De Rerum Natura

quod manet intactum neque ab ictu fungitur hilum,

aut etiam quia nulla loci sit copia circum,

quo quasi res possint discedere dissoluique,

sicut summarum summast aeterna, neque extra

quis locus est quo diffugiant neque corpora sunt quae

possint incidere et valida dissolvere plaga.

Quod si forte ideo magis inmortalis habendast,

quod vitalibus ab rebus munita tenetur,

aut quia non veniunt omnino aliena salutis,

aut quia quae veniunt aliqua ratione recedunt

pulsa prius quam quid noceant sentire queamus,

praeter enim quam quod morbis cum corporis aegret,

advenit id quod eam de rebus saepe futuris

macerat inque metu male habet curisque fatigat,

praeteritisque male admissis peccata remordent.

adde furorem animi proprium atque oblivia rerum,

adde quod in nigras lethargi mergitur undas.

Nil igitur mors est ad nos neque pertinet hilum,

quandoquidem natura animi mortalis habetur.

et vel ut ante acto nihil tempore sensimus aegri,

ad confligendum venientibus undique Poenis,

omnia cum belli trepido concussa tumultu

horrida contremuere sub altis aetheris auris,

in dubioque fuere utrorum ad regna cadendum

omnibus humanis esset terraque marique,

sic, ubi non erimus, cum corporis atque animai

discidium fuerit, quibus e sumus uniter apti,

scilicet haud nobis quicquam, qui non erimus tum,

accidere omnino poterit sensumque movere,

non si terra mari miscebitur et mare caelo.

et si iam nostro sentit de corpore postquam

distractast animi natura animaeque potestas,

nil tamen est ad nos, qui comptu coniugioque

corporis atque animae consistimus uniter apti.

nec, si materiem nostram collegerit aetas

post obitum rursumque redegerit ut sita nunc est,

atque iterum nobis fuerint data lumina vitae,

pertineat quicquam tamen ad nos id quoque factum,

interrupta semel cum sit repetentia nostri.

et nunc nil ad nos de nobis attinet, ante

qui fuimus, neque iam de illis nos adficit angor.

nam cum respicias inmensi temporis omne

praeteritum spatium, tum motus materiai

multimodi quam sint, facile hoc adcredere possis,

semina saepe in eodem, ut nunc sunt, ordine posta

haec eadem, quibus e nunc nos sumus, ante fuisse.

nec memori tamen id quimus reprehendere mente;

inter enim iectast vitai pausa vageque

deerrarunt passim motus ab sensibus omnes.

debet enim, misere si forte aegreque futurumst;

ipse quoque esse in eo tum tempore, cui male possit

accidere. id quoniam mors eximit, esseque prohibet

illum cui possint incommoda conciliari,

scire licet nobis nihil esse in morte timendum

nec miserum fieri qui non est posse, neque hilum

differre an nullo fuerit iam tempore natus,

mortalem vitam mors cum inmortalis ademit.

Proinde ubi se videas hominem indignarier ipsum,

post mortem fore ut aut putescat corpore posto

aut flammis interfiat malisve ferarum,

scire licet non sincerum sonere atque subesse

caecum aliquem cordi stimulum, quamvis neget ipse

credere se quemquam sibi sensum in morte futurum;

non, ut opinor, enim dat quod promittit et unde

nec radicitus e vita se tollit et eicit,

sed facit esse sui quiddam super inscius ipse.

vivus enim sibi cum proponit quisque futurum,

corpus uti volucres lacerent in morte feraeque,

ipse sui miseret; neque enim se dividit illim

nec removet satis a proiecto corpore et illum

se fingit sensuque suo contaminat astans.

hinc indignatur se mortalem esse creatum

nec videt in vera nullum fore morte alium se,

qui possit vivus sibi se lugere peremptum

stansque iacentem se lacerari urive dolere.

nam si in morte malumst malis morsuque ferarum

tractari, non invenio qui non sit acerbum

ignibus inpositum calidis torrescere flammis

aut in melle situm suffocari atque rigere

frigore, cum summo gelidi cubat aequore saxi,

urgerive superne obrutum pondere terrae.

'Iam iam non domus accipiet te laeta neque uxor

optima, nec dulces occurrent oscula nati

praeripere et tacita pectus dulcedine tangent.

non poteris factis florentibus esse tuisque

praesidium. misero misere' aiunt 'omnia ademit

una dies infesta tibi tot praemia vitae.'

illud in his rebus non addunt 'nec tibi earum

iam desiderium rerum super insidet una.'

quod bene si videant animo dictisque sequantur,

dissoluant animi magno se angore metuque.

'tu quidem ut es leto sopitus, sic eris aevi

quod super est cunctis privatus doloribus aegris;

at nos horrifico cinefactum te prope busto

insatiabiliter deflevimus, aeternumque

nulla dies nobis maerorem e pectore demet.'

illud ab hoc igitur quaerendum est, quid sit amari

tanto opere, ad somnum si res redit atque quietem,

cur quisquam aeterno possit tabescere luctu.

Hoc etiam faciunt ubi discubuere tenentque