De Rerum Natura

at si tantula pars oculi media illa peresa est,

occidit extemplo lumen tenebraeque secuntur,

incolumis quamvis alioqui splendidus orbis.

hoc anima atque animus vincti sunt foedere semper.

Nunc age, nativos animantibus et mortalis

esse animos animasque levis ut noscere possis,

conquisita diu dulcique reperta labore

digna tua pergam disponere carmina vita.

tu fac utrumque uno subiungas nomine eorum

atque animam verbi causa cum dicere pergam,

mortalem esse docens, animum quoque dicere credas,

qua tenus est unum inter se coniunctaque res est.

Principio quoniam tenuem constare minutis

corporibus docui multoque minoribus esse

principiis factam quam liquidus umor aquai

aut nebula aut fumus —; nam longe mobilitate

praestat et a tenui causa magis icta movetur,

quippe ubi imaginibus fumi nebulaeque movetur;

quod genus in somnis sopiti ubi cernimus alte

exhalare vaporem altaria ferreque fumum;

nam procul haec dubio nobis simulacra gerunturae

nunc igitur quoniam quassatis undique vasis

diffluere umorem et laticem discedere cernis,

et nebula ac fumus quoniam discedit in auras,

crede animam quoque diffundi multoque perire

ocius et citius dissolvi in corpora prima,

cum semel ex hominis membris ablata recessit;

quippe etenim corpus, quod vas quasi constitit eius,

cum cohibere nequit conquassatum ex aliqua re

ac rarefactum detracto sanguine venis,

aere qui credas posse hanc cohiberier ullo,

corpore qui nostro rarus magis incohibens sit?

Praeterea gigni pariter cum corpore et una

crescere sentimus pariterque senescere mentem.

nam vel ut infirmo pueri teneroque vagantur

corpore, sic animi sequitur sententia tenvis.

inde ubi robustis adolevit viribus aetas,

consilium quoque maius et auctior est animi vis.

post ubi iam validis quassatum est viribus aevi

corpus et obtusis ceciderunt viribus artus,

claudicat ingenium, delirat lingua labat mens,

omnia deficiunt atque uno tempore desunt.

ergo dissolui quoque convenit omnem animai

naturam, ceu fumus, in altas aeris auras;

quando quidem gigni pariter pariterque videmus

crescere et, ut docui, simul aevo fessa fatisci.

Huc accedit uti videamus, corpus ut ipsum

suscipere inmanis morbos durumque dolorem,

sic animum curas acris luctumque metumque;

quare participem leti quoque convenit esse.

quin etiam morbis in corporis avius errat

saepe animus; dementit enim deliraque fatur,

inter dumque gravi lethargo fertur in altum

aeternumque soporem oculis nutuque cadenti;

unde neque exaudit voces nec noscere voltus

illorum potis est, ad vitam qui revocantes

circum stant lacrimis rorantes ora genasque.

quare animum quoque dissolui fateare necessest,

quandoquidem penetrant in eum contagia morbi;

nam dolor ac morbus leti fabricator uterquest,

multorum exitio perdocti quod sumus ante.

et quoniam mentem sanari corpus ut aegrum

et pariter mentem sanari corpus inani

denique cor, hominem cum vini vis penetravit

acris et in venas discessit diditus ardor,

consequitur gravitas membrorum, praepediuntur

crura vacillanti, tardescit lingua, madet mens,

nant oculi, clamor singultus iurgia gliscunt,

et iam cetera de genere hoc quae cumque secuntur,

cur ea sunt, nisi quod vehemens violentia vini

conturbare animam consuevit corpore in ipso?

at quae cumque queunt conturbari inque pediri,

significant, paulo si durior insinuarit

causa, fore ut pereant aevo privata futuro.

Quin etiam subito vi morbi saepe coactus

ante oculos aliquis nostros, ut fulminis ictu,

concidit et spumas agit, ingemit et tremit artus,

desipit, extentat nervos, torquetur, anhelat

inconstanter, et in iactando membra fatigat,

ni mirum quia vis morbi distracta per artus

turbat agens animam, spumans ut in aequore salso

ventorum validis fervescunt viribus undae.

exprimitur porro gemitus, quia membra dolore

adficiuntur et omnino quod semina vocis

eliciuntur et ore foras glomerata feruntur

qua quasi consuerunt et sunt munita viai.

desipientia fit, quia vis animi atque animai

conturbatur et, ut docui, divisa seorsum

disiectatur eodem illo distracta veneno.

inde ubi iam morbi reflexit causa, reditque

in latebras acer corrupti corporis umor,

tum quasi vaccillans primum consurgit et omnis

paulatim redit in sensus animamque receptat.

haec igitur tantis ubi morbis corpore in ipso

iactentur miserisque modis distracta laborent,

cur eadem credis sine corpore in aere aperto

cum validis ventis aetatem degere posse?

Et quoniam mentem sanari corpus ut aegrum

cernimus et flecti medicina posse videmus,

id quoque praesagit mortalem vivere mentem.