aufert.

quod super est arvi, tamen id natura sua vi

sentibus obducat, ni vis humana resistat

vitai causa valido consueta bidenti

ingemere et terram pressis proscindere aratris.

si non fecundas vertentes vomere glebas

terraique solum subigentes cimus ad ortus.

sponte sua nequeant liquidas existere in auras.

et tamen inter dum magno quaesita labore

cum iam per terras frondent atque omnia florent,

aut nimiis torret fervoribus aetherius sol

aut subiti peremunt imbris gelidaeque pruinae

flabraque ventorum violento turbine vexant.

praeterea genus horriferum natura ferarum

humanae genti infestum terraque marique

cur alit atque auget? cur anni tempora morbos

adportant? quare mors inmatura vagatur?

tum porro puer, ut saevis proiectus ab undis

navita, nudus humi iacet infans indigus omni

vitali auxilio, cum primum in luminis oras

nixibus ex alvo matris natura profudit,

vagituque locum lugubri complet, ut aequumst

cui tantum in vita restet transire malorum.

at variae crescunt pecudes armenta feraeque

nec crepitacillis opus est nec cuiquam adhibendast

almae nutricis blanda atque infracta loquella

nec varias quaerunt vestes pro tempore caeli,